آرمان ملي- مرتضي رفيعي: رئيسجمهوري گفت: «اگر بدانم که به جلسهاي بروم و با کسي ملاقات کنم که در نتيجه کشور آباد شده و مشکلات مردم حل ميشود، دريغ نميکنم؛ اصل، منافع ملي ماست.» پس از آن با بيان اين که سياست جمهوري اسلامي ايران و دولت دوازدهم نسبت به روابط خارجي با دنيا تغيير نکرده است، اظهار داشت: «اگر کسي بخواهد با حسن روحاني عکس بگيرد، اين کار امکان پذير نيست مگر آنکه روزي از تمام تحريمهاي ظالمانه دست بردارد و به حقوق ملت ايران احترام بگذارد.» پس از اين اظهارات گمانهزنيهاي بسياري درخصوص گفتوگوي احتمالي ايران و آمريکا در داخل و خارج از کشور مطرح شد. به منظور بررسي اين موضوع «آرمان ملي» گفتوگوي کوتاهي با پيروز مجتهدزاده استاد دانشگاه انجام داده که در ادامه ميخوانيد:
طي روزهاي گذشته برخي از تحليلگران اين گونه مطرح داشتند که دکتر روحاني طي يک روز موضع خود را در مورد کاهش تنش ميان تهران-واشنگتن تغيير داد. بنابراين استفاده از هر گونه راهکار ديپلماتيک ميان ايران و آمريکا را منتفي قلمداد کردند. آيا از ديدگاه شما اين گونه است؟
دکتر روحاني اعلام داشت که ايران زماني با طرف آمريکايي مذاکره خواهد کرد که تمامي تحريمها برداشته شود. اين سخن کاملا درست است. به فاصله يک روز عدهاي از نمايندگان مجلس مطرح داشتند که هيچ گونه مذاکراتي نبايد صورت گيرد. روز بعد از آن روحاني گفت ترامپ حتي اگر به دنبال عکس گرفتن با رئيسجمهور ايران است بايد تمامي تحريمها را بردارد. برخي از تحليلگران اين گونه مطرح داشتند که روحاني طي يک روز موضع خود را تغيير داد. همچنين اين نکته را بايد متذکر شد که وزارت خارجه ايران ميبايستي بسته پيشنهادي طرف فرانسوي را از طريق رسانهها در اختيار افکار عمومي قرار دهد. درست است که متون گفتوگوهاي ديپلماتيک و تصميمات داراي ملاحظاتي در چارچوب منافع ملي است، اما مهارت دستگاه سياست خارجي در آن است که بهصورتهايي رئوس روند مذاکرات را در اختيار مردم قرار دهد. سفر هيات ديپلماتيک ايران به پاريس نشان دهنده آن است که دريچه گفتوگوهاي ديپلماتيک کماکان باز است. متاسفانه برخي از تحليلگران رسانههاي فارسي زبان خارج از کشور به خود اين اجازه را دادند تا در تفسير سخنان رئيسجمهور ايران راه و رسم خرابکاري را در پيش گيرند. منابع خرابکار در خارج از کشور نام اين تحول را تغيير مواضع از جانب حسن روحاني قلمداد کردند. اين در حالي بود که هيچ گونه تغيير مواضعي رخ نداد بلکه تاکيد بر مواضع پيشين بود. لذا آمريکاييها بايد بدانند شرط مذاکره با ايران برداشتن تمامي تحريمها است. بنابراين ايالات متحده ميبايستي براي مذاکره با ايران نه تنها بايد تمامي تحريمهاي ظالمانه اش را بر ضد مردم ايران تعليق کند بلکه ميبايستي به دليل اهانتهايي که نسبت به مرم ايران مرتکب شدند عذر خواهي کنند. دونالد ترامپ ملت ايران را تروريست خطاب کرده و تحريمهاي ضد بشري را بر عليه مردم ايران اعمال داشت. همچنين ترامپ، بولتون و پمپئو به دليل «عربي» خواندن خليج فارس بايد از مردم ايران رسما عذرخواهي کند. بنابراين ترامپ و مشاوران افراطياش ميبايستي که اعتماد مردم ايران را جلب نمايند.
با توجه به آنکه تهران اعلام داشته استراتژي ما تعهد مقابل تعهد است، در اين صورت ايران گام سوم را متوقف ميکند. مشخصا تا چه ميزان مجموعه اقدامات تهران ميتواند طرف اروپايي را متعهد به انجام تعهداتش کند؟
البته اين امر عملي است. اما اين نکته را بايد متذکر شد که ايران ميبايستي با احتياط کامل و آرام آرام اين گامها را بردارد. برخوردهاي ايران ميبايستي گام به گام در برابر طرف مقابل صورت گيرد. در کاهش تعهدات ايران ميبايستي گام به گام قدمهايش را بردارد. ايالات متحده در امضا و اجراي توافق هستهاي، ايران را فريب داد. ايالات متحده با استفاده از سناريوي فريب، ضمن اهانت، زورگويي و تجاوز به حقوق مردم ايران فعاليتهايش را در برجام عملي کرده است. بنابراين ايالات متحده آمريکا و اروپا بايد در معادلات گام به گام با ايران به تعهداتشان در قبال مردم ايران عمل کنند.
تا چه ميزان ايالات متحده آمريکا در سناريوي ائتلاف و اجماعسازي عليه ايران در سطوح منطقهاي و بينالمللي موفق بوده است؟
ايالات متحده مساله ائتلاف استراتژيک در خليج فارس، تنگه هرمز و اقيانوس هند را مطرح داشت. هر چند اين سناريو با شکست کامل مواجه شد. به عبارت ديگر اولين کشورهايي که ميبايستي به چنين به اصطلاح ائتلافي ميپيوستند کشورهاي حاشيه خليج فارس و همپيمانان ايالات متحده بودند که هيچ کدام از چنين ائتلافي استقبال نکردند در مقابل با اعلام رژيم حاکم بر تلآويو مبني بر پيوستن به چنين ائتلافي بهطور کل آن را بياعتبار کرده و از بين بردند. به گونهاي که برخي از کشورهاي عربي به آمريکاييها اين پيام را دادند که رژيم حاکم بر تلآويو در اين ائتلاف و در منطقه چه ميکند. به اين ترتيب دنيا شاهد شکسته شدن اين ائتلاف نظامي، منطقهاي و جهاني ايالات متحده در خليج فارس بود. ائتلاف سياسي هم دو بار توسط عربستان سعودي پيشنهاد و به عمل نزديک شد و هر بار رياض صدها ميليارد دلار هزينه کرد بهرغم آن هزينههاي گزاف شاهد بوديم به گونهاي که نه تنها نخست وزير عراق به اين ائتلاف اعتراض خود را رسما اعلام نمود، بلکه نخست وزير پاکستان در زيباترين شکل ممکن پاسخ پادشاه عربستان را داد. اين پاسخها بزرگترين مشت محکم بر دهان کساني بود که به دنبال ايجاد ائتلاف بر عليه ايران بودند. لذا تمامي اين ائتلافها نابود شده و از ميان رفت.