در شرایط کرونا، واکسیناسیون کودکان را به تعویق نیندازید
رئيس اداره بيماريهاي قابل پيشگيري با واکسن وزارت بهداشت، ضمن تشريح پوشش حدود 98 درصدي واکسيناسيون در کشور و موفقيتهاي ايران در اين حوزه، از مردم خواست به هيچ عنوان واکسيناسيون فرزندان شان را به تعويق نيندازند. سيدمحسن زهرايي همزمان با آغاز هفته جهاني واکسيناسيون در گفتوگو با ايسنا، با بيان اينکه مجمع عمومي سازمان جهاني بهداشت در سال 2012 هفته آخر آوريل (معادل 6 لغايت 12 ارديبهشت) هر سال را به عنوان هفته جهاني واکسيناسيون مصوب کرده است، گفت: هدف از اين نامگذاري ترويج استفاده از واکسنها براي حفاظت مردم عليه بيماريها در کليه سنين است. ايمنسازي سبب نجات جان ميليونها نفر شده و به عنوان يکي از موفقترين و هزينه اثربخشترين مداخلات بهداشتي شناخته شده است. شعار امسال هفته جهاني واکسيناسيون واکسنها موثر هستند در نظر گرفته شده است و هدف هفته جهاني واکسيناسيون، افزايش آگاهي مردم، در خصوص اهميت حياتي ايمن سازي کامل و به موقع، در تمام طول عمر و نقش آن در دستيابي به اهداف توسعه در سال 2030 ميلادي است. وي افزود: ايمنسازي يک راهبرد پايه براي دستيابي به ساير اهداف سلامتي مانند کنترل هپاتيت ويروسي، مقابله با مقاومت آنتيميکروبيال، ايجاد بستر مناسب براي سلامت نوجوانان و ارتقاي مراقبتهاي نوزادي و پس از تولد است. عليرغم پيشرفت فراوان در برنامههاي ايمنسازي، هنوز بسياري از اهداف دور از دسترس قرار دارند. در حال حاضر بيش از 20.4 ميليون کودک در دنيا زندگي ميکنند که يا واکسن نگرفتهاند و يا واکسيناسيون آنها کامل نشده است. زهرايي با بيان اينکه عليرغم دستاوردهاي کلان نظام سلامت جمهوري اسلامي ايران در پوشش واکسيناسيون کودکان و زنان باردار، در برخي کشورهاي همجوار به دليل ضعف برنامههاي ايمنسازي، هنوز بيماريهاي قابلپيشگيري با واکسن شيوع زيادي دارند، تصريح کرد: به همين دليل احتمال انتشار اين بيماريها مانند فلج اطفال يا سرخک به کشور وجود دارد. مشارکت همه خانوادهها در واکسيناسيون تمامي کودکان و گروههاي هدف براي حفظ و ارتقاي سلامت مردم ضروري است.
کودکاني که سالانه جان ميبازند
وي ايمنسازي دوران کودکي را يک سرمايهگذاري جهاني براي نجات زندگي ساليانه حدود 6/2 ميليون نفر در دنيا خواند و ادامه داد: عليرغم پيشرفتهاي بسيار خوب در سطح جهاني، متاسفانه براساس گزارش سازمان جهاني بهداشت در سال 2017، همچنان ساليانه 19 ميليون کودک در دنيا از دريافت واکسن محروم هستند که اکثر آنها در کشورهاي در حال توسعه زندگي ميکنند. عليرغم پيشرفتهاي بسيار خوب در سطح جهاني، متاسفانه بر اساس گزارش سازمان جهاني بهداشت در سال 2015، همچنان ساليانه تعداد زيادي از کودکان دنيا در اثر بيماريهاي قابل پيشگيري با واکسن جان خود را از دست ميدهند به شکلي که 63 هزار نفر دراثر سياه سرفه، 112 هزار نفر در اثر سرخک، 58 هزار نفر در اثر کزاز نوزادي، 105 هزار نفر در اثر هموفيلوس آنفلوآنزا، 400 هزار نفر در اثر اسهالهاي ويروسي، 887 هزار نفر در اثر هپاتيت B و 920 هزار مورد مرگ ناشي از پنوموني گزارش ميشود. اين ميزان معادل 25 درصد کل مرگهاي کودکان زير 5 سال در دنيا است که به راحتي قابل پيشگيري با واکسن هستند. واکسيناسيون موثرترين مداخله بهداشتي شناخته شده براي ارتقاي سلامت کودکان است؛ به شکلي که طي سالهاي 2000 الي 2017 ميلادي، واکسيناسيون سرخک توانسته از مرگ 21 ميليون کودک در جهان جلوگيري کند.
