خیریه آوانگارد!
امید علی‌بابایی،فعال رسانه نوشت: خیریه‌ها در فضای امروز کشور، با برعهده گرفتن بخشی از مسئولیت‌های دولت و سازمان‌های مختلف، جایگاهی کلیدی دارند. بنابراین، باید اهداف و اولویت‌های روشنی داشته باشند تا بتوانند اعتماد و همراهی بیشتری جلب کنند. در این میان، شیوه تأمین منابع و انتخاب مسیر کمک‌رسانی، به‌اندازه خود هدف اهمیت دارند. برخی افراد ثروتمند، خودشان مؤسسات خیریه تأسیس کرده‌اند، اما نقش آنها بیشتر به اداره مؤسسه و جمع‌آوری کمک از مردم عادی محدود شده است.
آنها برای مبالغی در حد ۱۰۰ یا ۲۰۰ هزار تومان از شهروندان درخواست کمک می‌کنند، بی‌آنکه متناسب با توان مالی شخصی‌شان در تأمین هزینه‌ها مشارکت کنند. اگر یک شهروند عادی ۱۰۰ هزار تومان کمک می‌کند، آیا انتظار کمک چند صد میلیونی یا میلیاردی از مسئولان ثروتمند این خیریه‌ها، توقع نامعقولی است؟ از طرفی، تنها چند دقیقه دورتر از محل زندگی صاحبان برخی خیریه‌ها، خانواده‌هایی برای تأمین خوراک، پوشاک، سرپناه و امکانات بهداشتی اولیه درمانده‌اند.
با وجود چنین شرایطی، گاهی اولویت برنامه‌های خیریه به ساخت هنرستان‌های خاص، آموزش مهارت‌های فنی یا اهدای لپ‌تاپ اختصاص پیدا می‌کند. اما آیا این اقدامات با نیاز‌های فوری محروم‌ترین اقشار جامعه تناسب دارند؟ کودکی که غذای کافی ندارد و در خانه‌ای فاقد امکانات اولیه زندگی می‌کند، با چه تمرکزی قرار است مهارت بیاموزد؟ پس از پایان دوره آموزشی، با کدام سرمایه و در چه بازاری کسب‌وکار خود را راه‌اندازی کند؟ آیا منطقه محل زندگی او اساساً به چنین مشاغلی نیاز دارد یا مهاجرت اجباری سرانجام او خواهد بود؟ مگر اینکه چنین فعالیت‌های متفاوتی، مختص مناطق متوسط در نظر گرفته شوند، نه مناطق محروم و کم‌برخوردار. ثروتمندانی که با صاحبان بنگاه‌های اقتصادی و هلدینگ‌های بزرگ ارتباط دارند، می‌توانند از همین ظرفیت برای ایجاد فرصت‌های شغلی استفاده کنند.
چرا خیریه‌ها از این بنگاه‌های اقتصادی متمول، در قالب مسئولیت اجتماعی، کمک‌های چند میلیارد تومانی یا جذب افراد تحت پوشش خود را مطالبه نمی‌کنند؟ مگر بسیاری از همین بنگاه‌ها خود را حامی فعالیت‌های عام‌المنفعه نشان نمی‌دهند؟ اهدای لپ‌تاپ دست‌دوم به دانش‌آموزان کم‌برخوردار نیز بدون توجه به نیاز واقعی و شرایط استفاده، الزاماً کمکی مؤثر نیست.
گاهی دانش‌آموز به‌جای بهره‌مندی از لپ‌تاپ، نگران آسیب‌دیدن دستگاه یا پس دادن آن پس از چند ماه است. جالب است که در همین زمان و شرایط، برخی دانشجویان تحصیلات تکمیلی بهترین دانشگاه‌های ایران، با وجود نیاز به تجهیزات مناسب برای فعالیت‌های علمی و پژوهشی، لپ‌تاپ مناسبی در اختیار ندارند و باید در صف انتظار استفاده از کامپیوتر‌های محدود دانشگاه‌ها بمانند.
وقتی منابع خیریه محدود است، آیا نباید پیش از هر اقدامی، میزان ضرورت و اثربخشی آن را سنجید و دید کدام نیاز در اولویت قرار دارد؟ همان‌طور که نوع و هدف کمک افراد کاملاً اختیاری است، پرسش از اولویت‌ها و اثربخشی کمک‌ها هم حق افکار عمومی است. وقتی خانواده‌ای برای تأمین غذا و سرپناه درمانده است، نمی‌توان آموزش‌های تخصصی و ابزار‌های دیجیتال را بدون توجه به نیاز‌های اولیه، اولویت نخست دانست. ترتیب منطقی روشن است: ابتدا سرپناه، غذا و امکانات اولیه زندگی و پس از آن آموزش و ابزار‌های پیشرفت. اولویت نیکوکاری در شرایط فعلی، تأمین نیاز‌های اولیه است، پس لطفاً کار خیر را لاکچری و آوانگارد نکنید!
