اقدام نظامی یا فشار اقتصادی؟

کوروش احمدی؛ تحلیلگر مسائل بین‌الملل نوشت: گرچه صحبت‌هایی پیرامون احتمال حمله آمریکا به ایران و آغاز مجدد جنگ مطرح می‌شود؛ اما به نظر می‌رسد که ترامپ فعلا پیگیر همین محاصره دریایی است. یعنی تمرکزش فعلا بر محاصره دریایی است و احتمال اینکه دوباره بخواهد به اقدام نظامی متوسل شود فعلا زیاد ارزیابی نمی‌شود. برای اینکه اقدام نظامی آزموده شده و نتیجه مورد نظر را نداشته است.

یعنی غافلگیری و شوک اولیه و ترور مقامات کشور اگر قرار بود نتیجه داشته باشد، همان زمان باید نتیجه می‌داد و، چون نتیجه‌ای نداشته، احتمالا آمریکایی‌ها فکر می‌کنند اقدام نظامی دیگر چندان مقرون به نتیجه نیست. مگر اینکه از طریق اقدام نظامی بخواهند زیرساخت‌های نرژی را بزنند. به نظر می‌رسد با توجه به مجموعه شواهدی که هست آمریکا فعلا قصد اقدام نظامی را ندارد. البته وضعیت سیال است و انتظار هر تحول ناگهانی را می‌توان داد و با قطعیت نمی‌توان گفت که حتما چه وضعیتی پیش خواهد آمد.

 در مقابل این وضعیت که اقدام نظامی دیگر دستاوردی ندارد، ترامپ دائم صحبت و تاکید بر محاصره دریایی می‌کند. ظاهرا تصور می‌کند که از طریق محاصره دریایی می‌تواند فشار سنگین اقتصادی بر ایران وارد کند و این احتمال را که ممکن است از این راه به نتیجه برسد بیشتر می‌بیند. از این رو احتمال بیشتر این است که ظرف یکی دو ماه آینده، بر فشار اقتصادی متمرکز شود. مواضع مختلف مقامات آمریکایی اعم از ترامپ در قامت رئیس‌جمهور که محاصره اقتصادی را دنبال می‌کند یا فرماندهی سنتکام که از حملات محدود می‌گوید چیزی غیر عادی نیست، چراکه انواع نهاد‌هایی که در هر دولتی هستند طرح‌هایی را آماده داشته و اهدافی را مشخص و آن طرح‌ها را به رئیس کشور ارائه می‌کنند و او است که تصمیم می‌گیرد که از بین ایده‌ها و طرح‌های متعددی که هست کدام را انتخاب کند.

 سنتکام می‌گوید طرح‌هایی برای اقدام نظامی دارد؛ از طرفی وزارت خارجه نیز می‌گوید طرح‌هایی برای فشار اقتصادی بیشتر و محاصره دریایی دارد؛ لذا می‌توان گفت این طرح‌ها همیشه موجود است و بسته به شرایط و نظر رئیس کشور کدام یک انتخاب و اعمال شود. البته قصد از این طرح‌های مختلف صرفا فشار به ایران است. این طرح‌ها برای اعمال فشار اقتصادی و فعال نگه داشتن اقدام نظامی مطرح می‌شود تا شاید بتواند ایران را تحت تاثیر قرار دهد. از طرفی دعوای میان کنگره و ترامپ نیز به جایی نخواهد رسید.

 مطابق قانون اساسی آمریکا رئیس‌جمهور فرمانده کل قواست و اختیار استفاده از نیرو‌های نظامی را دارد. منتها فقط یک بحث وجود دارد که اعلام جنگ با کنگره است، اما این جنگ‌هایی که آمریکا در هفتاد هشتاد سال گذشته داشته، هیچ وقت با اعلان جنگ کنگره شروع نشده و همیشه رئیس‌جمهور از اختیاراتش استفاده کرده است. به خاطر این ابهامی که وجود دارد در سال ۱۹۷۳ کنگره قانون اختیارات جنگی را تصویب کرد و مطابق این قانون، اختیارات رئیس‌جمهور برای جنگ محدود می‌شود، اما در عمل به جایی نرسیده است.

 یعنی رئیس‌جمهور می‌تواند اقدامات نظامی خود را انجام دهد، کنگره هم تلاش می‌کند. موضوعی که تحت عنوان مهلت ۶۰ روزه مطرح شده در همین راستا قرار می‌گیرد. دولت هم انواع تکنیک‌های فنی و حقوقی و مانور‌هایی دارد که می‌تواند مانع از اقدام خاص کنگره شود. مثلا اخیرا وزیر جنگ آمریکا گفته ما جنگی که انجام دادیم ۴۰ روز بوده و تمام شده و ادامه این روز‌ها جنگی در کار نبوده و آتش‌بس بوده که شامل آن ۶۰ روز نمی‌شود. یعنی برای اثرگذاری بر تصمیم ترامپ کار باید از جانب دادگاه یا دیوان عالی پیگیری شود و دادگاه و دیوان عالی آمریکا نشان داده‌اند مایل نیستند در اینگونه مسائل دخالت کنند.