ابتلا به کرونا، انگ نيست

احمد حاجبي:

ابتلا به کرونا، انگ نيست

تکذيب شايعه مبتلا نشدن معتادان به کرونا

مديرکل دفتر سلامت اجتماعي، روان و اعتياد وزارت بهداشت با اعلام ارائه خدمت 2هزار روانشناس در بحران کرونا، درباره سرانجام قانون سلامت روان پس از گذشت حدود 16 سال از روزهاي آغاز تدوين آن، توضيح داد. احمد حاجبي در ارتباط ويدئوکنفرانسي با خبرنگاران در رابطه با استرس و اضطراب ناشي از شيوع کرونا در جامعه، گفت: از آنجايي که پس از شيوع کرونا و به دليل ابعاد ناشناخته آن، جامعه با استرس و اضطراب ناشي از آن رو‌به‌رو بود، اين‌گونه استرس‌ها به دنبال بروز يک بحران طبيعي است و نبايد به آن برچسب ترس را چسباند. اداره سلامت روان از روزهاي اول شيوع بيماري به دنبال شناسايي اين قبيل نيازهاي مردم بود. وي افزود: توانستيم در اين مدت در 4 بسته خدمتي فعاليت خود را آغاز کنيم که مهم‌ترين آن گسترش نظام مراقبت بهداشتي اوليه بود. حدود دو هزار روانشناس در اين سطح فعاليت مي‌کنند. فعاليت مي‌کنند که در حوزه‌هاي مختلف از روزهاي ابتدايي اسفند ماه آموزش‌هاي لازم را دريافت کرده‌اند. يکي ديگر از زيرساخت‌هاي ما براي انجام اين اقدامات، صدا و سيما به ويژه در استان‌ها بود. همچنين با آغاز به کار سامانه تلفني 4030 از تاريخ هفتم اسفند ماه توانستيم بيش از 500 هزار تماس تلفني در حوزه خدمات سلامت روان را پاسخ دهيم که اين اتفاق منبع خوبي براي وزارت بهداشت جهت شناسايي نياز جامعه بود. وي در بخش ديگري از سخنان خود با اشاره به آمار مرگ‌و‌مير ناشي از کرونا، گفت: بر اساس آمار اعلام شده تا‌کنون حدود هفت هزار نفر جان خود را از دست داده‌اند که خانواده‌هاي آنها نتوانستند متناسب با آداب و رسوم کشور عزاداري کنند که اين موضوع ما را نگران کرد که ممکن است اين سوگ به شکل بيمارگونه‌اي، نمود پيدا کند. به همين دليل با اقدامات انجام شده خدمات مشاوره‌اي براي خانواده‌هاي جان باختگان ناشي از کرونا از يک ماه قبل در حال ارائه است. حاجبي در پاسخ به سوالي درباره سرانجام قانون سلامت روان، تصريح کرد: از روزهاي آغازين تدوين اين قانون حدود 16 سال گذشته است. در اين مدت مراحل زيادي طي شد و در نهايت پيش نويس اين قانون به هيات دولت رسيد و در کميسيون‌هاي اجتماعي و لوايح بررسي شد که با تغييرات مختلفي نيز روبه‌رو بود. به عنوان مثال ديگر نام آن قانون سلامت روان نيست و از آن تحت عنوان قانون حمايت از بيماران مبتلا به اختلال رواني ياد مي‌شود. در نهايت اين طرح مصوب شد و پيش از عيد به مجلس شوراي اسلامي ارسال شد. در اواخر فروردين ماه مجلس رسيد آن را به دولت ابلاغ کرد و مکاتباتي از سوي مجلس با ذي‌نفعان اين قانون انجام شد. اکنون نيز مرکز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي در حال فعاليت بيشتر بر روي آن است تا براي اعلام در صحن علني مجلس آماده شود.وي در پاسخ به سوال ديگري‌، درباره چگونگي روند انجام طرح سراج که طرحي براي ارائه خدمات به افراد داراي اختلالات روانپزشکي است، گفت: اين طرح در سال 1398، گسترش يافت و در يکي از شهرستان‌هاي هشت دانشگاه علوم پزشکي اجرايي شد. اين طرح اجزاي زيادي دارد که گسترش آن نيازمند تسلط کافي بر تمام موضوعات است. طرح سراج پيش از شيوع ويروس کرونا در جلسه شوراي اجتماعي وزارت کشور مطرح شد و مورد حمايت آنها قرار گرفت. حاجبي ادامه داد: قصد داريم در سال 1399، حدود 15 محل ديگر را به طرح سراج اضافه کنيم. خوشبختانه اين طرح حرکت رو به جلويي دارد. اميدواريم نتايج مناسبي را در پايان سال جاري به اشتراک بگذاريم. خوشبختانه همکاري‌هاي مناسبي نيز از سوي استان‌ها با دانشگاه‌هاي علوم پزشکي انجام شده و احتمالا در آينده بهزيستي نيز اقداماتي در اين طرح خواهد داشت.

