چطور با فشارهای روانی «کرونا» مقابله کنیم؟

در پي گزارش مواردي از ابتلا به کرونا در کشور، يک روانشناس با تاکيد بر اينکه افرادي که دچار ناهنجاري‌هاي رواني هستند در اين شرايط بيش از ساير افراد در معرض خطرند، مي‌گويد: مهم‌ترين وظايف هر فردي «ايجاد آرامش رواني» است. اميرحسين آخوندي در گفت‌وگو با ايسنا، با بيان اينکه رفتار انسان‌ها ناشي از يادگيري و يادگيري ناشي از تجربه به دست مي‌آيد، مي‌گويد: بروز ويروس کرونا اتفاق خاصي است؛ چراکه طي چند دهه اخير دنيا با موضوع اين‌چنيني گريبانگير نبوده‌ و افراد تجربه‌اي ندارند، به همين دليل مي‌بينيم که رفتار جديدي از خود بروز مي‌دهند؛ رفتارهايي که ممکن است برخي از آنها ناهنجار باشند، اما همانطور که گفته شد اين نابهنجاري رفتار کاملا طبيعي است زيرا در شرايط کاملا جديدي قرار داريم. وي با تاکيد بر اينکه رفتارهاي مردم در شرايط کنوني محصول نگراني است، ادامه مي‌دهد: در حال حاضر مردم اخبار را از طريق رسانه‌ها و شبکه‌هاي اجتماعي و برخي شبکه‌هاي ماهواره‌اي که عموما طرفدار ثبات در کشور نيستند، پيگيري مي‌کنند و از آنجايي که برخي اخبار ضد و نقيض است، مردم را از اين بابت که مبادا درباره آمارها و... به آنها دروغ مي‌گويند نگران مي‌کنند. آخوندي معتقد است: انسان‌ها زماني که نگران مي‌شوند شروع به فکر کردن مي‌کنند، اما تا موضوعي نگراني آنها را برطرف نکند از بين نمي‌رود که اين عدم‌آگاهي درباره نحوه رفتار در شرايط موجب بروز رفتارهاي غيرطبيعي مي‌شود لذا اگر در اين شرايط رفتارهاي غيرمعمولي مشاهده مي‌شود، اين موضوع طبيعي است. زماني که طي هفته اخير اغلب افراد ماسک زده‌اند، دستکش به دست دارند، فردي با فرد ديگر دست نمي‌دهد و به طور کلي رفتارهاي معمولي که مردم روزانه آن را انجام مي‌دادند ديگر انجام نمي‌دهند، باعث مي‌شود مردم احساس کنند اتفاقي در حال رخ دادن است. در همين ميان افرادي که از سلامت رواني خوبي برخوردار نيستند استرس‌زاتر رفتار مي‌کنند و بايد به آنها حق داد و هيچ‌کس نمي‌تواند فردي را به دليل رفتارهايش سرزنش کند زيرا منشأ اين رفتارها از ذهن است. اين روانشناس با تاکيد بر اينکه افرادي که دچار افسردگي، فوبيا، پارانوئيد و ناهنجاري‌هاي رواني هستند در اين شرايط بيش از ساير افراد در معرض خطرند، مي‌افزايد: افرادي که از سلامت روان برخوردارند و از نظر شغلي، مالي و خانوادگي در شرايط خوبي هستند، از اين شرايط موجود در جامعه راحت‌تر عبور مي‌کنند اما افرادي که دچار ناهنجاري‌هاي رواني هستند، در شرايط عادي نگراني‌ و استرس‌ دارند.

