آمريكا ناكام در منزوي كردن ايران
آرمان ملي: حضور رئيسجمهور کشورمان در هفتاد و چهارمين مجمع عمومي سازمان ملل هر چند کوتاه بود و در 4روز به پايان رسيد، اما به قرائت بسياري از کارشناسان داخلي و خارجي بسيار تاثيرگذار بود. بهخصوص طرح صلح هرمز يا همان ائتلاف اميد که مورد نظر و حمايت کشورهاي مختلفي قرار گرفت. هر چند نبايد از ديپلماسي فعال، هوشمندانه و هنرمندانه مقامات کشورمان در بالاترين سطح حاشيه مجمع عمومي نيز غافل بود. در مجمع ميتوان دستاوردهاي سفر 4 روزه حسن روحاني به نيويورک را مثبت، مفيد و قابل توجه قلمداد کرد.
موفقيت صلح هرمز
هر چند برخي مخالفان داخلي سفر رئيسجمهور به نيويورک و سخنراني در مجمع عمومي سازمان ملل را بياثر و به نوعي اتلاف وقت ميدانستند، اما اکثر قريب به اتفاق کارشناسان و تحليلگران بر اين عقيده بودند که روحاني با ابتکار طرح صلح هرمز يا ائتلاف اميد با دست پر از تهران به نيويورک رفت. گرچه اين رويکرد تنها در داخل نبود و بسياري از سران و مقامات کشورهاي ديگر نيز منتظر بودند تا در برهه حساس کنوني در نظام بينالملل با خروج آمريکا از برجام، وقت خريدنهاي اروپا و کاهش تعهدات برجامي ايران چه عقوبتي در انتظار توافق هستهاي سال 2015 خواهد بود. طرح ابتکاري حسن روحاني گرچه صرفا براي خاورميانه طراحي و هدفگذاري شده بود و خود رئيسجمهور نيز درباره آن اينگونه گفته بود که «طرحي را در سازمان ملل پيشروي جهانيان قرار ميدهيم که ايران با همکاري کشورهاي منطقه امنيت منطقه، خليج فارس، درياي عمان و تنگه هرمز را تامين ميکند و اعلام ميکنيم حضور نيروهاي خارجي براي آبراههاي جهاني، منطقه، امنيت کشتيراني و نفت مشکلزا و خطرآفرين است.» اما به حدي جذابيت داشت که بسياري از رهبران جهان از جمله شخصي مثل ترامپ خود را مشتاق جزئيات اين طرح نشان دهند. در همين راستا روحاني روز چهارشنبه در خلال سخنراني خود در مجمع عمومي سازمان ملل اعلام کرد: «بنا به مسئوليت تاريخي کشورم در حفظ امنيت، صلح، ثبات و پيشرفت در منطقه خليج فارس و تنگه هرمز، همه کشورهايي را که از تحولات خليج فارس و تنگه هرمز متأثر ميشوند به «ائتلافِ اميد» يعني «ابتکار صلح هرمز» دعوت ميکنم.» و بر اين اساس به اعلام جزئيات و اصول ائتلاف اميد پرداخت. اصولي چون پايبندي به اهداف و اصول ملل متحد، احترام متقابل، منافع متقابل، جايگاه برابر، گفتوگو و تفاهم، احترام به حاکميت و تماميت ارضي، و از همه مهمتر دو اصلِ بنيادينِ عدم تجاوز و عدم دخالت در امور داخلي يکديگر. هر چند پيش از اين کسي نسبت به اين طرح ابراز اميدواري نميکرد، اما سخنان روحاني و شکافتن ابعاد اين طرح موجب شد تا موجهاي حمايت داخلي و بينالمللي از اين طرح به راه بيفتد و صلح هرمز موفقيتي بدون انکار و دستاوردي بيبديل براي روحاني به حساب آيد.
اقتدار ملي
مجمع عمومي سازمان ملل فرصت مناسبي براي ديدارهاي دو يا چندجانبه براي مقامات کشورهاي مختلف بود که در خصوص مسائل مختلف طرفيني و بينالمللي به بحث و تبادل نظر بپردازند. اين مساله براي ايران و اروپاييها اهميتي دو چندان داشت چرا که فرصتي طلايي براي مذاکره و گفت وگو در راستاي ادامه برجام و انجام تعهدات اروپاييها به حساب ميآمد. نکته مهم در اين ميان، حضور سران تروئيکاي اروپا در محل اقامت رئيسجمهور کشورمان بود که خود نشان از اين مساله داشت که آنها عليالظاهر بيشتر به دنبال حل و فصل مسائل هستند. هرچند که اقدامات عملي چند ماه گذشته شان نشاني از اين رويکرد نداشت. با اين حال حضور مکرون، جانسون و مهمتر از آنها حضور غير منتظره مرکل صدر اعظم آلمان که به ديدار حسن روحاني آمد نشان از دغدغه آنها نسبت به برجام داشت. البته رئيسجمهور نيز در اين ديدارها به رغم روي گشاده و خندان از موضع صلابت و اقتدار مراتب اعتراض و انتقاد خود را نسبت به بيانيه اخير تروئيکاي اروپايي در خصوص اتهامزني به ايران در حمله به آرامکو اعلام کرد. از طرف ديگر اروپاييها و آمريکا درصدد بودند که از فرصت حضور روحاني در نيويورک استفاده و وي را به مذاکره با ترامپ متقاعد کنند که رئيسجمهور کشورمان بسيار هوشمندانه در سخنراني خود به اين مساله نيز اشاره کرد که «پاسخ ما به مذاکره تحت تحريم؛ نه است». «برجام حداقل بود، اگر بيشتر ميخواهيد بايد بيشتر بپردازيد» و «عکس يادگاري آخرين ايستگاه مذاکره است نه اولين ايستگاه». اروپاييها و آمريکا درصدد بودند که ايران را تحت فشار مجبور به قبول مذاکره مجدد کنند، اما اقتدار رئيسجمهور، وزير خارجه و هيأت ايراني موجب شد تا اين ايران باشد که از مقام بالاتر و طلبکارانه با آنها سخن بگويد و آنها را به سمت عمل به تعهدات و سپس سخن گفتن سوق دهد. از اين رو ديپلماسي فعال جمهوري اسلامي در ديدار با آنتونيو گوترش دبيرکل سازمان ملل و همچنين مقامات عاليرتبه 15 کشور جهان را ميتوان از نقاط مثبت و روشن حضور حسن روحاني در نيويورک دانست.
در نهايت...
حضور حسن روحاني و هيأت همراه در نيويورک هر چند به دليل ترس آمريکاييها از تاثير و نفوذ کلام و سخنرانيهاي مقامات ايراني با محدوديتهايي در تردد و صدور ويزاي همراهان مواجه شد، اما کوتاه و پر ثمر بود. چرا که با وجود محدوديتها؛ سطح و تعداد ملاقاتهاي درخواستي از سوي رهبران کشورهاي مهم جهان براي ديدار با رئيسجمهور کشورمان و ملاقاتهاي انجام شده، طي6 دوره گذشته سازمان ملل بيسابقه بود و همين موضوع نيز بيانگر شکست سناريوهاي سياسي دولت ايالات متحده براي انزواي سياسي جمهوري اسلامي بر شمرده ميشود.