تعارضات در رفتار افراد خانواده‌ها

مديرکل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت در پاسخ به سوال ديگري‌، درباره احتمال افزايش خشونت خانگي در دوران قرنطينه ناشي از کرونا اظهار کرد: فعلا در اين مورد آمار دقيقي نداريم، اما اينکه در جريان قرنطينه خانگي خانواده ها با مشکلاتي روبه‌رو شده باشند، قابل‌پيش‌بيني است. زيرا اين ويروس ناشناخته سبب تغيير در شيوه زندگي شده است. مهارت‌هايي که ما پيش از اين براي زندگي کسب کرده بوديم، براي شيوه زندگي در زمان قرنطينه نبود. بنابراين اين موضوع را که ترجيح مي‌دهم، به جاي خشونت خانگي از آن به عنوان تعارضات در رفتار افراد خانواده ياد کنم، طبيعي بوده است. وي افزود: براي حل اين مشکل سه بسته مداخله‌اي با کمک روان شناسان، به ويژه روانشناسان شاغل در سامانه 4030، تعيين کرديم تا بتوانيم با آن نياز جامعه را پاسخ دهيم و مردم مي توانستند در صورت نياز خدمات را به صورت تلفني دريافت کنند. براي ارائه آمار در اين زمينه احتمالا سامانه 123 سازمان بهزيستي بهتر مي‌تواند اظهار نظر کند.

وسواس در دوران پساکرونا

حاجبي درباره اينکه آيا احتمال دارد در دوران پساکرونا با مشکلي تحت‌عنوان اپيدمي وسواس روبه‌رو شويم يا خير، اظهار کرد: با توجه به شرايط خاصي که با آن روبه‌رو هستيم حتي کساني که پيش از اين نيز وسواس نداشتند ممکن است رفتارهاي تکرارگونه‌اي پيدا کرده باشند. از سوي ديگر افرادي که در گذشته نيز وسواس داشتند در اين شرايط يک عامل مضاعف ديگري براي مشکل آنها به‌وجود آمده بود اما نمي‌توان گفت پس از رفع مشکل کرونا وسواس بتواند به شکل يک اپيدمي بروز پيدا کند. وي در خصوص اقداماتي که براي سلامت روان بهبوديافتگان کرونا انجام مي‌شود، خاطر نشان کرد: موضوعي که به شکل شهودي گاهي آن را مشاهده مي‌کنيم اين است که برخي افراد با اين بيماري مانند يک انگ رفتار مي‌کنند. در حال حاضر تلاش مي‌کنيم با افزايش سواد سلامت روان جامعه و افراد به مردم بگوييم ابتلا به کرونا يک انگ نيست. در اين راستا نيز همکاران روانشناس ما آمادگي کافي براي ارائه خدمت به بهبوديافتگان کرونا را دارند. وي در پاسخ به اين سوال که براي دوران پساکرونا چه اقداماتي بايد صورت بگيرد که سلامت روان جامعه به خطر نيفتد، تصريح کرد: دوران پساکرونا دوراني به شکل گذار خواهد بود که نيازمند کار بر روي مسائل مختلف اقتصادي، اجتماعي و... است که در اين زمينه مسائل روانشناختي نيز بسيار مهم است. رويکرد در حوزه سلامت روان در اين دوران بايد به شکل پويا باشد؛ چرا که اين ويروس ابعاد ناشناخته زيادي دارد. حاجبي در خصوص شايعه‌اي مبني بر عدم‌ابتلاي مصرف‌کنندگان مواد مخدر به کرونا مطرح، تأکيد کرد: هيچ دليلي وجود ندارد که اعتياد به مواد مخدر سبب عدم ابتلا يا ابتلاي کمتر به کرونا باشد. ممکن است اين شايعه به آن دليل بروز پيدا کرده باشد که دست‌اندرکاران فروش مواد مخدر از آن بهره کافي ببرند.