مازاد؛ اما نایاب
در روزهای اخیر سازمان غذا و دارو گفته بود شیرخشک هنوز افزایش قیمتی نداشته است، اما قیمتهای جدید پس از طی مراحل نهایی کارشناسی و اعمال مالیات بر ارزش افزوده اعلام خواهد شد.
تکذیب افزایش قیمت
با این حال روز گذشته سخنگوی این سازمان با تاکید بر اینکه هیچگونه افزایش قیمتی برای شیرخشک اعمال نشده، گفت: ثبات بازار، پایداری زنجیره تأمین، کفایت ذخایر، استمرار تولید و رد هرگونه شایعه درباره افزایش قیمت شیرخشک همچنان مورد تاکید سازمان است. محمد هاشمی، اظهارات روزهای اخیر درباره افزایش قیمت این فرآورده را ناشی از برداشت نادرست یکی از رسانهها از صحبتهای مدیرکل فرآوردههای طبیعی، سنتی، مکمل و شیرخشک سازمان غذا و دارو دانست و تاکید کرد بررسی دقیق وضعیت موجودی انبارها، خطوط تولید و سازوکارهای توزیع نشان میدهد هیچگونه نگرانی در زمینه تأمین شیرخشک وجود ندارد. به گفته هاشمی دسترسی خانوادهها به شیرخشک بدون هیچگونه محدودیتی برقرار است. وی با اشاره به اینکه مصرف ماهانه شیرخشک در کشور حدود ۶ میلیون قوطی برآورد میشود، اشاره کرد که اکنون دو میلیون و ۷۰۰ هزار قوطی مازاد شیرخشک معمولی در کشور وجود دارد. او ۹۰ درصد شیرخشک موجود در کشور را تولید داخل اعلام کرد. بخشی از نگرانی درباره کمبود شیر خشک در کشور به اظهارات روزهای اخیر مدیرکل داروی سازمان غذا و دارو بازمی گردد. اکبر عبداللهی گفته بود ۳ میلیارد دلار برای ارز دارو، تجهیزات و شیرخشک در نظر گرفته شده، در حالی که نیاز کشور حدود ۵.۵ میلیارد دلار است. در عین حال، رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرخشک نوزاد در خرداد ماه اعلام کرد، کمبود جدی در زمینه شیرخشک وجود ندارد، اما ممکن است برخی برندها وجود نداشته باشد و پیشنهاد داده بود که خانوادهها از برندهای مشابه جایگزین استفاده کنند. هانی تحویلزاده، علت کمبود برخی برندها در داخل را عدم استفاده از تمامی ظرفیتها دانست که بنابر وعده مسئولان بانک مرکزی با استمرار روند تخصیص ارز، از ظرفیت تمامی کارخانهها استفاده خواهد شد. وی با اشاره به تولید ماهانه ۶ میلیون قوطی شیرخشک در کشور آنرا متناسب با نیاز کشور مطرح کرد. وی همچنین در روزهای اخیر نیز گفت که مواد اولیه شیرخشک نوزاد به طور منظم در حال انجام است که بر این اساس ۴ کارخانه در حال فعالیت هستند. به گفته وی، با توجه به بهبود روند تخصیص ارز و تامین مواد اولیه، مشکلی در تولید شیرخشک نوزاد وجود ندارد که پیش بینی میشود طی هفته آتی ۲ کارخانه دیگر وارد چرخه تولید شوند. او اشاره کرد که اکنون حذف ارز شیرخشک بالای یکسال مطرح است، چراکه سازمان غذا و دارو اذعان میکند که کودکان بالای یکسال میتوانند غذای سفره را مصرف میکنند.