چگونگي واکسيناسيون هپاتيت
زهرايي با تاکيد بر اينکه کليه واکسنهايي که در برنامه واکسيناسيون کشوري قرار دارد براي همه افراد رايگان است، اظهار کرد: بهطور مثال در مورد واکسن توام که شامل ديفتيري و کزاز است براي افراد بزرگسال که بايد هر 10 سال يکبار تکرار شود نيازي به هزينه ندارد و طبق دستورالعمل انجام ميشود. وي با بيان اينکه در خصوص تزريق واکسن هپاتيت معيار گذشت زمان 10 ساله تغيير کرده است، تصريح کرد: افرادي که 3 نوبت واکسن هپاتيت را در گذشته دريافت کرده باشند و با انجام تست مشخص شود آنتيبادي لازم در خونشان وجود داشته باشد ديگر نيازي به تکرار تست ندارند. وي در پاسخ به سوالي مبني بر اينکه شيوع کرونا چه تغييراتي در برنامههاي اين اداره به وجود آورده است، بيان کرد: بيماري کوويد19 بر بسياري از فعاليتها اثرگذار بود که واکسيناسيون نيز از اين موارد است. خوشبختانه در کشور ما توانستيم خدمات واکسيناسيون را همچنان برقرار نگه داريم و ارائه خدمت انجام دهيم. ما با استفاده از ابزار رسانه به مردم ميگوييم براي دريافت واکسنهاي مقرر کودکانشان به فکر باشند و کاري نکنند که افت پوشش واکسن اتفاق بيفتد. افت پوشش واکسيناسيون در سطح کشوري سبب ميشود در شرايطي که شبکه بهداشت و درمان کشور درگير مقابله با کرونا است، همزمان درگير بيماريهاي قابلپيشگيري با واکسن نيز شود، پس بايد توجه کرد که در پايگاههاي سلامت و مراکز بهداشتي درماني تمام دستورالعملهاي پيشگيرانه اجرا ميشود و خانوادهها نبايد اين نگراني را داشته باشند که با مراجعه به مراکز براي دريافت واکسنهاي ضروري، خطر ابتلاي به ويروس را متحمل ميشوند.
واکسيناسيون دانشآموزان اول دبستان
زهرايي در خصوص تمهيدات وزارت بهداشت براي واکسيناسيون دانشآموزان پايه اول دبستان و دهم متوسطه در شرايط بروز ويروس کرونا، خاطرنشان کرد: کودکي که قرار است اول مهر وارد مدرسه شود، پيش از اين مدت زمان کافي براي دريافت واکسن به شکلي که تجمعات کنترل شود، خواهد داشت. در نتيجه توصيه ميکنيم خانوادهها با ملاک قرار دادن تاريخ تولد فرزندانشان اقدام به دريافت واکسن کنند. لزومي ندارد واکسن حتما در ماههاي مرداد و شهريور تزريق شود. البته طبيعتا امکانات خدماتدهي بهتر در دانشگاه هاي علوم پزشکي براي مردم فراهم خواهد شد. وي در پاسخ به اين سوال که با توجه به شباهت علائم بيماري آنفلوآنزا و کرونا، آيا ميتوان تا زمان کشف واکسن کرونا از واکسن آنفلوآنزا براي پيشگيري از برخي عوارض يا عدمابتلا به بيماري کوويد 19 استفاده کرد يا خير؟ گفت: واکسن آنفلوآنزا همانطور که از اسمش مشخص است مخصوص ويروس آنفلوآنزا است و از آنجايي که ويروس آنفلوآنزا ساليانه دچار اندکي تغييرات ميشود به افرادي که بايد اقدام به تزريق اين واکسن کنند توصيه ميشود واکسن جديد تزريق کنند. پس ممکن است واکسن آنفلوآنزا به دليل تغييرات در ويروس تاثير 100 درصدي روي اين ويروس نداشته باشد. طبيعتا واکسنها به صورت اختصاصي بر روي ويروس مشخص خود اثر ميکنند. پس به هيچ وجه نميتوان براي کرونا از واکسن آنفلوآنزا استفاده کرد. وي در خصوص هشداري که نسبت به شيوع بيماي سرخک در شرايط کرونايي مطرح شده بود، گفت: در مورد بيماريهاي قابلپيشگيري با واکسن بايد به برخي نکات توجه کرد. تمام دستاوردهايي که در حال حاضر براي حذف و کنترل بيماريهاي قابلپيشگيري با واکسن به دست آمده است، به دليل پوشش واکسيناسيون بالا است که اگر به هر دليل کاهش يابد طبيعتا اين بيماريها ميتوانند بازگردند و اين خطر هميشه وجود دارد. خبرهايي داشتيم درخصوص شيوع بالاي سرخک طي سالهاي اخير در کشورهاي اروپايي که علت آن کامل نبودن پوشش واکسيناسيون در اين کشورها است. ما موفق به کنترل بيماريهاي قابل پيشگيري با واکسن در کشور شديم، اما معناي آن اين نيست که بيماري در ساير نقاط جهان وجود دارد و ترددها ميتواند بيماري همچون سرخک را که سرايت پذيري بيشتري از کرونا دارد در صورت کاهش سپر حفاظتي به نقاط مختلف منتقل کند.
چرا HIV هنوز واکسن ندارد
زهرايي در خصوص فرآيند توليد واکسنها، گفت: توليد واکسن فرآيند پيچيدهاي دارد، ممکن است سالها طول بکشد تا واکسني توليد شود. به عنوان مثال اکنون نزديک 30 سال است که تمام محققان در تلاش براي ساخت واکسن براي ويروس HIV هستند اما هنوز به نتيجهاي نرسيدند پس توليد واکسن فرآيند سادهاي نيست. بايد بخش موثر عامل بيماريزا را شناسايي کنند که بتواند باعث تحريک پايدار سيستم ايمني شود و بعد بتواند براي توليد واکسن مورد استفاده قرار گيرد. گاهي مطالعات در اين زمينه چندين سال زمان ميبرد و زماني که ماده موثره شناخته شود، بحث مطالعات باليني را در پيش خواهيم داشت. اين مطالعات نشان ميدهد آيا اين ماده براي انسان بيخطر است يا خير و اينکه اثربخشي آن را در گروههاي انساني ميسنجند، از اين رو باتوجه به روند ذکر شده توليد واکسن در کمتر از يکسال را متصور نيستيم. وي افزود: اما نکته بعدي آن است که توليد انبوه يک واکسن هم نياز به زمان دارد. از زماني که توليدکنندگان واکسن در تحقيقاتشان بتوانند ثابت کنند يک واکسن بيخطر و اثربخش است تا زماني که بتوانيم به توليد انبوه براي پاسخگويي نسبت به ابعاد جهاني برسيم زمان قابلتوجهي نياز است. در کشور ما نيز بسياري از واکسنهايي که در برنامه واکسيناسيون کشوري قرار دارد در داخل کشور توليد ميکنيم و تنها کشوري در خاورميانه هستيم که واکسن توليد ميکنيم و اين يک افتخار بزرگ براي کشور است. رئيس اداره بيماريهاي قابلپيشگيري با واکسن وزارت بهداشت در خاتمه سخنان خود درباره سرانجام توليد واکسن HPV تصريح کرد: مطالعات باليني اين واکسن در حال انجام است و منتظر اتمام اين روند هستيم؛ البته ممکن است به دليل شيوع کرونا اين مطالعه اندکي به تاخير بيفتد.
