جنگ یا فشار اقتصادی؟

 اما با اینکه طرفین برای مذاکره راهی اسلام‌آباد شدند و پاکستان میانجی‌گری میان تهران و واشینگتن را بر عهده گرفت؛ اما زیاده خواهی‌های آمریکایی‌ها باعث شد تا مذاکرات ۲۱ ساعته به جایی نرسد و طرفین بدون توافق اسلام آباد را ترک کنند. پس از آن نیز هر چقدر طرف آمریکایی صحبت از مذاکره کرد از آنجایی که تعریف درستی از مذاکره نداشت و صرفا به دنبال پذیرش خواسته‌هایش از سوی ایران بود نهایتا مذاکره دیگری شکل نگرفت و ترامپ آتش‌بس ۱۵ روزه را به مدت نامحدود تمدید کرد و تا کنون شرایط نه جنگ، نه صلح در میان طرفین ایجاد شده است. شرایطی که هر دو طرف دنبال ادامه‌دار شدن آن نیستند و می‌دانند که در بلندمدت پایدار نخواهد ماند. چنان که طی روز‌های گذشته رسانه‌ها از آماده شدن آمریکایی‌ها برای حمله مجدد به ایران گزارش داده‌اند؛ لذا هر دو طرف به دنبال راهکاری برای خروج از این وضعیت هستند. این راه حل از دو حالت خارج نیست. نخست بازگشت طرفین به جنگ است که شرایط خاص خود را خواهد داشت. جنگی که بجز نتانیاهو و اسرائیل هیچ طرفی از آن نفع نخواهد برد. ترامپ یک بار جنگ را تجربه کرده و به اهداف خود نرسیده و آغاز مجدد جنگ صرفا هزینه‌های او را بالا خواهد برد. چرا که قدرت نظامی ایران که خود ترامپ بدان اذعان دارد به ترامپ و نیرو‌های نظامی‌اش این اجازه را نخواهد داد که طبق آنچه می‌اندیشند عمل کنند. دوم اینکه طرفین بخواهند دوباره به دیپلماسی و میز مذاکره باز گردند که این موزرد هم با توجه به تضاد نگرش طرفین به مذاکره و نپذیرفتن قواعد مذاکره از سوی آمریکایی‌ها که بیش از توافق به دنبال تسلیم ایران هستند، تا حدودی منتفی است. راهکار سوم محاصره و فشار اقتصادی است که ترامپ آن را در دستور کار قرار داده است. اما یک نکته باقی است اینکه ترامپ نشان داده هر زمان روی یک موضوع تاکید می‌کند در ادامه اقدام دیگری انجام خواهد داد. اکنون محاصره دریایی ایران و از طرفی جلسات ترامپ و رئیس سنتکام این نگاه را به بسیاری داده که احتمال حمله دوباره بیش از گذشته است. هر چند که باید اذعان داشت ایران برای همه گزینه‌ها برنامه و آمادگی لازم را دارد و باید دید در ادامه تحولات میان ایران و آمریکا چگونه پیش خواهد رفت. 

*رد پیشنهاد ایران

چندی پیش بود که خبری در رسانه‌ها مبنی بر پیشنهاد تازه ایران به آمریکا مخابره شد که با میانجی‌گری پاکستانی‌ها به آمریکا داده شده است. پیشنهادی که پیش از آن به نحو دیگری مطرح شده بود که آمریکایی‌ها نپذیرفتند. به رغم پیشنهاد تازه تهران به واشنگتن لفاظی‌های تهدیدآمیز آمریکا و اسرائیل علیه ایران همچنان ادامه دارد به ویژه اینکه جمعه گذشته ترامپ بدون اشاره به زیاده‌خواهی خود که منجر به عدم دستیابی به توافق شده، ادعا کرد که از پیشنهاد جدید ایران برای مذاکره به‌منظور پایان دادن به جنگ رضایت ندارد و نسبت به توانایی ایران برای پذیرش هرگونه توافق در آینده ابراز تردید کرد. به بیان دیگر وی در پی دستیابی به خواسته‌هایی بر سر میز مذاکره است که در میدان جنگ به دست نیاورده است. ترامپ با تکرار ادعاهایش مدعی شد: «آن‌ها می‌خواهند به یک توافق برسند، اما من از آن راضی نیستم». کاملا مشخص است که ترامپ به دنبال رسیدن به توافق با ایران نیست، چراکه از سویی تحت فشار نتانیاهو و لابی صهیونیستی قرار دارد و از طرف دیگر نمی‌خواهد به قول خود بدون دستاوردی به جنگ خاتمه دهد. هرچند که وی در نامه به کنگره با توسل به آتش‌بس شکننده، مدعی شد با وجود آنکه نیرو‌های نظامی آمریکا همچنان در منطقه حضور دارند، درگیری‌ها با ایران پایان یافته است؛ اما نه تنها آمریکایی‌ها بلکه هیچ طرف دیگری این صحبت ترامپ را باور نکرده است. 

*واکنش سنا

صحبت‌های ترامپ بیش از همه با مخالفت نمایندگان سنا مواجه شده است. چه اینکه دموکرات‌های سنا نامه رسمی که ترامپ روز جمعه در پایان مهلت ۶۰ روزه‌اش برای جنگ به مایک جانسون، رئیس‌جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان و سناتور جمهوری‌خواه چاک گراسلی، رئیس موقت سنا، مبنی بر پایان جنگ در ایران را «چرند» خواندند. چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات در سنا، در پاسخ به این نامه ترامپ نوشت: «این مزخرف است. این یک جنگ غیرقانونی است و هر روزی که جمهوری‌خواهان در آن همدست باقی می‌مانند و اجازه می‌دهند ادامه یابد، روز دیگری است که جان‌ها به خطر می‌افتد، هرج و مرج فوران می‌کند و قیمت‌ها افزایش می‌یابد، در حالی که آمریکایی‌ها هزینه آن را پرداخت می‌کنند». از سوی دیگر جین شاهین، عضو ارشد کمیته نیرو‌های مسلح سنا نوشت: «اینکه رئیس‌جمهور ترامپ جنگ با ایران را پایان‌یافته اعلام می‌کند، منعکس کننده این واقعیت نیست که ده‌ها هزار نفر از اعضای سرویس ایالات متحده در منطقه هنوز در معرض خطر هستند، اینکه دولت دائماً تهدید به تشدید جنگ می‌کند یا اینکه تنگه هرمز همچنان بسته است و قیمت‌ها در داخل کشور سر به فلک می‌کشد. رئیس‌جمهور ترامپ بدون استراتژی و بدون مجوز قانونی وارد این جنگ شد و اعلامیه امروز هیچ یک از این دو واقعیت را تغییر نمی‌دهد».