آمریکاییها بهخاطر جام جهانی به توافق نیاز دارند
آیا توافقی صورت میگیرد یا طرفین به جنگ باز میگردند؟ در همین راستا «آرمان ملی» با مرتضی مکی به گفتوگو پرداخت است که میخوانید.
* تحولات پیرامون ایران و آمریکا را چگونه ارزیابی میکنید؟
سناریوهای مختلفی در خصوص چگونگی توافق یا جنگ میان ایران و آمریکا وجود دارد که یکی از این سناریوها جریان نه جنگ و نه صلح است که طرفین با توجه به پایداری که در خصوص حفظ مواضع خود میکنند توافق میان دو طرف بسیار دور از دسترس میشود و این خود باعث شده که در وضعیت و شرایط غیر قابل پیشبینی قرار داشته باشیم. بعد از اینکه دور اول مذاکرات ایران و آمریکا در اسلامآباد برگزار شد آمریکاییها دنبال برگزاری دور دوم بودند بدون اینکه بخواهند انعطافی در مواضع خود داشته باشد. واقع آمریکاییها به مذاکره نیز به عنوان یک ابزار برای تحمیل خواستههای خود نگاه و تصور میکردند با تشدید فشارهای اقتصادی، سیاسی و تهدید به حمله نظامی میتوانند آنچه را که در شرایط جنگ ۴۰ روزه به دست نیاوردهاند، با توجه به شرایطی که دو طرف برای یک آتشبس احساس میکردند، خواستههای خود را بر ایران تحمیل کنند. در حالی که جمهوری اسلامی ایران دوبار در حین مذاکره با آمریکاییها مورد حمله قرار گرفت و نمیخواست برای سومین بار نیز تجربه حمله در حین مذاکرات را متحمل شود. به همین خاطر طرحهایی که در خصوص امضای توافق با آمریکاییها مطرح کرد ابتدا بر موضوعاتی پا فشاری شد که نشان دهد آمریکاییها اراده جدی برای رسیدن به توافق دارند و این اراده باید با نشان دادن عدم حمله مجدد به ایران و آزادی بخشی از پولهای بلوکه شده ایران مشخص گردیده و مذاکرات هستهای به مرحله دوم موکول شود. در صورتی که آمریکاییها در مرحله اول به خواستههای ایران تن دادند و نشان دادند که نسبت به توافق و امضای یک پیمان در زمینه صلح جدی هستند میتوانند در مرحله دوم وارد موضوعات هستهای شوند؛ اما ترامپ به دنبال دستاوردی از جنگ است و نمیخواهد بدون این دستاورد توافقنامه را امضا کند که عملاً نشانه شکست و ناتوانی در تحمیل خواستههای خود به ایران تلقی شود. ترامپ همیشه در خصوص برجام میگفت ایرانیها بر سر آمریکاییها کلاه گذاشتند و این بدترین توافقنامه تاریخ آمریکا است؛ لذا اگر میخواهد در چهارچوب پیشنهادات ایران به یک توافق دست پیدا کند، قطعاً دستاوردی نخواهد داشت و برجام دیگری تکرار خواهد شد. همین تلقی ترامپ برای اینکه دستاوردی از درون مذاکرات صلح با ایران به دست بیاورد باعث تداوم شرایط نه جنگ و نه صلح شده که همین تداوم شرایط تعلیق آتشبس را بسیار شکننده کرده و این شکنندگی آتشبس میتواند زمینه را برای یک برای بروز یک تجاوز دیگر آمریکاییها فراهم کند. با وجود اینکه آمریکاییها مجبور به تعدیل مواضع خود شدهاند باز هم چشمانداز روشنی از روند مذاکرات بین ایران و آمریکا دیده نمیشود. اما یک نکته روشن است که آمریکاییها در شرایط جام جهانی به شدت به یک توافق نیازمندند.
* اخیرا مجلس نمایندگان آمریکا توانست با رای نمایندگان اختیارات جنگی ترامپ را محدود کند؛ تصور میکنید این مساله چقدر میتواند در موضع دولت آمریکا در قبال ایران تاثیرگذار باشد؟
در شرایطی که کنگره آمریکا به طرحی برای محدود کردن اختیارات رئیسجمهور رای نداده بود و با ۷ دور رایگیری در مجلس نمایندگان و محلس سنا چنین طرحی رد شده بود، اما تصویب این طرح برای هشتمین بار در مجلس نمایندگان نشان دهنده شکاف عمیقی در درون حزب جمهوریخواه است که با توجه به افول محبوبیت آمریکا و افزایش تورم در داخل آمریکا است که نسبت به موقعیت پایگاه اجتماعی جمهوریخواهان در آستانه انتخابات آینده بسیار نگران شدهاند. این شکاف در داخل جمهوریخواهان و افزایش قیمت فرآوردههای نفتی متغیرهایی است که آمریکاییها را دچار وضعیت «ضرورت بیشتر برای رسیدن به توافق با ایران» کرده است. به هر حال تا زمانی که توافقنامهای امضا نشده و پولهای بلوکه شده آزاد نشود و نشانی از رفع محاصره دریای ایران مشاهده نشود نمیتوان همچنان از رسیدن به توافق میان ایران و آمریکا سخن گفت.
* برخلاف طرفین که عجلهای برای رسیدن به توافق ندارند؛ اما میانجیها صحبت از گامهای آخر برای تفاهم و توافق میکنند؛ اساسا مقش میانج یها را در مساله تهران، واشنگتن چگونه میبینید؟
در ذات میانجیگری در کمک به رفع اختلافات میان دو طرفی که کینه و دشمنی عمیقی نسبت به هم دارند این اصل استوار است که همواره باید با امیدواری و اطمینان به روند مذاکرات میان طرفین سخن بگویند. به هر حال آنها وارد این معرکه شدند که بتوانند دیدگاههای طرفین را به هم نزدیک کنند، اما اگر آنها هم بخواهند مثل خیلی از انسانها درگیر سناریوهای مختلف و پیچیدگیهای چگونگی توافق میان ایران و آمریکا شوند عملاً کاری از پیش نخواهند برد. البته یک بخش این موضوع به همین سیاست قطر و پاکستان در جهت اینکه بخواهند با وجود تنشها و عمق اختلافاتی که میان ایران و آمریکا وجود داره با یک چشمانداز خوشبینانهای به روند مذاکرات ایران و آمریکا نگاه کنند باز میگردد. گرچه طی چند روز اخیر یک ابراز امیدواریهایی از سوی آقای غریبآبادی و هم مارکو روبیو مشاهده کردیم که خوشبینی بیشتری نسبت به گذشته در خصوص نزدیک بودن به توافق سخن گفتند و این خوشبینی را میتوان نتیجه همین فعالیت پاکستان و قطر در نزدیک کردن مواضع دو طرف دید.
