راه رهایی از مشکلات اقتصادی

اخيرا حسن روحاني، رئيس‌جمهوري در اظهاراتي مطرح کرده که حل مشکلات اقتصادي بدون پشت‌سرگذاشتن موانع سياست خارجي امکان‌پذير نيست. به اعتقاد من، اين موضوع بستگي به اين دارد که چقدر اراده در حاکميت وجود دارد. بالاخره اصل مذاکره بر اين است که امتيازي داده و امتيازي گرفته شود. اگر قرار باشد ما در مذاکرات خارجي فقط به دنبال حل مشکلات خودمان باشيم و طرف مقابل احساس کند هيچ‌گونه منافعي ندارد، قطعا رسيدن به نتيجه خيلي سخت خواهد بود. در حال حاضر، کانال‌هايي با کشورهايي چون پاکستان، عراق و عمان فعال شده است و پيشنهادي که آقاي ظريف چندي پيش داده مبني بر اينکه ايران آمادگي دارد با عربستان مذاکره کند، باعث شده است فضايي جديدي در مجموعه خليج‌فارس به وجود آيد. قطعا ما در وضعيت تحريم نمي‌توانيم با همه جريان‌ها درگير شويم. حداقل وقتي ما با يک جريان درگير هستيم، نبايد با بقيه رقبا و مخالفان‌مان دچار تنش نشويم. اگر ما بتوانيم با کشورهاي حاشيه خليج‌فارس و حتي با امارات، بحرين و عربستان مسائل‌مان را حل و روابط‌مان را از حالت تا حدودي خصمانه خارج کنيم قطعا در شرايط تحريم که فشارها از همه طرف به کشور تحميل مي‌شود خيلي مي‌تواند موثر واقع شود. در حال حاضر هم عمده روابط تجاري ما با عراق، ترکيه، افغانستان و امارات است و در اين مسير هم هرچقدر بتوانيم فضاي تبادلات را بيشتر باز کنيم و روابط‌مان را گسترش دهيم قطعا مي‌تواند به حل مشکلات اقتصادي داخلي کمک کند. امروز ما در بخش توليد با مشکلاتي مواجه هستيم اما مشکل اصلي، بازار است. بازار داخل کشش يا توان مصرف همه کالاهاي توليد کشور را ندارد و در اين مسير ما بايد به دنبال بازار باشيم. اينکه نمي‌توان بدون‌سياست خارجي موثر و بدون‌ارتباط با ديگران مشکلات اقتصادي کشور را حل کرد، حرف درستي است. ما بدون روابط بين‌المللي خوب و بدون ارتباط با ديگر کشورها نمي‌توانيم تجارت‌مان را توسعه بخشيم. ريشه حل مشکلات واحدهاي توليدي ما نيز بيشتر مربوط به بحث بازار است. متاسفانه بازار طي ساليان گذشته رشد نکرده است پس ميزان مصرف را هم نمي‌توان افزايش داد، اين در حالي است که توليد افزايش پيدا کرده است. بنابراين، هرچقدر بتوانيم در اين جهت گام برداريم و حداقل اولويت‌بندي انجام بدهيم، مشکلات نيز حل خواهد شد. چون الان فشار اصلي از سوي آمريکا به اقتصاد ايران تحميل مي‌شود دليلي وجود ندارد که ما يک جبهه با کشورهاي عربي و جبهه ديگري هم با کشورهاي اروپايي باز کنيم. قطعا ما توان اين را نداريم که در همه جبهه‌ها به طور همزمان و با همه درگير باشيم. اگر دولت بتواند روابطش را با اروپا حفظ کند و نگذارد اجماعي عليه ما در بحث هسته‌اي صورت گيرد و از طرف ديگر بتواند تنش‌هاي موجود را با کشورهاي حاشيه خليج‌فارس کاهش دهد مي‌تواند در اين شرايط براي اقتصاد کشور، فعالان بخش خصوصي و رهايي از اقتصاد نفتي موثر باشد.