چگونه مانع از انتقال نگرانيهاي کرونا به کودکان شويم؟
اين روزها همه ما نگران شيوع ويروس کرونا هستيم. حق هم داريم، نگران سلامتي خودمان و اطرافيانمان هستيم و ميخواهيم هر طور شده پيشگيريها و اقدامات لازم را انجام دهيم. اما آيا حواسمان به کودکان و نوجوانهايمان هست؟! حواسمان هست که اين فضاي مضطرب و نگران، چه تاثيري بر امنيت رواني آنها دارد؟اگر فکر ميکنيم ديدن نگراني ما، آنها را متوجه اهميت موضوع و مراقبت از خودشان ميکند، سخت در اشتباهيم. انتقال نگراني و ترسمان هيچ کمکي به کودک براي مراقبت از خودش نميکند! جملاتي مثل «کرونا اومده! ميدوني خيلي خطرناکه؟؟! چند نفر مردن! نري با دوستات روبوسي کنيا! به همهجا دست نزنيا! دستتو شستي؟؟!! دستتو نزني به دهنتتا!!» اين جملات که با چهرهاي پريشان و نگران و صدايي مضطرب و اغلب تحکمي ادا ميشود، در ذهن و روان کودک اين طور ترجمه ميشود که: دنيا جاي ناامن و خطرناکي است و ما والدين توانايي مراقبت از تو را نداريم! و اينها خيلي آسيبزنندهتر از احتمال درگيري کودکمان با ويروس کروناست!اين پيامهاي اضطرابي ما (چه کلمات و حرفهايمان و چه چهره نگرانمان) باعث احساس ناامني و اضطراب در کودک ميشود و او را پريشان ميکند. اگر نتوانيم احساسات و افکارمان را مديريت کنيم و به تبع آن، اين نگرانيها را به کودک و نوجوانمان منتقل کنيم، سلامت رواني آنها را به خطر مياندازيم. پس اول از همه مثل هر زمان ديگري بايد ببينيم کودکمان چه ميداند، چقدر ميداند و چه احساسي دارد. احساساتش را ميشنويم، با اون همدلي ميکنيم و بعد با چهرهاي آرام اما جدي و مطمئن، اطلاعات درست را متناسب با سنش به او ميدهيم و اطلاعات غلطش را اصلاح ميکنيم. براي کودکان 3 تا 12 سال ميتوانيم از تصاوير، فيلمها و استاپموشنها براي يادگيري مستقيم روشهاي پيشگيري استفاده کنيم. اما مهم است که اين ابزارها جذابيتهاي خاص متناسب با سن کودکان را داشته باشند تا تاثيرگذار باشند و مفاهيم را بهتر به کودک انتقال بدهند. «بيا با هم اين کليپ رو ببينيم که گفته چي کار کنيم که مريض نشيم.» بيخيال انتقال آمار و اعداد مبتلايان و کشته شدهها به کودک شويد. «اين ويروسه که اومده چي راجع بهش شنيدي يا ديدي؟» ... «آره بايد مراقب باشيم اما تا زماني که ما يهسري کارهارو انجام بديم و بيشتر از معمول مراقب بهداشت و سلامتمون باشيم، اتفاقي براي ما نميافته. مثلا بايد خيلي بيشتر از قبل دستهامون رو بشوريم.» از طريق بازي، نقاشي، شعر، داستان و قصهگويي و... (روشهاي غيرمستقيم آموزش) اطلاعات و آموزشهاي لازم را به کودکان منتقل کنيم. «بيا همين طور که آواز ميخونيم بريم دستهامونم بشوريم، من صدام تو دستشويي بهتره!» با اين کار هم از بحث و درگيري سر شستن دستها اجتناب کرديم و هم از کنار يکديگر بودن لذت برديم و هم شيوه درست و اصولي شستن دستها را در عمل به او ياد ميدهيم. با تفريحات مناسب، فعاليتها و سرگرميهاي جذاب و مسئوليتهاي رومزه جديد ميتوانيم ذهن کودکمان را از اخبار و فضاي مضطرب اطراف، منحرف کنيم. اين حتي فرصتي است براي ارتباط و نزديکي بيشتر ما به کودکمان و شناخت علايق و افزايش مهارتهايش. از کارهاي ديگري که ميتوانيم در اين زمينه انجام دهيم اين است که با هم جعبه احساسات يا جعبه نگرانيها درست کنيم تا کودک بتواند نگرانيهايش را بنويسد و ما به آنها بپردازيم و کمکش کنيم.
چند نکته
بهتر است از ديدن اخبار مقابل کودکمان پرهيز کنيم. ممکن است به اين فکر باشيم که «کودکمان با شنيدن اين خبرها بيشتر از خودش مراقبت ميکند و متوجه شرايط خاص ميشود» يا شايد فکر ميکنيم «بچهها آنقدر متوجه شرايط نيستند» يا «اون که سرش به کار خودش گرمه و سرگرم بازيشه». نه! کودکان هم گوشهاي تيزي دارند و هم بينندههاي دقيقي هستند. پس هم اخبار بد روي آنها تاثير ميگذارد و هم حس و حال ما موقع ديدم خبرها.
بيشتر از اينکه کودک را کنترل کنيم و او را تحت فشار بگذاريم بايد تلاش کنيم محيط را کنترل کنيم. کمتر از بيرون غذا بخوريم، خانه را بيشتر تميز کنيم و... .
ما بايد الگوي خوبي از رعايت اصول پيشگيري و روشهاي بهداشتي و مراقبتي براي کودک باشيم. مثل هميشه بيشتر عمل کنيم تا اينکه حرف بزنيم.
اگر در کودک و نوجوانمان تغييرات رفتاري مشاهده ميکنيم، مثل پرخاشگري و لجبازي، بيقراري، مشکلات خواب، کمحرفي، کماشتهايي يا پرخوري، دردهاي جسمي که علت فيزيکي ندارند، يا حتي وابستگيهاي غيرمعمول و چسبندگي، بهتر است از متخصص و روانشناس کودک کمک بگيريم.
