هرگونه تنش در خلیج فارس گریبان امارات را خواهد گرفت
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: وزير امور خارجه کشورمان با همتاي اماراتي خود گفتوگويي پيرامون کرونا و همچنين مسائل دوجانبه، منطقهاي و جهاني داشته و در ظاهر نيز توافقاتي صورت گرفته است که با توجه به چالشهاي سخت و انتخابهاي سختتري که منطقه با آن روبهرو است ميتواند راهگشا باشد. توافقي که با چالشهاي فراواني همراه است. از کارشکني ايالاتمتحده در ايجاد روابط خوب ميان کشورهاي منطقه گرفته تا مشکلات مرزي و چالشهاي جدي در ترسيم سياستهاي خارجي از جمله برخي از اين موانع در راستاي توسعه روابط دو کشور است. چالشهايي که به گفته برخي کارشناسان با اتکا به منافع مشترک و توسعه روابط اقتصادي ميتواند تا حدودي حل و فصل و کمرنگتر شود. مقولهاي که با توجه به اختلافات امارات و عربستان در بحران يمن ميتواند به صورت جديتر دنبال شود و حتي اين امر شايد انگيزه اماراتيها را براي دنبال کردن سياستهايي مستقلتر افزايش دهد تا اين کشور نيز مسيري همچون قطر را در منطقه طي کند. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با جليل رحيمي جهانآبادي، عضو کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس يازدهم داشته است که در ادامه ميخوانيد.
ريشه مشکلات ايران و امارات به چه مقولههايي بازميگردد و آيا ديدار مسئولان ايران و امارات در اين برهه زماني ميتواند منجر به توسعه روابط منطقهاي ايران شود؟
ايران با کشورهاي حوزه خليج فارس روابط ديرينه و اشتراکات تاريخي و فرهنگي زيادي دارد و زبان تعامل امروز در جهان با وجود تمام مشکلات ديپلماسي است. در همين راستا جمهوري اسلامي ايران از ابتداي انقلاب اسلامي يکي از شيوههايي که براي تعامل با کشورهاي همسايه و غيرهمسايه داشته بهرهگيري از ظرفيتهاي ديپلماتيک است. وزارت خارجه ما با اتکا به تجربه 40 سال اخير خود و با توجه به فراز و نشيبهاي زيادي را که پشت سر گذاشته بهراحتي ميتواند بسياري از معضلات و مشکلات را حل کند. اختلافات ميان ايران و امارات به دو دسته تقسيم ميشوند؛ برخي از آنها جنبه تاريخي دارد و برخي از آنها ريشه در حوادث امروز دارد. بحران يمن يکي از حوادثي که اين روزها فاصله ايران را با امارات بيشتر کرده و از سوي ديگر در سالهاي اخير به علت تنش ميان روابط ايران و عربستان سعودي، امارات نيز بالتبع از ايران فاصله گرفته و اين تنش بر روابط ايران و امارات نيز تاثير مستقيم گذاشته است. از سوي ديگر شاهد هستيم که تحريمهاي ايالاتمتحده عليه ايران سبب شده است تا روابط ايران و امارات کمرنگتر شود. امارات امروزه در عرصه اقتصادي با احتياط زيادي گام برميدارد و آن به علت همين تحريمها است و اين امر سبب شده تا روابط خوبي همچون گذشته با ايران نداشته باشد. به نظر من در تمامي اين موارد يک ظرفيت ديپلماتيک وجود دارد که ميتواند دو کشور را به يکديگر نزديک کند و اختلافات را از اين طريق حل کنند. اين ديدار نيز همان ابزاري است که ميتواند تنشها را کنترل کند.
ايــران چگونه ميتواند با کشورهاي همسايه خود منافع مشترک در راستاي کاهش تنشها ايجاد کند؟
امروزه روابط کشورها بر پايه منافع مشترک شکل ميگيرد و اين يک ضرورت غيرقابل انکار است. در حوزه خليج فارس دو منفعت مشترک اساسي با امارات وجود دارد. مقوله اول مبحث امنيت آبراه خليج فارس است. اگر در اين آبراه هر تنش و جنگي رخ دهد قطعا گريبان امارات را خواهد گرفت؛ همانگونه که براي ايران نيز مفيد نخواهد بود. خليج فارس محل اتصال منافع دو کشور به يکديگر است و ايجاد صلح و ثبات در آن امروز يک ضرورت اجتنابناپذير است. ايران بايد پيوندهاي اقتصادي خود را با امارات بيشتر کند. دنياي امروز و عرصه بينالملل، دنياي وابستگيها متقابل است. خيلي از کشورهايي که امروز تحت چارچوب اتحاديه اروپا در کنار هم فعاليت ميکنند و با يکديگر تعامل اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي دارند در زمانهاي نه چندان دور با يکديگر يکي از سختترين جنگهاي تاريخ را در مقابل هم رقم زدهاند و ميليونها شهروند همديگر را در خلال جنگهاي جهاني اول و دوم کشتهاند اما امروز به خوبي در قالب يکي اتحاديه ميتوانند عمل کنند. علت اين امر ريشه در پيوندهاي اقتصادي مشترک ايجادشده پس از جنگ جهاني دوم است. اين پيوندها سبب شد تا منافع و سرنوشت اين کشورها به يکديگر گره بخورد. در همين راستا به نظر ميرسد کشور امارات کشوري است که با ايران چالشهاي اساسي ندارد و اختلاف نظر ميان دو کشور همسايه در عرصههاي مرزي و سياسي کاملا طبيعي است و نبايد روابط ايران و امارات فداي اين اختلافات شود. توسعه روابط اقتصادي آن چيزي است که امروز ميتواند منجر به کاهش تنشها ميان دو کشور شود.
چه راهکار عملياتي اي وجود دارد تا مانع کارشکني کشورهاي ديگر در ايجاد روابط خوب ميان ايران و امارات شود؟
ايران و امارات بايد يک سيستم امنيتي مشترک در خليج فارس ايجاد کنند تا اين اتحاد در منطقه ديده شود. اين امر در کنار مقوله اقتصادي ميتواند بسياري از بدخواهيها و فرافکنيها در روابط دو کشور را خنثي کند. منافع مشترک سبب ميشود تا بخشهاي فرهنگي، اقتصادي و به تبع آن بخشهاي سياسي به يکديگر گره بخورند و به سمت تنش حرکت نکنند. اين همگرايي بايد از بخش خصوصي و حوزه اقتصادي آغاز شود و اين بخشها قدم پيش بگذارند. در گام بعد ميتوان ساير اختلافات را حل کرد. امارات بهشدت تحت تاثير اختلافات ايران و عربستان قرار ميگيرد و بايد به نحوي اين مقولهها را با ديپلماسي تفکيک کرد. با توجه به اختلافاتي که امروز ميان امارات و عربستان در يمن بهوجود آمده است شايد آنها با اين ارتباطات با ايران نشان دهند که ميخواهند سياستي مستقل همچون قطر داشته باشند. ما نيز بايد در يک اقدام عملياتي با ارتباط بخشهاي خصوصي ساير عرصههاي دو کشور را نيز به يکديگر پيوند دهيم.
