این دیدار بر اساس اعلام رسانهها و منابع مطلع در حاشیه اجلاس سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) برگزار میشود و اهمیت آن صرفاً به حضور همزمان سه رهبر قدرتمند جهان محدود نیست؛ بلکه در این راستا پروندههایی وجود دارد که بسیاری بر این عقیده هستند که اساس این دیدار را سر و شکل میدهد. در این راستا مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین در نشست خبری خود اعلام کرده که این نخستین نشست سهجانبه و رودرروی سران سه کشور چین، روسیه و آمریکا در تاریخ است و در آن، درباره حفظ صلح جهانی و تقویت ثبات راهبردی روابط میان قدرتهای بزرگ تبادل نظر عمیق صورت خواهد گرفت و این نشست، دارای اهمیت پیشگامانه است.
ایران، محور اصلی
بدون تردید پرونده ایران، ستون فقرات اصلی این نشست خواهد بود و در این راستا هرکدام از سه کشور دیدگاه و منافع خاص خود را دارند. در خصوص آمریکا باید دانست که ترامپ پس از بیش از یک سال تقابل با ایران، به این جمعبندی رسیده که ادامه جنگ نظامی با محدودیتهای جدی، بهویژه در داخل آمریکا، مواجه است. نتایج انتخابات کنگره و بازگشت دموکراتها نشان داد که جامعه آمریکا تمایل چندانی به ادامه جنگ ندارد. از سوی دیگر، ترامپ عملاً مذاکره را نیز از اولویت خود خارج کرده و با کنار گذاشتن جی. دی ونس (معاون خود) از مسئولیت مذاکرات، نشانههایی از تغییر رویکرد خود بروز داده است. در شرایط فعلی، ابزار اصلی آمریکا فشار حداکثری اقتصادی و ادامه محاصره دریایی، هوایی و زمینی است تا ایران را به پذیرش خواستههای واشنگتن وادار کند. بنابراین، ترامپ نه امید چندانی به نتیجه جنگ نظامی دارد و نه به مذاکره، بلکه فشار اقتصادی را مؤثرترین ابزار خود میداند. موضع روسیه نیز پیچیدهتر است؛ به صورتی که مناسبات این کشور با آمریکا، بهویژه در ارتباط با جنگ اوکراین، بر رفتار آن تأثیر میگذارد. پیش از انتخابات آمریکا، زمانی که ترامپ برای کاهش قیمت انرژی تحت فشار بود، پوتین با درخواست او برای تسهیل صادرات گازوئیل روسیه به آمریکا همراهی کرد. این اقدام، با وجود آثار منفی آن برای ایران، به ترامپ کمک کرد و از فشار اقتصادی و انرژی که میتوانست اهرمی علیه آمریکا باشد، کاست. چین در برابر تلاشهای آمریکا و روسیه برای تغییر مواضعش در قبال ایران مقاومت کرده و دلیل اصلی این رویکرد، وابستگی گسترده چین به نفت خلیج فارس و اهمیت ثبات در تنگه هرمز است. برخلاف روسیه، چین بهشدت به امنیت مسیرهای انرژی منطقه وابسته است و هرگونه جنگ، محاصره دریایی یا اختلال در تجارت خلیج فارس میتواند منافع اقتصادی و صادراتی آن را تهدید کند.
اختلافات سهضعلی
باید پذیرفت که هر سه قدرت تعارض و تضاد منافع فاحش با یکدیگر دارند. به عنوان مثال، ولادیمیر پوتین این نشست را فرصتی برای دستیابی به توافقی میبیند که به جنگ اوکراین، مطابق با شرایط و خواستههای مسکو، پایان دهد. دونالد ترامپ که حزب جمهوریخواه تحت رهبری او در انتخابات اخیر متحمل شکستهایی شد هم این دیدار را فرصتی تاریخی ارزیابی میکند تا شاید زمینه را برای حرکت به سوی توافقی سهجانبه درباره کنترل تسلیحات هستهای فراهم کند. اما برای شی جینپینگ، این گردهمایی رویدادی پیشبینیناپذیر و سرشار از مخاطره است؛ چراکه او اولاً نمیخواهد چین وارد مدار کشورهای گفتوگو کننده در زمینه کنترل تسلیحات هستهای شود و اساساً چین چنین قصدی را نداشته و ندارد. از سوی دیگر باید توجه داشت که چین با اروپا پیوندههای اقتصادی عمیق دارد و به همین دلیل نشست این سه نفر برای اروپایی که حالا تهدید روسیه را بالای سر خود میبینند چندان مطلوب نیست و این موضوع برای روابط تجاری چین با اروپا چندان مثبت نخواهد بود.