انتقاد يک کارشناس محيطزيست از مداخله فيزيکي در تالابها
در پي اعلام بازگشايي ديواره خاکي (دايک) جنوب کوه خواجه براي آبگيري قسمتهاي جنوبي تالاب هامون، يک کارشناس محيطزيست گفت: مداخله فيزيکي در هرتالابي کار درستي نيست و موجب فشارهايي از گروههاي ذينفع به متوليان حفاظت و مديريت تالابها ميشود. محمدحسين بازگير اظهارکرد: در پي وقوع يک دهه خشکسالي و کاهش سيلابهاي ورودي به منطقه سيستان و عدمتامين حقابه تالاب هامون، در سالهاي گذشته به منظور حفظ آب در مدت زمان بيشتر در اطراف کوه خواجه که يکي از مناطق تفريحي و صيادي سيستان است ديواره خاکي (دايک) احداث شد. وي ادامه داد: با احداث دايک، بخش شمالي تالاب هامون هيرمند از بخش جنوبي آن جدا شد و آب ورودي به تالاب به مدت بيشتري پشت اين ديوار در اراضي محدودي باقي ماند اما بخش جنوبي دايک به علت عدمآبگيري به مرور زمان خشک و با از بين رفتن پوشش گياهي، منطقه به يکي از کانونهاي توليد گردوغبار تبديل شد که تهديدي جدي براي جوامع محلي و روستاييان شمال استان محسوب ميشد و محور زابل - زاهدان را بهشدت تحتتاثير قرار ميداد. بازگير با اشاره به بارشهاي مناسب دو سال اخير و افزايش نسبي سيلابهاي ورودي به تالاب گفت: نتيجه بررسيهاي انجام شده توسط کارشناسان و متخصصان محيطزيست نشان داد که با حذف بخشي از دايک و با هدايت آب به مناطق پايين دست سطح وسيعي از عرصههاي تالاب که در سالهاي گذشته خشک بود، آبگيري خواهد شد. اين کارشناس محيطزيست اضافه کرد: امسال بخشهايي از دايک تخريب شد تا آب به مناطق پاييندست تالاب نفوذ کند که با ورود آب به اين اراضي و احياي پوشش گياهي گامي اساسي در مهارگرد و غبار برداشته شد. وي با توضيح اينکه حفظ و احياي تالابها به مشارکت و حمايت جوامع محلي نياز دارد، گفت: احداث دايک موجب بروز تعارضاتي ميان بهره برداران از جمله صيادان با دامداران و عشاير شده است. صيادان حامي دايک بودند چرا که براي تردد قايقها و پرورش ماهي به عمق زياد آب تالاب نياز داشتند و از طرفي ديگر زندگي دامدارها وعشاير وابسته به مراتع بود که هر چه سطح وسيعتري از عرصه آبگيري ميشد پوشش گياهي غنيتر ميشد. اين کارشناس محيطزيست اضافه کرد: در مجموع اين تعارض منافع بهرهبرداران چه در احداث دايک و چه در حذف آن، تبعاتي براي سازمان حفاظت محيطزيست به همراه داشت که اگر اين مداخله در ابتدا نبود شايد به نفع تالاب بود و بهترين اتفاق اين است که تحت هيچ شرايطي مداخله فيزيکي در حريم بستر تالابها صورت نگيرد. بازگير با تاکيد به اينکه مداخله فيزيکي در هرتالابي کار درستي نيست و موجب فشارهايي از گروههاي ذينفع به متوليان حفاظت و مديريت تالابها ميشود و طبيعت بهترين نوع مديريت براي وضعيت آب را اعمال ميکند، گفت: در تالاب هامون مناطقي وجود دارد که به اصطلاح محلي «چونگ» گفته ميشود. «چونگها» گوديهاي طبيعي است که در ايام کمآبي پر از آب ميشده است و در دوران ترسالي با سر ريز بخشي از آن حجم وسيعي از تالاب آبگيري ميشد و به مرور تمامي بخشهاي تالاب به هم ميپيوستند. اين کارشناس محيطزيست با اشاره به وضعيت تالاب هامون در دهههاي اخير اظهارکرد: سيلابهاي سالهاي 69 و 70 موجب بروز تغييراتي در مسيرهاي اصلي و طبيعي آبگيري تالاب هامون شده بود که با طغيان رودخانه سيستان بخش انتهايي آن بهطور مستقيم به سمت مناطق گودتر تالاب منحرف شده و به مرور با عميقتر شدن بستر اين مسير جديد شاخههاي انتهايي روخانه ازجمله افضلآباد، اديمي و لورگ باغ که مسير اصلي آبگيري تالاب و آبرساني به نيزارها بودند ديگر قابل استفاده نبودند.