مردم در اين شرايط بايد چه‌کار کنند؟

وي در ادامه با بيان اينکه در اين شرايط هر يک از افراد جامعه وظايفي برعهده دارند، مي‌گويد: مهم‌ترين وظايف هر فردي «ايجاد آرامش رواني» است. در اين شرايط افراد بايد آرامش رواني را در اجتماعات و خانواده حکمفرما کنند. باور اينکه هر بيماري علتي دارد و عوامل کنترل‌کننده و بازدارنده‌اي نيز براي آن وجود دارد که مي‌توان از ابتلاي افراد به کرونا جلوگيري کرد مي‌تواند در ايجاد آرامش موثر باشد. به نظر مي‌رسد تمرکز بر نحوه پيشگيري از ابتلا به کرونا بار رواني بسيار مثبتي دارد تا اينکه درباره شيوع، آمار قربانيان و... صحبت شود. اين روانشناس تصريح مي‌کند: همچنين افراد بايد از دامن زدن به شايعات خودداري و حتي از بيان اطلاعاتي و اخباري هم که در مورد کرونا صحت دارند نيز پرهيز کنند. هميشه در همه اتفاقات بد تمرکز تمامي روانشناسان و مشاوران انحراف‌سازي افکار مردم به سمت اتفاقات مثبت با رعايت نکات ايمني است. يکي از روش‌هايي که در درمان افسرده‌هاي رواني استفاده مي‌شود بزرگ‌نمايي نکردن مشکلات و کوچک‌نمايي نکردن مشکلات است. توصيه مي‌شود افکار خود را از هجمه‌هاي منفي موجود منحرف کرده و به مسائل مثبت بينديشيم.

و اما وظيفه مسئولان

آخوندي در ادامه درباره وظايف قانون‌گذاران نيز معتقد است: بزرگ‌ترين وظايف قانون‌گذاران «اطلاع‌رساني صحيح و اطمينان‌بخشي درست به شهروندان حتي اگر اين اطلاعات بد باشند، است؛ اين موضوع باعث مي‌شود مردم به اخبار مثبتي که از طريق دولت به خبرگزاري‌هاي داخلي داده مي‌شود اطمينان کنند و اگر اتفاقات بهتري در اين شرايط رخ داد و راه درماني کرونا نيز به دست آمد يا تعداد بهبوديافتگان اعلام شد مردم بتوانند به اين اخبار اطمينان کنند. همچنين قانون‌گذاران سعي کنند روي اخبار مثبت تمرکز بيشتري داشته باشند چراکه اخبار مثبت مي‌تواند به شدت سطح رواني جامعه را مثبت کرده و بار رواني منفي را از دوش جامعه بردارد. بنابر اظهارات وي، در شرايط کنوني برخي افراد از روي ناداني يا به دلايل خاصي اقدام به شايعه‌پراکني مي‌کنند؛ شايعه‌پراکني‌هايي که مي‌تواند بار رواني داشته باشد. در همين راستا يکي از بزرگ‌ترين اقداماتي که دولت بايد داشته باشد رفتار قاطعانه با شايع‌پردازهاست؛ يعني به مردم اعلام شود که اطلاعاتي که از سوي شايع‌پردازها داده شده شايعه بوده است و پس از آن با اين افراد برخورد شود. اين موضوع باعث مي‌شود مردم نسبت به شايعه‌پردازي‌ها آگاه باشند و افرادي هم که قصد شايعه‌پراکني دارند از انجام اين کار دست بردارند. اين روانشناس در ادامه با اشاره به اينکه استفاده از برخي واژه‌ها و اصطلاحات داراي بار رواني است، ادامه مي‌دهد: برخي مسئولان و حتي افرادي که داراي تحصيلات آکادميک هستند در اين شرايط اصطلاحاتي را به کار مي‌برند که موجب رعب و وحشت در مردم مي‌شود. به‌طور مثال زماني که در چنين شرايط خاصي از اصطلاحاتي مانند «قرنطينه» استفاده مي‌شود و بايد توجه کرد اين کلمات داراي بار رواني است. زماني که از واژه‌هاي اين‌چنيني استفاده مي‌شود شايد 80 درصد مردم و حتي افراد باسواد معني اين کلمات و اتفاقات را ندانند پس بايد پس از بيان اين واژه‌ها آن را براي مردم شفاف‌سازي کرد. آخوندي معتقد است که در اين شرايط سطح نگراني جامعه بسيار بالاست و شايد برخي افراد با پيشينه رواني خاص اين وضعيت را برنتابند. شايد تا هفته آينده روش درماني ويروس کرونا به دست آيد، اما بايد توجه کرد افرادي که به لحاظ رواني از وضعيت خوبي برخوردار نيستند، به دليل شرايط موجود تا چند ماه ممکن است درگير استرس‌ها،‌ نگراني‌ها و حتي بدکاري‌هاي عصبي رواني شوند و تا مدت‌ها با آن درگير باشند، لذا در اين شرايط بايد مسئولان سطح نگراني جامعه را کاهش دهند.