بن بست دیپلماسی
از همین رو نیز تیم مذاکرهکننده کشورمان به سرپرستی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس به همراهی سیدعباس عراقچی وزیر امورخارجه و تنی چند از مقامات امنیتی، نظامی و نمایندگانی از مجلس و تعدای از اصحاب رسانه برای مذاکره با طرف آمریکایی وارد اسلامآباد شدند. از همان ابتدا نیز پس از گفتوگوهای طرفین با شهباز شریف نخستوزیر پاکستان و انتقال پیامها به او و آنطور که رسانهها خبر میدادند به نظر میرسید که مذاکرات به خوبی پیش میرود. چنانکه گفته شد طرف مقابل با دو پیششرط ایران یعنی محدود کردن حملات رژیم صهیونیستی به لبنان و همچنین آزادسازی داراییهای بلوکه شدن ایران موافقت کرده و با پیشرفت مذاکرات نیز گفتوگوهای کارشناسی و فنی دقیقتری انجام گرفته و طرفین در یک مرحله، به تبادل متن مکتوب درباره موضوعات مورد بحث پرداختهاند. حتی صحبت از تمدید مذاکرات به روز بعد یعنی یکشنبه بود؛ اما هرچه روند مذاکرات به جلوتر رفت اختلافات بیشتر شد و مذاکرات تا حدود ساعت ۳ بامداد یعنی حدود ۲۱ ساعت ادامه پیدا کرد؛ اما در نهایت به رغم دیپلماسی هوشمندانه و ایستادگی کامل ایران بر مواضع خود با زیادخواهی آمریکاییها این مذاکرات بدون نتیجه پایان یافت و طرف آمریکایی نیز پس از این مذاکرات اسلامآباد را ترک کرد.
* مذاکره بدون دستاورد
تلاش هیات ایرانی برای رسیدن به توافق با کارشکنی طرف آمریکایی به جایی نرسید و به گفته منابع آگاه، اختلافات اساسی در محورهایی، چون رفع تحریمها، نحوه اجرای تعهدات، تضمین عدم تکرار تجاوز و برخی مطالبات زیادی خواهانه آمریکا درباره برنامه هستهای و تنگه هرمز، مانع از پیشرفت ملموس مذاکرات شد. هیات ایرانی با تاکید بر تجربههای گذشته و بدعهدیهای مکرر آمریکا، رویکردی محتاطانه و در عین حال مطالبهمحور را در پیش گرفت؛ بهطوری که تهران صراحتا اعلام کرد که هرگونه توافق، باید مبتنی بر پذیرش حقوق ملت ایران، رفع کامل تحریمها و ارائه تضمینهای عملی باشد. در مقابل، پافشاری واشنگتن بر برخی خواستههای فراتر از چارچوبهای مورد قبول ایران، فضای مذاکرات را به سمت ایست کامل سوق داد. هرچند که صحبتهای جی. دی. ونس رئیس هیأت آمریکایی نشان از احتمال بازگشت آمریکاییها به میز مذاکره داشت جایی که ونس هر چند از بینتیجه بودن مذاکرات خبر داد، اما بدین نکته نیز اشاره داشت: «ما اینجا را با یک پیشنهاد بسیار ساده ترک میکنیم؛ یک یادداشت تفاهم که آخرین و بهترین پیشنهاد ماست». محمدباقر قالیباف که در قامت سرپرست هیأت مذاکره کننده ایرانی در مذاکرات اسلامآباد حضور یافته بود در مطلبی در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس، نوشت: «پیش از مذاکرات تأکید کردم که ما حسن نیت و اراده لازم را داریم ولی به دلیل تجربیات دو جنگ قبلی، اعتمادی به طرف مقابل نداریم. همکاران من در هیات ایرانی میناب۱۶۸ ابتکارات رو به جلویی مطرح کردند ولی طرف مقابل در نهایت نتوانست در این دور از مذاکرات اعتماد هیات ایرانی را جلب کند. آمریکا منطق و اصول ما را درک کرد و حالا وقت آن است تا تصمیم گیرد که آیا میتواند اعتماد ما را جلب کند یا نه؟ ما هر آینه، دیپلماسی اقتدار را روش دیگری در کنار مبارزه نظامی برای احقاق حقوق ملت ایران میدانیم و لحظهای از تلاش برای تثبیت دستاوردهای چهل روز دفاع ملی ایرانیان دست نخواهیم کشید. همچنین قدردان تلاشهای کشور دوست و برادر پاکستان برای تسهیل فرایند این مذاکرات هستم و به ملت پاکستان درود میفرستم. ایران یک پیکر است با ۹۰ میلیون جان، از تمام ملت قهرمان ایران که با توصیه مقام معظم رهبری و با حضور در خیابان پشتیبان فرزندان خود بودند و دعای خیر را بدرقه راه ما کردند سپاسگزارم و به همکارانم در این مذاکرات فشرده ۲۱ ساعته خداقوت میگویم. زنده و پاینده باد ایران عزیز». به نظر میر سد با توجه به آنچه که در میدان دیپلماسی رخ داده و عملا هیچ یک از طرفین از شکست مذاکرات صحبت نکردهاند میتوان گفت شاید دور دیگری از مذاکرات در آیندهای نه چندان دور برگزار شود؛ اما مذاکرهای منتج به نتیجه. بدین معنا که طرف آمریکایی خواستههای ۱۰ مادهای ایران را به رسمیت بشناسد و شرایط را برای رسیدن به توافق فراهم کند. چیزی که در این دور از مذاکرات از طرف آمریکایی دیده نشد. * واکنشها
