ناآگاهي، عامل اصلي تلفات جاني زلزله
بايد با فرهنگسازي خسارات زلزله را کاهش دهيم
ناآگاهي، عامل اصلي تلفات جاني زلزله
ايران از جمله کشورهايي است که بيش از 70 درصد شهرهاي آن در معرض خطر زلزله قرار دارند؛ شهرهايي که اغلب داراي بافتهايي فرسوده هستند و کمترين مقاومتي در برابر زلزله دارند. هرچند وقوع زلزله در نواحي پرخطر، تهديدي بزرگي به حساب ميآيد و در صورت رخداد زلزله ميتواند تلفات جاني و مالي زيادي به همراه داشته باشد اما تنها با رعايت چند نکته ايمني ميتوان ميزان اين خسارات را کاهش داد؛ نکاتي که بايد همواره در ميان مردم آموزش داده شود. مهدي زارع، مدير گروه زلزلهشناسي مهندسي پژوهشگاه زلزلهشناسي و مهندسي زلزله در اين خصوص به سيناپرس گفت: گاهي بيشترين تلفات جاني زلزلهها به دليل ناآگاهي افراد در نحوه برخورد با اين سوانح طبيعي است؛ يكي از دلايل مهم بروز تلفات جاني، ناآگاهي مردم از نحوه برخورد با زلزله و رفتار غلطي است كه در زمان بروز زلزله از خود نشان ميدهند. اين استاد تمام پژوهشگاه بينالمللي زلزلهشناسي و مهندسي زلزله افزود: طي سالهاي گذشته شاهد بروز زلزلههايي در كشور بودهايم كه هيچگونه ساختماني تخريب نشده اما افراد زيادي مجروح شدهاند، دليل اصلي اين مساله آشنا نبودن مردم با نحوه برخورد با زلزله است. وي بيان کرد: در زمان وقوع زلزله افراد با هجوم به سمت درها و ايجاد ازدحام درکنار در وروديها باعث ايجاد تلفات جاني ميشوند، در حالي كه اگر هر كس سعي كند در جايي كه قرار دارد پناه بگيرد بدونشك ميزان خسارات تا حدودي كاهش خواهد يافت. وي با تاکيد بر ضرورت نهادينهسازي اين مساله در ميان مردم به ويژه دانش آموزان در گفتوگو با سيناپرس اظهارداشت: يکي از روشهاي نهادينهسازي اين مساله، اجراي مانور زلزله است. مانور زلزله از جمله طرحهايي است که هر ساله هشتم آذر به همت همکاران پژوهشگاه بينالمللي زلزلهشناسي و مهندسي زلزله در مهدكودكها و مدارس ابتدايي شهر تهران برگزار ميشود. در اين مانور سعي ميشود به دانشآموزان آموزش داده شود كه هنگام وقوع زلزله در جاي امني مانند زيرميزها پناه بگيرند و از نقاط حساس بدنشان محافظت كنند و اين روش را تا پايان زلزله ادامه دهند. پس از پايان زلزله هم با آرامش از آنجا خارج شوند و به سمت درها هجوم نبرند. اگر اين فرهنگ در جامعه جا بيفتد بدونشك شاهد كاهش تلفات جاني در زمان وقوع زلزله خواهيم بود. وي خاطرنشان کرد: هماکنون بيش از 140 هزار مدرسه و 14 ميليون دانشآموز در مقاطع مختلف در سراسر كشور در مانور زلزله شركت ميكنند. افزايش سطح آگاهي دانشآموزان در مورد زلزله و ايجاد آمادگي براي انجام واكنشهاي صحيح و سريع در برابر آن، آشنايي دانشآموزان با حوادث طبيعي و چگونگي مقابله با آن جهت ايجاد آرامش رواني و برانگيختن حس كنجكاوي دانشآموزان نسبت به پديدههاي طبيعي از اهداف برگزاري مانور زلزله است.
آييننامههاي زلزله بايد جدي گرفته شود
اما بيش از آگاهي مردم، تدوين آييننامه براي پيشگيري از خسارات احتمالي وقوع زلزله امري ضروري است؛ آييننامهاي که شايد گاهي مورد بيمهري برخي مسئولان قرار ميگيرد. زارع در اين خصوص نيز گفت: يکي از مهمترين کارها براي پيشگيري از خسارتهاي احتمالي وقوع زلزله، جدي گرفتن و تقويت اجراي آييننامههاي زلزله، به ويژه آييننامه 2800 است. اين عضو کميته دائمي بازنگري آييننامه 2800 عنوان کرد: نخستين پيشنويس آييننامه زلزله در ايران پس از زلزله 10 شهريور 1341 بوئينزهرا با بزرگاي 2/7، در سال 1341 تهيه شد؛ اين آييننامه اوليه به صورت ماده 14 قانون برنامه و بودجه و به صورت مقررات الزامي در طرحهاي عمراني منتشر شده است. پس از آن در آذر سال 1349 توسط موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران فصل هشتم (حداقل بار وارده بر ساختمانها و ابنيه فني) در آييننامه 519 گنجانده شده است. وي ادامه داد: پس از زلزله طبس، مشخص شد که آييننامه ويژه و جداگانهاي براي پيشگيري از زلزله در کشور الزامي است زيرا فصل هشتم از آييننامه 519 به صورت مختصر به زلزله اختصاص داشت. به گفته زارع، بعد از آماده شدن پيشنويس آييننامه، تهيهکنندگان آن به هر ارگاني مراجعه کردند اما به دليل شرايط خاص آن دوران (به ويژه جنگ) امکان انتشار پيدا نکرد تا اينکه مرکز تحقيقات ساختمان و مسکن از سوي دولت، از انتشار اين آييننامه و سپس ميزباني کميتههاي بازنگري دائمي اين آييننامه (تاکنون) استقبال کرد. اين عضو کميتههاي پهنهبندي خطر و طيف زلزله بيان کرد: در نهايت با توجه به اينکه در اداره استاندارد براي هر استانداردي يک شماره ارائه ميشود، سال 1367 نام استاندارد 2800 از سوي موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران شمارهگذاري شد. در نهايت اين آييننامه در بند 6 تصويبنامه شماره 119138/ت 969 مورخ 27 اسفند 1367 هيات دولت جمهوري اسلامي مصوب و قانوني شد. تجديدنظر در آن نيز هر پنج سال يکبار بر عهده وزارت مسکن (مرکز تحقيقات راه، مسکن و شهرسازي) قرار گرفت. وي با تاکيد بر ضرورت بازنگري اين استاندارد به صورت مستمر گفت: عملا از زمان نگارش اوليه (1366) و تصويب قانوني آن (سال 1367)، اين آييننامه مورد بيتوجهي قرار گرفته بود تا اينکه سال 1369 با وقوع زلزله مهيب منجيل، در مباحث عمومي و مهندسي کشور، ضرورت اعمال مقررات ساختماني مطابق اين آييننامه براي مقاومسازي ساختمانها در برابر زلزله در نظر گرفته شد. از آبان امسال نيز ويرايش پنجم اين آييننامه آغاز شده است. اين عضو کميته اجرايي تهيه ويرايش جديد آييننامه تصريح کرد: در تهيه و تدوين اين آيين کار سعي شده است که ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتيالمقدور بين اين آيين کار و آيين کار کشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود؛ اين آيين کار با امکانات و مهارتهاي موجود، انجام بازنگري در هر پنج سال يکبار، با بررسي ويژگيهاي زلزلههاي ايران در کميتههاي تخصصي هفتگانه به ميزباني مرکز تحقيقات ، راه، مسکن و شهرسازي انجام ميشود.
