همکاری شرقی برای قدرت‌نمایی در غرب

همکاری‌های ایران، روسیه و چین رو به گسترش است و به فاصله اندکی از برگزاری رزمایشی مشترک از سوی این سه کشور در منطقه شمال اقیانوس هند و دریای عمان، وزیر امورخارجه ایران عازم روسیه و چین شده ‌است تا با همتایان خود دراین کشورها دیدار و گفت‌وگو داشته باشد. این افزایش همکاری‌ها به معنی آن نیست که سیاست چرخش به شرق در جمهوری اسلامی ایران به تازگی آغاز شده، بلکه مدت‌هاست این سیاست پی گرفته می‌شود؛ چرا که غربی‌ها رفتار مناسبی نداشتند و حقوق ملت ایران را زیر پا گذاشتند. به همین دلیل سران کشور ما نیز ترجیح داده‌اند رویکردشان را تغییر دهند و به شرق یا همان تنها گزینه باقی مانده نگاه کنند. در شرایط کنونی که ایالات متحده بااتخاذ راهبرد «فشار حداکثری» علیه جمهوری‌اسلامی، سنگین‌ترین تحریم‌ها‌ را وضع و اعمال کرده، چرخش به شرق برای ایران بدون ثمر و بی‌نتیجه نخواهد بود. هر چند دو کشور چین و روسیه نیز بدون جلب موافقت آمریکا نمی‌توانند در حوزه اقتصادی کمک چندانی به ‌ایران کنند، اما دیدارهای دیپلماتیک و برگزاری رزمایش نظامی در دریای عمان با همراهی این دو کشور اثبات کننده عدم انزوای ایران در منطقه است. از طرفی نشان می‌دهد که این همکاری نظامی قابلیت تبدیل شدن به ائتلاف را دارد یا حتی ممکن است که ایران به پیمان شانگهای بپیوندد. نزدیکی بیشتر تهران به مسکو و پکن به‌ویژه در حوزه نظامی هشداری برای آمریکا و کشورهای اروپایی است. موضوعی که کمی ماجرا را نگران کننده می‌کند، رفتار چین و روسیه در موضوع قطعنامه‌های پیشین شورای امنیت علیه ایران است که این دو کشور یا رأی ممتنع یا رأی موافق داده بودند. مسأله این است که این دو کشور نیز در برابر آمریکا تعهداتی دارند و به سبب همکاری‌های اقتصادی که با ایالات‌متحده دارند، دستشان در حمایت از ایران چندان باز نیست. دستشان هم اگر باز باشد و بتوانند کاری جدی در راستای حمایت از ایران انجام دهند، به طور کلی باید تأکید کرد که سفر وزیر امور خارجه ایران به مسکو و پکن و گفت‌وگوی او با همتایان روسی و چینی نوعی نمایش قدرت در برابر غرب است که به زودی در سفر نیویورک از سوی محمدجواد ظریف مورد استفاده قرار خواهد گرفت. ایران می‌خواهد بگوید متحدانی جدی در موضوع برجام دارد و انزوای مدنظر آمریکا هرگز حاصل نشده است. ایران قصد دارد که سیاست مقابله و مقاومت در برابر فشار حداکثری را ادامه دهد و برای این مقاومت، روی روسیه و چین حساب می‌کند. معتقدم این سیاست در بلندمدت حاصلی جز بلاتکلیفی میان شرق و غرب نخواهد داشت. ما از اهداف و نیات نهایی مسئولان کشور آگاه نیستیم اما گمان من این است که در آخر، آنچه نتیجه این تنش با غرب را تعیین می‌کند، مذاکره است.