ديپلماسي ظريف و تغيير راهبرد آمريکا
از زمان خروج ايالات متحده از برجام و وضع تحريمهاي يکجانبه عليه ايران، واشنگتن در اجماعسازي عليه تهران ناکام بوده. اخيرا آمريکاييها که از ايجاد اجماع عليه کشورمان از طريق ديپلماسي نااميد شدهاند، تلاش ميکنند با استفاده از سناريوسازي در خليج فارس و درياي عمان ديگر کشورها را قانع کنند تا با ايجاد ائتلافي سياسي و نظامي و افزايش فشارها بر ايران، مقامات کشورمان را وادار به امضاي توافقي جديد کنند. هدف قرار گرفتن نفتکشهاي ديگر کشورها نظير ژاپن، حمله به کشتيهاي تجاري و تجاوز پهپادها به مرزهاي ايران از جمله سناريوهايي است که آمريکاييها طراحي کردهاند. در آخرين نمونه از اين اقدامات، انگلستان به درخواست آمريکا اقدام به توقيف نفتکش ايراني «گريس 1» کرد. جمهوري اسلامي، ابتدا با ارائه درخواست از طريق مجاري حقوقي خواستار آزادي نفتکش خود شد، اما با مخالفت انگلستان و تمديد 1ماهه توقيف کشتي ايراني در جبل الطارق دست آخر اقدام به توقيف متقابل نفتکش انگليسي «استنا ايمپرو» کرد. اين واکنش ايران سبب شد که کشورهاي اروپايي جز آلمان، با انگلستان همراه شوند و از عزم خود براي تشکيل ائتلاف دريايي در خليج فارس سخن بگويند. در چنين شرايطي نياز بود که دستگاه سياست خارجي ايران، از حالت انفعالي و دفاعي خارج شده و دست به اقدامي روشنگرانه عليه اقدامات آمريکا و به خصوص «گروه بي» بزند. سفرهاي اخير وزير امور خارجه ايران به نيويورک، آمريکاي لاتين و آفريقا را ميتوان حرکتي در راستاي روشنگري عليه اقدامات خصمانه آمريکا دانست. آمريکا که از اين اقدام ايران هراس داشت، در نيويورک در اقدامي قابل تامل محمدجواد ظريف را محدود کرد و تردد او را تنها در محدوده سه خيابان مجاز دانست؛ محدوديتي که اعتراض سازمان ملل را نيز بهدنبال داشت. با اين وجود اما اين محدوديتها نيز نتوانست مانع ظريف شود و او در اين سفر به هدف اصلي خود يعني استفاده از ابزار ديپلماسي عمومي براي روشنگري در رابطه با اقدامات آمريکا و آگاهسازي افکار عمومي جهان در خصوص ظالمانهبودن تحريمها دست يابد. وزير خارجه کشورمان توانست در همان ساختمان محل سکونت خود با چند رسانه مطرح جهان مصاحبه ويديويي برگزار کند و به تبيين مواضع ايران بپردازد؛ بهطوري که مايک پمپئو، ضمن اظهار عصبانيت از عملکرد ظريف در نيويورک خواستار حضور در تلويزيون ايران و صحبت با مردم شد. مايک پنس، معاون رئيسجمهور آمريکا نيز درباره سفر وزير امور خارجه به ونزوئلا نوشت: «سفر ظريف، وزير امور خارجه ايران، به ونزوئلا به ما يادآوري ميکند که فعاليتهاي بيثباتکننده ايران به فراتر از خاورميانه گسترش يافته است. حزبا... در نيمکره غربي همچنان فعال است و نفوذ بدخواهانه ايران تهديد عليه امنيت و دموکراسي در منطقه است.» از اين سفرهاي ظريف رويکرد کاخ سفيد در خصوص شخص او به سبب هراس از تواناييهايش تغيير يافت. تا پيش از اين آمريکاييها تلاش داشتند مواضع او را نقض کنند و بگويند صحيح نيست، حال اما تلاش ميکنند به جهان بگويند که «وزير خارجه در ايران اختياري ندارد». روز جمعه 4 مرداد، پمپئو گفت: «ظريف به اندازهاي مسئول دولت ايران است که «مردي بر روي ماه» ميتواند باشد و سرانجام [کارها] از سوي کسان ديگري مديريت ميشود». تنها راه خنثيسازي اين راهبرد آمريکا، حمايت همهجانبه رئيسجمهور و ديگر مقامات مسئول از وزير امور خارجه است.