دلایل پنهان نگرانی خانوادهها
با وجود این اطمینان بخشیها، اما مقایسه زمانی اظهارات مسئولان، ابهاماتی را در خصوص میزان تولید و موجودی شیرخشک آشکار میکند. از یکسو، رئیس انجمن تولیدکنندگان از تولید ماهانه حدود ۶ میلیون قوطی سخن میگوید (خرداد ۱۴۰۵) که دقیقاً با نیاز مصرفی کشور برابری میکند و از سوی دیگر، سخنگوی سازمان غذا و دارو از وجود ۲.۷ میلیون قوطی مازاد بر نیاز خبر میدهد (تیر ۱۴۰۵). پرسش اساسی اینجاست که اگر تولید ماهانه همواره برابر با مصرف ۶ میلیونی بوده و بازار در ماههای قبل با کمبودهای مقطعی روبهرو بوده، این حجم عظیم مازاد (نزدیک به نیمی از نیاز یک ماه کشور) چگونه و در چه بازه زمانی انباشته شده است؟ به عبارت دیگر، آیا این آمار نشانی از رشد جهشوار تولید در یک ماه اخیر است، یا اینکه این مازاد اعلام شده، آماری است که حاصل جمع موجودی انبارهای تولیدکنندگان، شرکتهای پخش و داروخانهها در بازههای زمانی متفاوت بوده و به دلیل ناهماهنگی در زمانبندی گزارشها، به صورت تجمیعی ارائه شده است؟ اگرچه مسئولان بر تولید ۶ میلیونی و مازاد ۲.۷ میلیونی شیر خشک در کشور تأکید دارند، اما واقعیت میدانی و اظهارات فعالان صنفی حاکی از وجود موانعی است که این آمار را با چالش مواجه میکند. رئیس انجمن تولیدکنندگان با تأکید بر تولید ماهانه ۶ میلیون قوطی، در عین حال به «عدم استفاده از تمامی ظرفیتها» اشاره کرده و آن را به تأخیر در تخصیص ارز از سوی بانک مرکزی مرتبط دانسته است. از سوی دیگر، مدیرکل داروی سازمان غذا و دارو از کسری ۲.۵ میلیارد دلاری ارز مورد نیاز صنعت دارو که شیرخشک نیز از جمله آنها است خبر داده. این دو گزاره در کنار هم این ابهام و یا پرسش را مطرح میکند که چگونه با وجود تولید ۶ میلیونی و مازاد ۲.۷ میلیونی، همچنان شاهد کمبود در بازار و گلایه خانوادهها هستیم؟ یک توجیه این طرح را میتوان در ناهماهنگی میان تولید، توزیع و تقاضا جستوجو کرد، اما دلیل دیگر را باید در اظهارات خانوادهها نیز دید؛ برخی خانوادهها از کمبود برندهای خاص شیرخشک در بازار گلایه دارند. در حالی که مسئولان با استناد به ارقام و آمار کمبود شیرخشک را تکذیب میکنند، اما گلایه و نگرانی خانوادهها از رژیم غذایی خاص کودک و یا نوزادشان است که به یک برند خاص شیرخشک وابسته است و امکان استفاده از دیگر محصولات و برندها را ندارد. در نتیجه کمبود شیرخشک حتی اگر به میزان کافی وجود داشته باشد، اما در همه برندهای موجود عرضه نشود، یک گذاره منطقی است. با وجود اطمینانبخشیهای مکرر مسئولان درباره ثبات بازار و کفایت ذخیره شیر خشک، اما به نظر میرسد این توضیحات هنوز نتوانسته اعتماد کامل خانوادهها را جلب کند. مسأله برای بسیاری از والدین، صرفاً موجود بودن «شیرخشک» بهعنوان یک کالای عمومی نیست، بلکه دسترسی به همان برندی است که کودکشان با آن سازگار است. نبود برخی برندهای خاص در داروخانهها، برای خانوادههایی که نوزادشان به یک فرمول مشخص وابسته است، نگرانیای فراتر از یک کمبود مقطعی ایجاد میکند. در چنین شرایطی، حتی اگر از منظر آماری کمبودی وجود نداشته باشد، احساس نااطمینانی در بازار باقی میماند که مسئولان سازمان غذا و دارو باید برای برطرف شدن این نگرانی ویژه خانوادهها نیز به فکر چاره باشند.