در پی پایان مذاکرات اسلامآباد مسئولان کشورمان در پیامهای جداگانهای نسبت به این مذاکرات واکنش نشان دادند. حجتالاسلام محسنیاژهای در ویراستی نوشت: «به هیات ایرانی در اسلامآباد که به سرپرستی برادرم دکتر قالیباف، بیش از ۲۰ ساعت به صورت ممتد و پرفشار مذاکره کردند، خدا قوت میگویم. شما پاسدار حقوق میدان بودید. اجرکم عندا...». محمدرضا عارف با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس با اشاره به بیانات رهبر انقلاب اسلامی در چهلمین سالروز شهادت حضرت آیتا... خامنهای، نوشت: رهبر معظم انقلاب از «ذوب شدن یخها میان اقشار» گفتند. دولت دفاع و سازندگی، با اتمام عزای عمومی، این وحدت را سرمایه پیشرفت و استیفای حقوق ملت میداند. وی در ادامه این پیام آورده است: «از اقتدار در تنگه هرمز تا پیگیری غرامت، بر سر حق مردم ایستادهایم؛ این عهد ما برای ایران قوی است». همچنین محمدجواد ظریف وزیر خارجه پیشین کشورمان در واکنش به شکست مذاکرات در شبکه ایکس نوشت: «میخواهید بدانید چرا مذاکرات موفق نشد؟ جیدی ونس: «آنها تصمیم گرفتهاند شرایط ما را نپذیرند». بینگو. هیچ مذاکرهای -حداقل با ایران- بر اساس «شرایط ما/شما» موفق نخواهد شد. ایالات متحده باید یاد بگیرد: شما نمیتوانید شرایط را به ایران دیکته کنید. هنوز برای یادگیری دیر نشده است». محمود نبویان، نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس که در مذاکرات اسلامآباد حضور داشت، در مطلبی در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس، نوشت: «سران سیاسی و اقتصادی دنیا بدانند با افسانه سرایی و هالیوود بازی، تنگه هرمز باز نخواهد شد. جهان مدیریت جدیدی را در تنگه هرمز تجربه خواهد کرد». مذاکرات اسلامآباد پس از آنکه هیات آمریکایی نتوانست خواستههای خود را بر هیات ایرانی تحمیل کند، بامداد یکشنبه با خروج معاون ترامپ و همراهانش از پاکستان پایان یافت.
واکنشها
در پی پایان مذاکرات اسلامآباد مسئولان کشورمان در پیامهای جداگانهای نسبت به این مذاکرات واکنش نشان دادند. حجتالاسلام محسنیاژهای در ویراستی نوشت: «به هیات ایرانی در اسلامآباد که به سرپرستی برادرم دکتر قالیباف، بیش از ۲۰ ساعت به صورت ممتد و پرفشار مذاکره کردند، خدا قوت میگویم. شما پاسدار حقوق میدان بودید. اجرکم عندا...». محمدرضا عارف با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس با اشاره به بیانات رهبر انقلاب اسلامی در چهلمین سالروز شهادت حضرت آیتا... خامنهای، نوشت: رهبر معظم انقلاب از «ذوب شدن یخها میان اقشار» گفتند. دولت دفاع و سازندگی، با اتمام عزای عمومی، این وحدت را سرمایه پیشرفت و استیفای حقوق ملت میداند. وی در ادامه این پیام آورده است: «از اقتدار در تنگه هرمز تا پیگیری غرامت، بر سر حق مردم ایستادهایم؛ این عهد ما برای ایران قوی است». همچنین محمدجواد ظریف وزیر خارجه پیشین کشورمان در واکنش به شکست مذاکرات در شبکه ایکس نوشت: «میخواهید بدانید چرا مذاکرات موفق نشد؟ جیدی ونس: «آنها تصمیم گرفتهاند شرایط ما را نپذیرند». بینگو. هیچ مذاکرهای -حداقل با ایران- بر اساس «شرایط ما/شما» موفق نخواهد شد. ایالات متحده باید یاد بگیرد: شما نمیتوانید شرایط را به ایران دیکته کنید. هنوز برای یادگیری دیر نشده است». محمود نبویان، نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس که در مذاکرات اسلامآباد حضور داشت، در مطلبی در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس، نوشت: «سران سیاسی و اقتصادی دنیا بدانند با افسانه سرایی و هالیوود بازی، تنگه هرمز باز نخواهد شد. جهان مدیریت جدیدی را در تنگه هرمز تجربه خواهد کرد». مذاکرات اسلامآباد پس از آنکه هیات آمریکایی نتوانست خواستههای خود را بر هیات ایرانی تحمیل کند، بامداد یکشنبه با خروج معاون ترامپ و همراهانش از پاکستان پایان یافت.
