جای خالی بیمه در مدیریت سیل
مساله بيمه سيل ،جايگاه آن در مديريت سيل و نحوه حضور بيمهها به عنوان يکي از ارکان مهم در مراقبت از زيستگاههاي شهري و روستايي حلقه پنهاني است که تاکنون به آن کم توجه شده است. طاهره يلفاني کارشناس انديشکده تدبير آب ايران در گفتوگو با مهر، گفت: از فروردين تا دي ماه امسال شاهد رويدادهاي متعدد سيل در کشور بودهايم، شهرستانهاي خاش، دلگان و روستاهاي حاشيه تفتان در محاصره سيل قرار گرفته و در پي آن مردم برخي از شهرها و روستاهاي سيستان و بلوچستان تا کمر در آب فرو رفتهاند. ظهور و بروز بلاياي طبيعي همچون سيل و تکرار خسارات وارد آمده کنوني نشان از اين واقعيت دارد که موضوع سيل را بايد به عنوان يک واقعيت انکارناپذير کشور بپذيريم و به دنبال اتخاذ راهکارها و اقدامات متنوع در حوزههاي مختلف تسکيندهنده و سازگاري موثر با اين رويداد و کاهش پيامدهاي آن باشيم. يلفاني افزود: يکي از اين اقدامات مديريت ريسک به صورت کلي و توجه به بيمه سيل به صورت خاص است که نهتنها براي عامه مردم که حتي در اذهان دولتمردان هم جايگاه و کارکرد بجايي ندارد. وي يادآور شد: بر اساس مستندات آماري خسارات سيل فروردين ماه 30 تا 35 هزار ميليارد تومان بوده است و با توجه به گزارشي که از سيل اخير در هرمزگان منعکس شده بيشترين خسارات وارده زيرساختي است از اين رو عمق فاجعه زماني بروز پيدا ميکند که قسمت اعظم اين خسارات بالاخص خسارات زيرساختي و روستايي تحت پوشش بيمه نيستند.
بيمه سيل يا مديريت سيلاب
کارشناس انديشکده تدبير آب ايران توضيح داد: مساله بيمه سيل، جايگاه آن در مديريت سيل و نحوه حضور بيمهها به عنوان يکي از ارکان مهم در مراقبت از زيستگاههاي شهري و روستايي حلقه پنهاني است که تاکنون به آن کم توجه شده است. اين مساله به اين معني نيست که بيمهکنندگان سيل در عرصه نبودهاند بلکه پرداختن به جايگاه آن در مديريت سيل، نحوه محاسبه ريسک و پوشش آن براي سيلاب به نحوي نبوده که بتوانند دغدغه سيل را از ذهن شهروندان و بالاخص روستانشينان خارج کنند. يلفاني ادامه داد: از سوي ديگر بايد اين موضوع مورد توجه قرار بگيرد که بيمه سيل با ساير ابزارهاي مديريت پيامدهاي سيل متفاوت است. به اين ترتيب که ساير روشها به دنبال کاهش خسارتهاي ناشي از سيل است در حالي که بيمه خسارات را در زمان و مکان پخش ميکند. در واقع رابطه مشخصي بين بيمه و ترميم خرابيها وجود دارد. وي توضيح داد: گرچه بيمه خسارتهاي ناشي از سيل را در بلندمدت کاهش نميدهد اما ميتواند اقدامات راهبردي و تکميلي در بخشي از مديريت سيلاب دشتها باشد که خسارات را کاهش ميدهد مثل تاسيسات کاهش خسارات سيل، پيشبيني، مقابله با سيل يا تغيير در نحوه کاربري اراضي به طوري که آسيبپذيري کمتر در مقابل سيلاب وجود داشته باشد. کارشناس انديشکده تدبير آب ايران نتيجه گرفت: بنابراين بيمه سيل شامل عناصري است که جزو تمهيدات ناشي از برنامهريزي و تمهيدات واکنشي است اما مساله اصلي اينجاست که آيا بيمه سيل ميتواند بر وضعيت اقتصادي و اجتماعي اقشار مختلف به ويژه گروههاي آسيبپذير اثر مثبتي بگذارد. به عبارتي اين بيمهها چه نقشي در کاهش اثرات منفي سيل دارد. يلفاني ادامه داد: سيل همه ساله در کشور ما جاري ميشود و متناسب با دبي آن در بستر رودخانه فرسايش رخ ميدهد. بر همين اساس اگر نقشه سيل وجود داشته باشد بهطوري که نقشه راه و حرکت تمام رودها و رودخانهها ترسيم شود پس ميتوان متناسب با روندهاي گذشته احتمال سيلهاي همراه با تخريب در حاشيه رود و دامنه تخريب آن را پيشبيني کرد. همچنين بيمهها نيز با محاسبه دقيق ريسک، قيمت مناسب را به هر سازهاي که در اثر سيل خسارت ديده است پيشنهاد ميکنند و بلافاصله بعد از سيل اهالي مناطق سيلزده ميتوانند با دريافت خسارت اقدام به بازسازي مناطق يا سازههاي صنعتي و کشاورزي کنند.
بيمه سيل در کشورهاي ديگر
کارشناس انديشکده تدبير آب ايران اعلام کرد: دو روش اساسي ارائه بيمه سيل در کشورهاي توسعه يافته وجود دارد، در روش اول سيستم اختياري است، در اين حالت بيمهگران بيمهنامههاي استاندارد خود را براي پوشش مکمل خسارات سيل با پرداخت حق بيمه اضافي توسعه ميدهند. اين سيستم با علم به اين واقعيت که تنها کساني که به احتمال زياد در معرض خطر سيل خواهند بود بيمهنامه را خريداري ميکنند با شکست روبهرو ميشود؛ وضعيتي که در صنعت بيمه به انتخاب نامساعد معروف است. يلفاني ادامه داد: بر اساس سيستم دوم، پوشش سيل با پوشش خطرات ديگري مانند حريق و توفان همراه است. در اين سيستم در صورت گسترش خطر خسارات سيل در کل يک منطقه جغرافيايي بزرگ حق بيمه دريافتي براي ساير پوششها توزيع ميشود و تا حد زيادي باعث افزايش درصد جمعيت تحت پوشش براي سيل ميشود. وي در پايان گفت: پيشرفتهترين سيستم بيمه سيل در آمريکا برپاست. آمريکا تلاش کرده تاسيسات غيرسازهاي و سازهاياش را گسترش دهد و بيمه و مديريت راهبردي از مخازن جزو اقدامات غيرسازهاي محسوب ميشود.
