مرگ دموکراسی شارپی‌گیت، انتشار گازهای گلخانه‌ای و سیاست اسلحه‌سازی

قبلا دموکراسي‌ها با صداي غرش تانک‌ها به سمت کاخ رياست جمهوري به ناگهان فرو مي‌پاشيد. اما اين مراحل در قرن 21، معمولا زيرکانه پيش مي‌روند. اقتدارگرايي در سراسر جهان در حال پيشروي است، اما پيشرفت آن نسبتا آرام و تدريجي است؛ به طوري که سخت است به لحظه خاصي اشاره کنيم و بگوييم، اين آن روزي است که دموکراسي به پايان مي‌رسد! فقط يک روز از خواب بيدار و متوجه مي‌شويم که دموکراسي مرده است. در سال 2018، استيون لويتسکي و دانيل زيبلات دو تن از کارشناسان علوم سياسي در کتاب «چگونه دموکراسي مي‌ميرد» ثابت کردند که اين فرايندي است که در بسياري از کشورها بروز کرده است؛ از روسيه ولاديمير پوتين گرفته تا ترکيه رجب طيب اردوغان و مجارستانِ ويکتور اوربان آرام‌آرام نهادهاي حافظ دموکراسي از بين رفتند. بر روي کاغذ، هنوز اين کشورها دموکراتيک هستند اما عملا به رژيم‌هاي تک‌حزبي تبديل شده‌اند. تحولات هفته‌هاي گذشته ثابت کرده که چگونه اين اتفاق مي‌تواند در آمريکا رخ دهد. نخست، مساله «شارپي‌گيت» و عدم توانايي دونالد ترامپ در پذيرش پيش‌بيني غلط آب و هوا و ادعاي اينکه آلاباما در معرض خطر طوفان دوريان قرار دارد. خبر به نوعي خنده‌دار بود، هرچند ترسناک هم به نظر مي‌رسيد؛ سپس، بي‌اعتبار بودن اين خبر اعلام شد! ولي رئيس‌جمهوري آمريکا نمي‌توانست با واقعيت روبه‌رو شود. روز جمعه خنده‌دار بودن خبر تغيير کرد چون اداره ملي هواشناسي آمريکا (NOAA) به دروغ و به پشتيباني از ادعاي ترامپ، در مورد در خطر قرار گرفتن آلاباما بيانيه‌اي صادر کرد. چرا اين مساله وحشتناک است؟ زيرا نشان مي‌دهد که حتي رئيس NOAA ، که بايد از فني‌ترين و غيرسياسي‌ترين نهادهاي آمريکا باشد، اکنون چنان تسليم ترامپ شده که مايل است نه فقط نظر کارشناسان خود را زير پا بگذارد بلکه دروغ بگويد تا مانع از شرمساري رياست‌جمهوري ‌شود. خوب فکر کنيد: اينکه دولت از مرکز هواشناسي انتظار عذرخواهي از رهبر عزيز را دارد، نشانگر غوغاي فساد در نهادهاي آمريکاست. چنين اتفاقي ذهن مرا به موردي بسيار مهم‌تر مي‌کشاند و آن تصميم‌گيري وزارت دادگستري در رسيدگي به امور خودروسازان به خاطر آن است که مي‌خواهند مسئولانه اقدام کنند. به طور خلاصه دولت ترامپ به‌عنوان بخشي از جهاد خود در برابر مقررات زيست‌محيطي، اعلام کرده که قصد دارد قوانين دوران اوباما مبني بر الزام افزايش تدريجي در راندمان سوخت اتومبيل را لغو کند. ممکن است فکر کنيد که صنعت خودروسازي از اين دعوت براي ادامه آلايندگي استقبال کند. ولي خودروسازان در حال حاضر برنامه‌هاي خود را بر اين فرض بنا نهاده‌اند که استانداردهاي بهره‌وري سوخت در جهان افزايش خواهد يافت. آنها نمي‌خواهند برنامه‌هاي خود را در اين مورد کنار بگذارند. چون