اختلال پانیک

هر فردي در طول دوران زندگي ممکن است در پاسخ به استرس‌ها دچار اضطراب و نگراني شود، اما مشخصه اصلي «اختلال پانيک»، وقوع خود به خود و غيرمنتظره حملات به‌صورت تجربه احساس ترس شديد خواهد بود. نگراني دائمي از وقوع حمله‌اي ديگر باعث بروز اضطراب انتظار و پيدايش علائم رفتار اجتنابي و اختلال عملکرد در زندگي فرد مبتلا به پانيک مي‌شود،‌ اين حملات غيرمنتظره و عودکننده، داراي برخي علائم جسمي نيز است که هر فرد بيمار ممکن است يکسري از آنها را حين حمله، در زندگي تجربه کند. زماني‌که حمله پانيک آغاز شد، علائم آن در عرض 10 دقيقه به سرعت تشديد مي‌شود و از اين رو فرد بيمار نمي‌تواند علت ترس و نگراني به‌وجود آمده درون خود را بيان کند. اين اختلال بيشتر در ميان زنان و به‌صورت ارثي در برخي افراد مشاهده مي‌شود، علل ديگري که براي اختلال پانيک مطرح است، تجربيات قبلي به‌خصوص تجربيات کودکي بيمار و يادگيري حالات اضطرابي اطرافيان است. در اين دسته افراد، ترشح يکسري مواد شيميايي در مغز به‌نام دوپامين، سروتونين و نوراپي نفرين دچار عدم تعادل رواني آنان مي‌شود. تشخيص اين اختلال حتما منوط به اين است که حملات مزبور نبايد ناشي از اثرات مستقيم يک ماده مورد سوءمصرف يا عوارض داروها يا يک بيماري طبي عمومي مانند مشکلات قلبي يا پرکاري تيروئيد باشد. نظريه‌هاي روانکاوي، حمله پانيک را نتيجه دفاعي ناموفق در برابر تکانه‌هاي اضطراب‌انگيز مي‌دانند. آنچه در گذشته، اضطراب هشداردهنده خفيفي بود، به احساس فلج‌کننده تشويش مبدل مي‌شود و سپس علائم جسمي کار را يکسره مي‌کند. اکثر بيماران با توجه به علائم جسمي حين حمله پانيک ممکن است به اورژانس بيمارستان يا به پزشکان داخلي يا مغز و اعصاب مراجعه کنند و اقدامات پاراکلينيک مانند نوار قلب، اکو و يا تصويربرداري مغز انجام دهند که البته وجود مشکلات طبي مربوط رد مي‌شود و اين پزشکان معمولا بيماران را براي روشن‌شدن علت به روانپزشک ارجاع مي‌دهند. تعداد زيادي از بيماران در حين حمله پانيک با توجه به نوع علائم جسمي خود، ترس شديد از سکته‌قلبي يا مغزي يا مرگ قريب‌الوقوع يا ترس از ديوانگي دارند. در قدم اول درماني، هميشه اين اطمينان را به بيماران بايد داد که تا بحال هيچ‌کس طي اين بيماري ديوانه‌نشده يا از حمله پانيک نمرده است، اما اين نوع ترس در بسياري از مبتلايان وجود دارد. براي درمان اختلال پانيک، روش‌هاي درماني دارويي و غيردارويي متعددي وجود دارد از جمله روش‌هاي درمان غيردارويي مي‌توان به روان درماني شناختي - رفتاري، خانواده‌درماني، روان‌درماني بينش‌مدار اشاره کرد.