ذهنهایی که کرونا برایشان عادی شده است
اگرچه به دنبال شيوع کروناويروس در دنيا مردم زير بار فشار رواني به زندگيشان ادامه دادند و مسائل بهداشتي را جدي گرفتند؛ اما اکنون به نظر ميرسد که با گذشت چند ماه از شيوع آن، حضور اين ويروس مرموز براي مردم عادي شده و نگاهي گذرا بر رفتار برخي افراد نشان از بيتوجهيها نسبت به مسائل بهداشتي و رعايت پروتکلهاي بهداشتي دارد؛ به طوريکه يک روانشناس اجتماعي علت اين موضوع را ناشي از برجستگي ادراکي، آشنازدگي و وجود پارازيتهاي فرهنگي و محيطي عنوان ميکند. عليرضا شريفييزدي با بيان اينکه طي چهار ماه اخير شاهد افزايش اختلالات رواني و کاهش سلامت روان جامعه بودهايم، گفت: ويروس کرونا به طور مستقيم و غيرمستقيم سلامت روان جامعه را تحت تاثير قرار داده است؛ فشارهاي رواني مستقيم ويروس کرونا ناشي از اضطراب ايجاد شده از اين بيماري است، چراکه به دنبال اخبار منتشر شده درباره ويروس کوويد19 بسياري افراد دچار اضطراب شدند که خود يا عزيزانشان دچار بيماري شدند و به خوبي اين اضطراب در مردم مشاهده ميشود. در واقع سطح اضطراب بر اساس مطالعات انجام شده در سطح ملي و بينالمللي به ويژه در کشورهاي ايتاليا، چين، آمريکا و سوئد به شدت افزايش يافته است.وي افزود: از سوي ديگر اعمال قرنطينهها نيز موجب اضطراب مردم و تحت تاثير قرار گرفتن سلامت روان آنها شده است، زيرا به دنبال قرنطينهها افراد از زندگي عادي خود دور و ارتباط فيزيکيشان با يکديگر قطع شد. در اين ميان مقوله افسردگي به ويژه در افرادي که قرنطينه را به شکل دقيقتري انجام ميدهند نيز به چشم ميخورد.
موضوع تامين معيشت
اين روانشناس اجتماعي در ادامه به فشارهاي رواني مستقيم ناشي از اين ويروس اشاره کرد و گفت: موضوع تامين معيشت يکي از عوامل بروز فشارهاي رواني ناشي از کروناست؛ افرادي که دچار مشکلات اقتصادي هستند و يا نتوانستهاند در دورهاي درآمد خوبي کسب کنند (به ويژه روز مزد بگيران) در اين شرايط از آينده و تامين نيازهاي خانواده اضطراب دارند. شريفييزدي وسواس را نيز يکي ديگر از عوارض شيوع کروناويروس بر روان افراد عنوان و تصريح کرد: برخي از افراد به دليل توصيههاي بهداشتي درباره شستوشو و ضدعفوني کردن سطوح و دستها دچار وسواس شده و به طور وسواس گونهاي اين کارها را انجام ميدهند. افزايش اختلافات خانوادگي به دنبال قرنطينهها نيز به نوعي روح و روان خانوادهها را فرسوده کرده، چراکه اعضاي خانوادهها براي مدت زمان طولاني با يکديگر در ارتباط بودهاند، اين موضوع موجب افزايش سطح اصطکاک ارتباطيشان با يکديگر شده است که به دنبال آن موجب افزايش درگيريها، خشم و پرخاشگري و کاهش امنيت و اعتماد به نفس افراد شده است. اين روانشناس اجتماعي در ادامه و در پاسخ به سوالي درباره علت بيتوجهي مردم نسبت به رعايت مسائل بهداشتي اينطور توضيح داد: در روزهاي اوليه شيوع ويروس کوويد19 مردم دچار برجستگي ادراکي شده بودند؛ به عبارتي ديگر به دليل اينکه افراد شناختي از اين ويروس نداشتند، وحشت سنگيني بر مردم ايجاد شد. از سويي ديگر رسانهها هم به طور مرتب درباره اين ويروس گزارش ميدادند و بحث ميکردند و به نوعي توجه همگاني نسبت به اين موضوع وجود داشت و همين باعث شد که تمامي دستورالعملها براي اکثريت مردم مهم باشد، اما با اين اميد که طي يک الي دو ماه اين ويروس از بين ميرود. وي ادامه داد: اما پس از مدتي مردم متوجه شدند که قرار است ماهها با اين موضوع دست و پنجه نرم کنند، پس به مرور ذهنها دچار آشنازدگي شد و بعد از آن که دولت هم اعلام کرد مردم بايد بر سر کارهايشان برگردند، مردم اينطور احساس کردند که ديگر وضعيت آرام شده است. شريفييزدي علت ديگر بيتوجهي مردم نسبت به مسائل بهداشتي را مساله اقتصادي مطرح کرد و گفت: فارغ از توصيههاي بهداشتي مانند خارج نشدن از خانه و رعايت فاصله اجتماعي، موضوع ديگري که بايد مورد توجه قرار گيرد، بحث استفاده از اقلام بهداشتي مانند ماسک و مواد ضدعفونيکننده است؛ ميدانيم که اين اقلام نسبت به درآمد بخش وسيعي از جامعه گران شده و بسياري از مردم امکان اينکه ماسک تهيه کنند و بعد از استفاده چندساعته، آن را دور بياندازند و دوباره از ماسک ديگري استفاده کنند را ندارند؛ شايد قرار باشد اين اقلام را ماهيانه چند صد هزارتومان خريداري کنند و طبيعتا خانوادههايي با درآمد يک ميليوني، دو ميليوني و سه ميليوني از پس آن بر نميآيند، لذا بخشي از اين موضوع ناشي از ناآگاهي مردم نيست.
قاعده آشنازدگي
شريفييزدي در ادامه با اشاره به قاعده آشنازدگي بيان کرد: باوجود اقدامات و تمهيدات درنظر گرفته شده در بحث تصادفات، به طور متوسط ساليانه 18 هزار نفر جان خود را از دست ميدهند و جزء کشورهايي با رتبههاي اوليه در زمينه ميزان خسارت و قرباني جادهاي قرار داريم، با وجود اين آمارها مردم چندان اين دغدغه را ندارند که ممکن است خودشان يکي از اين قربانيها باشند. همين قاعده درباره کرونا نيز وجود دارد، به طوريکه بعد از کشته شدن تعداد زيادي از افراد به دليل کرونا، ذهنها آشنازده شده و آن برجستگي ادراکي وجود ندارد. در اين ميان موفقيت سيستم بهداشت و درمان نيز بيتاثير نبوده است و با تمهيدات انديشيده که تعداد زيادي از مبتلايان به کرونا بهبود يافتهاند، مردم ترس سابق را از کرونا ندارند، به همين دليل نسبت به آن توجه نميکنند. اين روانشناس در ادامه به فعاليت رسانهها اشاره کرد و يادآور شد: رسانهها در روزهاي اوليه به طور کامل در اين زمينه فعاليت داشتند، اين درحالياست که اکنون اکثر رسانهها درباره مسائل روزمره و عادي گزارشدهي ميکنند و چندان روي مقوله کرونا مانور نميدهند. از سوي ديگر مشاهده ميشود که مشاغل و فضاهايي مانند رستورانها و تالارها درحال بازگشايي است که ضرورتي ندارد. همچنين بايد در نقاطي با وضعيت قرمز محدوديتها اعمال شود.
