هادی حقشناس، کارشناس مسائل اقتصادی نوشت: تردیدی وجود ندارد که به طور قطع و یقین باز شدن اینترنت هم اثر اقتصادی دارد و بخش قابل توجهی از کسب و کارهایی که از هفته اول اسفند ماه تعطیل شدند و با محدود شدن فضای دیجیتال نه تنها کسب و کار این حوزه کم شده بلکه به شکل غیرمستقیم در سایر کسب و کارهای دیگر هم اثرگذار شده است.
به عنوان مثال صنایع دستی که از طریق پلتفرمها مشتری پیدا میکردند و گاهی اوقات خریدار و فروشنده یکدیگر را نمیدیدند ولی معامله اتفاق میافتاد این یک سمت قضیه است و آن شبکه حمل نقل رو هم فعال میکرد و بسیاری از افرادی که در واقع محصول نهایی نمیفروختند ولی مواد اولیه را تامین میکردند را هم تحت تاثیر قرار داده است؛ لذا بر روی شبکه پولی، شبکه مالیاتی، حمل و نقل و مجموعهای از اقتصاد تاثیرگذار بود.
به هر حال فضای مجازی، فضای کسب و کار و اقتصاد دیجیتال یک واقعیت غیرقابل انکار است لذا تردیدی وجود ندارد که قطع اینترنت چنین عوارضی را متوجه اقتصاد کرده است، اما در سمت دیگر قضیه طبیعی است که شرایط کشور شرایط جنگی است و شرایطی هست که بالاخره به هر دلیلی دشمن میتواند از اینترنت یا فضای مجازی سوءاستفاده کند و در این هم تردیدی وجود ندارد.
ولی به نظر میرسد که قطعی اینترنت نمیتواند زیاد طولانی باشد. قضیه آتشبس که به یک سرانجام قطعی و مطمئن برسد حتما فضای کسب و کار و اقتصاد دیجیتال مجدداً به شرایط عادی باز خواهد گشت. هر چقدر مسئولان این شرایط را به شرایط عادی بازگردانند و اینترنت در دسترس همه قرار بگیرد درست است و تردیدی در این مساله نباید کرد.
از طرف دیگر یک عده معدود که دسترسی به اینترنت دارند آنها هم دچار مشکل هستند چرا؛ چون وقتی که تعداد کسانی که اینترنت محدود دارند طبیعتاً مخاطبشان نیز محدود است، چون یک نفر اگر بخواهد از اینترنت استفاده کند زمانی این استفاده بهینه خواهد بود که بقیه هم بتوانند از این فضا استفاده کنند. شرایط فعلی به گونهای است که در یک مسابقهای فقط زمین در اختیار یک نفر باشد و بگویند خودت میتوانی بازی کنی در حالی که اگر طرف مقابل نباشد دیگر این بازی معنا ندارد و شخص با خودش نمیتواند بازی بکند.
حال اینکه عده معدودی اینترنت داشته باشند و عده کثیری نداشته باشند بازار شکل نمیگیرد. مثل اینکه یک خبرنگار اینترنت داشته باشد و یک مطلب بارگذاری میکند، خب این مطلب را چه کسی میخواهد بخواند؟ وقتی طرف مقابل و مخاطبین اینترنت نداشته باشند اصلا اینترنت خبرنگار هم بلااستفاده است؛ لذا بحث اینترنت و حالا فضای وسیعترش اقتصاد دیجیتال دو طرف دارد و اگر هر دو طرف داشته باشند کار شکل میگیرد. مثل یک بازی فوتبال که اگر هر دو تیم باشند بازی شکل میگیرد و یک تیم باشد بازی شکل نمیگیرد. اینجا هم همینطور است و اگر یک عده اینترنت داشته باشند و بقیه نداشته باشند بازی شکل نمیگیرد و اقتصاد و کسب و کاری شکل نمیگیرد یا اگر هم شکل بگیرد بسیار بسیار محدود خواهد بود.