هشدار عمان به آمریکا و اسرائیل

 از چند هفته پیش که کشور‌های عربی مجدداً برای رسیدن تهران و واشنگتن به یک توافق فوری دست به کار شدند، تا به امروز شاهد اظهارات و بیننده اخباری هستیم که نشان می‌دهد این دولت‌ها به تلاش خود ضریب صعودی داده‌اند. بخشی از این وضعیت شاید به تهدیدات ترامپ در آستانه انتخابات میان دوره‌ای کنگره علیه ایران مربوط باشد که دائماً بر طبل جنگ میکوبد و همین موضوع نه تنها دو طرف را از میز مذاکره دور می‌کند، بلکه میانجی‌ها را با سردرگمی مواجه کرده و از سوی دیگر باعث ایجاد نگرانی فوری برای دولت‌های عربی منطقه می‌شود. دلیل این نگرانی هم کاملاً مشخص است؛ تمامی کشور‌های منطقه میزبان نظامیان و پایگاه‌های نظامی ایالات متحده از دهه‌ها قبل تاکنون هستند و اگر در وضعیت کنونی یک جنگ دیگر با تحریک آمریکا و اسرائیل یا به صورت منفرداً از سوی این دو کلید بخورد، بر اساس اعلام قبلی ایران، این کشور‌ها هم به دلیل حمله از خاک آنها علیه موجودیت و امنیت ملی تهران، زیر ضرب قرار خواهند گرفت. از سوی دیگر کشور‌های حاشیه خلیج فارس، ستون فقرات درآمدی خود برای حیات و توسعه کشورشان را بر پایه انرژی قرار داده‌اند و هرگونه تسریع و گشترش منازعه جدید می‌تواند در شرایط بحرانی فعلی، برای آن حکم سیانور را داشته باشد؛ چراکه آنها ملزومات خود را به صورت دوره‌ای تهیه می‌کنند و از سوی دیگر کاهش درآمد نفتی که حاصل از محکمتر شدن گره امنیتی در تنگه هرمز و خلیج فارس است، می‌تواند برای آنها مشکل ساز شود و در داخل هم با تداخلاتی رو‌به‌رو شوند. از سوی دیگر ادامه این روند بدون شک از حیث سیاسی هم برای کشور‌های منطقه مفید نیست. این کشور‌ها اگرچه خریدار و وارد کننده تسلیحات و سامانه‌های امنیتی از غرب هستند، اما حالا شرایط به سمت و سویی رفته که آنها یا با فشار واشنگتن و یا مستقلاً باید به خرید تسلیحات از اسرائیل یا مشارکت امنیتی با تل‌آویو نیز تن دهند. 

نیاز یا الزام

این چرخه سیاسی امنیتی حالا باعث شده تا یک سوال بزرگ نمایان شود و آن این است که کشور‌های عربی منطقه می‌خواهند چگونه بر این روند غلبه کنند؟ آنچه از صحنه سیاست برمی‌آید، نشان می‌دهد که این دولت‌ها، دیپلماسی با دور تند را در دستور کار خود قرار داده‌اند و به دنبال یک خروج از بن‌بست فعلی هستند. در این راستا پس از رفت و آمد مقامات قطری، پاکستانی، سعودی و... به تهران حالا روزنامه گاردین بریتانیا مدعی شده که توافق صلح چندوجهی که بازگشایی تنگه هرمز را ظرف چهار روز پس از لغو تحریم‌ها و عقب‌نشینی نیرو‌های قابل‌توجه حوثی‌ها از داخل یمن دربر می‌گیرد، در کانون برنامه‌های کشور‌های حاشیه خلیج‌فارس برای جلوگیری از آن چیزی قرار دارد که این کشور‌ها ازسرگیری جنگ میان ایران و آمریکا را اقدامی فاجعه‌بار می‌دانند. این روزنامه در گزارش خود نوشته است که «آمریکا از پیشرفت مذاکرات آگاه است، اما همچنان خواستار امتیازی از سوی ایران است؛ امتیازی که به گفته قدرت‌های اروپایی، ممکن است شامل موافقت تهران با بازگشت بازرسان تسلیحاتی سازمان ملل متحد به ایران باشد». در این راستا رویترز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی مدعی شد که قطر پیشنهاد جدیدی برای پایان دادن به درگیری‌ها با آمریکا ارائه نکرده، بلکه ایده‌هایی را مطرح کرده است که از نظر ما غیرقابل‌قبول هستند. این مقام ایرانی در گفت‌وگوی ادعایی رویترز گفته است که سیاست تهران مبنی بر عدم نشان دادن هیچ‌گونه انعطافی در پرونده هسته‌ای تغییر نکرده است. 

انرژی و هشدار عراقچی 

همانگونه که پیش‌تر اشاره شد، بخشی از تحرکات جدید و گر تعدد کشور‌های عربی منطقه در باب مذاکرات ایران و ایالات متحده به موضوع انرژی مربوط است و در این راستا بار‌ها تهران اعلام کرده که گره تنگه هرمز نیز به دلیل حملات به ایران ایجاد شده است. در این خصوص سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه کشورمان با اشاره به برگزاری اجلاس سران مجمع کشور‌های صادرکننده گاز در مسکو نوشت: «دیپلماسی انرژی ایران در اجلاس مجمع کشور‌های صادرکننده گاز گامی به پیش برداشت و محور اصلی گفت‌وگوها، تحولات بازار‌های جهانی گاز و امنیت انرژی بود». او صراحتاً تصریح کرد که «پیامد‌های مخرب هرگونه ماجراجویی نظامی با تحریک اسرائیل در منطقه خلیج فارس برای بازار‌های بین‌المللی، همچنان از دغدغه‌های جدی کشور‌های صادرکننده و مصرف‌کننده گاز به شمار می‌رود». ین پیام عراقچی از این جهت مهم است که شاید نتایناهو پس از اعلام رسمی نتایج انتخابات کنست بخواهد با چراغ سبز ترامپ و برای خروج از یک بحران سیاسی، دست به تحریک منطقه و ایران بزند. همین موضوع باعث شد تا بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان در مصاحبه اختصاصی با شبکه تلویزیونی کانال ۴ انگلیس، با هشدار نسبت به پیامد‌های هرگونه ماجراجویی نظامی جدید در منطقه، صریحاً خطاب به آمریکا و اسرائیل گفت: «ایران را رها کنید». حال باید دید که این هشدار او و تکاپوی کشور‌های منطقه می‌تواند خروجی مثبت در بر داشته باشد یا خیر.