کرونا، فرصتی برای رفع مشکلات زبانی کودکان
عضو هيات علمي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فناور گفت: روزهاي قرنطينه و کاهش تعاملات اجتماعي به منظور جلوگيري از شيوع بيماري کرونا فرصتي است تا والدين با انجام تمرينهاي کليدي مشکلات زباني کودکان خود را رفع کنند. حوريه احدي در گفتوگو با ايرنا در خصوص استفاده از فرصت قرنطينه براي افزايش تعامل درون خانواده و در نتيجه رفع مشکلات گفتار و زبان کودکاني که مشکل تکلم دارند، اظهار داشت: تکامل گفتار و زبان در کودکان بسيار حائز اهميت است؛ زيرا زبان هم وسيله ارتباط و هم وسيله تفکر است. وي ادامه داد: تکامل زبان تأثير بسيار زيادي بر مهارت تصميمگيري، استقلال، افزايش اعتماد به نفس، مشارکت در گروه همسالان و ارتباط مثبت با آنها و پيشرفت تحصيلي و شناخت عمومي کودکان دارد. همچنين بر اساس نظريههاي زبانشناختي، دوره خاصي براي زبانآموزي وجود دارد که در آن زمان دريافت محرکهاي زباني باعث تقويت و تسريع رشد زبان ميشود؛ بر اساس برخي از پژوهشها اين دوره بين يک تا سه سالگي است.عضو هيات علمي پژوهشکده زبانشناسي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي افزود: شروع نشدن تکلم کودکان تا سه سالگي هشداري براي تأخير زباني است؛ زيرا بسياري از کودکان در يک سالگي حدود 10 واژه توليد ميکنند، در دو سالگي بيش از 100 واژه دارند و در سه سالگي جملات کوتاه دو يا سه کلمهاي توليد ميکنند و شعر ميخوانند. احدي تصريح کرد: اختلالات گفتار و زبان انواع مختلفي اعم از تاخير تکلم، اختلال در توليد صداها و نارواني گفتار دارند. بررسيها نشان داده است حدود 47 درصد افراد مراجعهکننده به کلينيکهاي گفتار و زبان، کودکان يک تا پنج ساله هستند که از اين تعداد حدود 40 درصد داراي تاخير زباني، حدود 21 درصد اختلال در توليد صدا، 20 درصد اختلال نارواني (لکنت) و بقيه داراي مشکلات ديگر هستند. بنابراين ميتوان گفت يکي از شايعترين اختلالات گفتار و زبان در کودکان، تاخير در شروع تکلم است. وي ادامه داد: بررسي پژوهشگران نشان داده است يکي از عوامل دخيل در تاخير زباني کودکان، اندک بودن ميزان ارتباطات کلامي آنها با والدين است (تحريکات شنيداري) که از همان بدو تولد هم قابل بررسي است. زيرا توليد زباني به دنبال درک زباني رخ ميدهد و کودک براي يادگيري زبان نياز دارد آواها، واژهها و جملات اطرافيان را بشنود و تجربه شنيداري داشته باشد. احدي افزود: نياز است از ابتداي تولد با نوزاد خود ارتباط کلامي داشته باشيم و با او صحبت کنيم. اين درحالي است که بسياري از والدين به دليل مشغلههاي اجتماعي و ساعات کاري طولاني در خارج از خانه و خستگي بسيار زياد بعد از حضور در خانه، حتي با کودک يک يا دو ساله خود نيز ارتباط کلامي محدود و اندکي دارند.عضو هيات علمي پژوهشگاه علوم انساني با اشاره به شيوع بيماري کرونا و لزوم قرنطينه خانگي، اظهار داشت: در اين شرايط به دليل محدود شدن تعاملات اجتماعي به موارد ضروري، ساعات حضور در خانه افزايش يافته است؛ بنابراين فرصتي فراهم شده تا با افزايش ارتباط کلامي و عاطفي در درون خانواده از بروز بسياري از مشکلات زباني مانند تاخير تکلم جلوگيري کنيم يا اگر اين مشکل يا ساير مشکلات گفتاري (لکنت و اختلال توليد) در کودکمان وجود دارد و از قبل با آن مواجه شدهايم، با تمرينات زباني و بهکارگيري راهکارهاي رفتاري و گفتاري صحيح سطح زباني او را بهبود بخشيم و به رفع مشکلات گفتاري او کمک کنيم.
تمرينات کليدي در خانه
وي در خصوص تمرينات کليدي که والدين ميتوانند در خانه انجام دهند، گفت: تقليد صداهاي کودک و بسط و گسترش آنها (تعامل و ارتباط کلامي با کودک)، انجام بازيهاي آواسازي (افزايش لذت کودک از صداسازي)، بيان واژهها و عبارات کوتاه همزمان با انجام حرکات و فعاليتهاي روزانه (توصيف فعاليت در حال انجام)، همراه کردن جملات با اشارات کودک (اگر کودک با اشاره چيزي را بيان کرد، شما جملهي مربوط به آن را بيان کنيد) از موارد تمرين در منزل خانواده ها با کودکان داراي مشکل زباني است. احدي همچنين با اشاره به تمرينهاي کليدي در منزل، اضافه کرد: صداسازي و اجراي نمايش و حرکات چهرهاي در مقابل آينه (دريافت بازخورد ديداري از صداسازي و تکلم)، استفاده از سطح زباني بالاتر از سطح زباني کودک (يک سطح بالاتر؛ براي مثال اگر کودک جملات دوکلمهاي دارد شما از جملات سه کلمهاي استفاده کنيد يا واژههاي جديدي را در جملات دوکلمهاي کودک جايگزين کنيد)، خواندن اشعار کودکانه همراه با کودک يا تکرار آن با آهنگ، بيان شکل صحيح توليد کلمه و خودداري از بيان شکل کودکانه کلمات، عدماجبار کودک به بيان صحيح کلمات (زيرا باعث از بين رفتن لذت تعامل، ارتباط کلامي و اعتماد به نفس کودک ميشود) و تعريف داستان و خواندن کتاب از روي تصوير (متناسب با سطح زباني کودک) نيز ساير تمرين هاي کاربردي در منزل است.
