مزایای تصمیم جدید بانک مرکزی
در ساير کشورهاي دنيا، به چند دليل شرکتها، بانکها و بيمهها رتبهبندي ميشوند؛ يکي از دلايل آن اين است که وقتي يک بانک ميخواهد با بانک ديگري ارتباط برقرار کند، بررسي ميکند که وضع آن بانک چگونه است، به لحاظ رتبهبندي درجه يک است يا درجه دو؟ قبل از آن، موسساتي اين رتبهبندي را انجام ميدهند و درجه بانکها يا شرکتها را مشخص ميکنند. در ايران نيز، اين موسسات بايد بر اساس استانداردهاي بينالمللي اقدام به رتبهبندي کنند. يعني وقتي بعد از رتبهبندي، درجه بانکي يک ميشود، معلوم است آن بانک داراي معيارهاي مشخصي است. معيارها کدام است؟ براي مثال مشخص ميشود عملکرد بانک شفاف است، آمارهاي اعلامي آن درست است، سرمايه بانک مطابق با استانداردهاي تعيينشده است، روش اعطاي تسهيلات آن مطابق با استانداردهاي بينالمللي است و الي آخر. درواقع حدود 50 معيار وجود دارد که موسسات رتبهبندي آنها را بررسي ميکنند و بعد وقتي اعلام ميکنند که بانک X داراي درجه يک است، بانک يا فردي که قصد دارد با آن ارتباط برقرار کند خيالش از برقراري اين ارتباط راحت ميشود از اين لحاظ که مقررات را اجرا ميکند، کفايت سرمايه آن مطابق با استانداردهاي بانکي است، معوقاتش را طبق اصول وصول ميکند و ... . به هر حال، هر کسي وقتي ميخواهد سپردههايش را در بانکي بگذارد يا با هر شرکتي ارتباط برقرار کند، برايش اهميت دارد که از چند و چون آن شرکت مطلع شود و آن زمان انتخاب با خود فرد است. بانکهايي که به معيارهاي تعيينشده عمل ميکنند و داراي رتبه بالاي اعتباري هستند، به هر حال در انتخاب اول افراد قرار ميگيرند و آنها از اينکه سپردههايشان را در اين بانک گذاشتهاند يا وام خاصي را از آن دريافت کردهاند پشيمان نخواهند شد. در تمام دنيا، رتبهبندي انجام ميشود و اين امر قبلا هم در ايران به صورت مختصر رايج بود. براي مثال، وقتي قرار بود يک بانک خارجي اعتبار مشخصي به بانک ايراني بدهد، اطلاعات لازم را از طريق رتبهبندي دريافت ميکرد تا ببينيد وضع بانک ايراني چگونه است؟ نکته ديگر اينکه، رتبهبندي ثابت نيست و به طور مرتب بازخواني ميشود، يعني هر ساله بازخواني صورت ميگيرد تا مشخص شود آن بانک يا شرکت بيمه معيارهاي لازم را براي سال بعد کسب کرده تا همان درجه قبلي به آن اختصاص يابد يا خير. قطعا وقتي بانکي نتواند رتبه مطلوبي را کسب کند، مردم راغب نخواهند بود که در آنجا سپردهگذاري کنند و در نتيجه به سمت بانکهاي ديگري ميروند که خيالشان راحت باشد. در اين شرايط، هر بانکي تلاش ميکند تا ويژگيهاي لازم را کسب کند و اين به معناي تقابل نيست و دقيقا رقابت سالمي است که بين بانکها يا شرکتها شکل ميگيرد تا بتوانند رتبه خوب را به دست بياورند. موسسات رتبهبندي معيارهايي که بر اساس آن رتبهبندي را انجام ميدهند در اختيار کسي قرار نميدهند اما اگر براي مثال بانکي درجه يک را به دست آورد رتبه آن اعلام ميشود و اصلا رتبهبندي به همين معناست.
