دیپلماسی، در نبود بشکههای نفت
بشکههاي نفت تعيينکننده جايگاه و قدرت کشورها در بازار جهاني نفت و نهادهاي بينالمللي است. اين عبارتي است که بارها از سوي بسياري از صاحب نظران و تحليلگران اقتصادي و سياسي و از جمله وزير نفت ايران در بيان جايگاه و ميزان تاثيرگذاري کشورهاي نفتي در عرصههاي سياسي و اقتصادي بينالمللي و همچنين رايزنيها و چانهزنيهاي بينالمللي مطرح شده است. ايران در طول 2 سال اخير و دوره قبلي تحريمهاي اقتصادي به خوبي توانسته جاي خالي بشکههاي نفتي خود را با ديپلماسي فعال و کنشگرا پر کند و در معادلات بازار جهاني نفت و همچنين تحولات، روندها و تصميمگيريهاي اوپک تاثيرگذار باشد. جايگاه ايران در نقشه جهاني انرژي که اين کشور را بهعنوان بزرگترين دارنده مجموع ذخاير هيدروکربوري (نفت و گاز) دنيا ميشناسد، عنصر مهمي در پذيرش نقش و نفوذ ايران در عرصه جهاني انرژي است. دير يا زود نفت ايران به بازارهاي جهاني باز ميگردد و بازارهاي جهاني به انرژي ايران براي ثبات، تعادل و مهمتر از آن امنيت پايدار انرژي نياز دارند. نقشآفرينيهاي ايران براي تاثيرگذاري در بازار نفت به نفع کشورهاي توليد کننده، عموما جمعي و در چارچوب اوپک بوده است. ايران با اجراي برجام و با وجود فشارهاي کشورهايي مانند عربستان براي مديريت بازگشت تدريجي ايران به بازار نفت و در شرايطي که قيمت نفت در سراشيبي قرار داشت، بهصورت هدفمند و بدون توجه به شرايط بازار و صرفا با نيت تامين منافع ملي کشور، صادرات نفت را به سرعت افزايش داد و برخلاف پيشبينيها در کمتر از 2 ماه به سطح عادي رساند. اين توانمندي بهصورت بالقوه در شرايط کنوني وجود دارد، ايران را به قدرتي فعال در عرصه جهاني نفت قرار داده است. اعتبار وزير کنوني نفت ايران نيز از دلايل ديگر اين کنشگري است که تا حد زيادي توانسته جاي بشکههاي نفت را پر کند. در واقع درايت و هوشمندي زنگنه باعث گرديده که ظرفيتهاي بالقوه ايران در حوزه نفت در نبود يا سطح پايين بشکههاي نفت آن، به بالفعل تبدل شود. نکته قابل توجه اينکه تيم نمايندگي ايران در اجلاسهاي فصلي اوپک به رهبري زنگنه بهرغم اينکه به عملکرد اوپک و اعضاي آن نسبت به تحريمهاي اعمالي آمريکا عليه دو عضو يعني ايران و ونزوئلا، انتقاد داشته، اما هيچگاه از موضع ضعف و التماس در مقابل اعضا قرار نگرفته و همواره تلاش داشته با خلاقيت و ابتکار عمل و روحيه مقاومتي، سياستها و اهداف خود را در اوپک دنبال کند. در اصل کاهش بشکههاي صادراتي نفت، نه تنها اعتماد به نفس ايران را در سطح جهاني و اوپک کاهش نداده بلکه با تفسير شرايط به جنگي تمام عيار، اعتماد به نفس آن را در مواجهه به چالشها و مشکلات و همچنين نقشآفريني در مجامع بينالمللي نفت و انرژي افزايش داده است. اما بايد در نظر گرفت اين شرايط و توانمندي نميتواند پايدار باشد. بهطور قطع آنچه پايدار است همان بشکههاي نفت است که حرف اصلي را در بازارهاي جهاني و مجامع بينالمللي انرژي و حتي در رايزنيها و معادلات سياسي، اقتصادي و امنيتي بينالمللي خواهد زد.