مي‌دانند که واقعيت تغييرات اقليمي بالاخره تصويب قوانين براي بهبود بهره‌وري سوخت اتومبيل‌ها را اجباري خواهد کرد. بنابراين آنها عملا مخالف مقررات‌زدايي ترامپ شده‌اند. خودروسازان هشدار مي‌دهند که اين تصميم ترامپ عواقب بلندمدت دارد و به بي‌ثباتي منجر خواهد شد. چندين شرکت خودروسازي به اين تصميم دولت ترامپ اعتراض کرده‌اند و در مقابله‌اي آشکار با اين تصميم دولت، با ايالت کاليفرنيا به توافق رسيده‌اند که استانداردهاي مربوط به افزايش کارايي سوخت خودرو را عملي سازند که در دوران اوباما تعيين شده بود؛ حتي اگر دولت فدرال نسبت به اجراي آنها تاکيدي نداشته باشد. حال، بنا به گفته وال‌استريت‌ژورنال، وزارت دادگستري در نظر دارد بر اساس قانون ضدانحصار، عليه خودروسازان اقدام کند.گويي توافق بر سر اجراي استانداردهاي زيست‌محيطي، جرمي مشابه تباني ميان شرکت‌هاي انحصاري براي تعيين قيمت است. اقدام وزارت دادگستري بسيار نگران‌کننده است. تاکنون از دولت ترامپ نشانه‌هايي ديده نشده که نشانگرعلاقه اين دولت به اجراي سياست‌هاي واقعي ضدانحصار باشد. بنابراين دولتي که تاکنون در مورد قدرت شرکت‌هاي انحصاري اقدامي انجام نداده، کاملا روشن است که مي‌خواهد از قانون ضدانحصار به‌عنوان ابزاري براي ارعاب خودروسازان استفاده کند. شواهد به روشني فاسدبودن کامل وزارت دادگستري را نشان مي‌دهد. وزارت دادگستري در کمتر از سه سال، از نهادي براي اجراي قانون به سازماني تبديل شده است که مخالفان ترامپ را مجازات مي‌کند. مورد بعدي چيست؟ حداقل در دو مورد، به نظر مي‌رسد که ترامپ سعي کرده از قدرت خود براي مجازات شرکت آمازون استفاده کند. بنيانگذار آمازون- جف بزوس- صاحب روزنامه واشنگتن‌پست است که رئيس‌جمهوري آن را دشمن مي‌داند. ترامپ ابتدا خواستار افزايش نرخ حمل‌ و نقل پستي شد که به افزايش هزينه‌هاي آمازون منجر مي‌شد و به اين شرکت آسيب مي‌رساند. سپس پنتاگون ناگهان اعلام کرد که در حال بررسي مجدد روند واگذاري پروژه عظيم محاسبات کامپيوتري (cloud-computing project) است که انتظار مي‌رود آمازون برنده آن باشد. در اين موارد سخت است ثابت کنيم که دولت در پي تنبيه منتقدان داخلي است. اما با چه کسي شوخي مي‌کنيم؟ البته که دولت ترامپ مي‌خواهد مخالفان را تنبيه کند. نکته اصلي اين است که سراشيبي استبداد بدين گونه رخ مي‌دهد. ديکتاتوري مدرن در واقع مخالفانش را نمي‌کشد (هرچند ترامپ رژيم‌هايي سرکوبگر را به طور زننده‌اي ستايش مي‌کند)؛ درعوض، ديکتاتوري مدرن با استفاده از نهادهاي حاکميتي زندگي مردم ناسپاس را برايشان دشوار مي‌سازند تا منتقدان واقعي از بين بروند و همان‌طور که گفتيم چنين روندي در آمريکا بروز کرده است. اگر درباره آينده دموکراسي آمريکا نگران نيستيد، به چنين مواردي ‌توجه نکرده‌ايد!

نيويورک‌تايمز، پاول کروگمن