شکاف بین دولت و صدا و سیما

چه اینکه بسیاری از کارشناسان و صاحبنظران در عرصه رسانه انتقادات بسیاری را بر این نوع عملکرد و انحصارگرایی صداوسیما وارد آورده و می‌آورند. رسانه‌ای که قرار بود ملی باشد و روایتگر مطالبات همه اقشار، افکار و سلایق مختلف مدت‌ها است که جامعه را محدود به یک جریان خاص کرده و اساسا بخش اعظم جامعه را که نگرش‌ها و رویکرد دیگری دارد، به حساب نمی‌آورد. نگاهی به عملکرد‌ها و برنامه‌هایی که طی این سال‌ها از این رسانه پخش شده این واقعیت را نمایان می‌کند که هر چه جلوتر آمده‌ایم با خطا‌های بیشتری مواجه بوده‌ایم. حتی آنهایی‌که سابقا در این رسانه مشغول فعالیت بوده‌اند و اکنون کنار گذاشته شده‌اند نیز به این مهم اذعان دارند و از این منظر انتقادات تندی را به مدیران ارشد صداوسیما وارد می‌کنند. کافی است فقط برخی از اشتباهات فاحش در آنتن‌های زنده برنامه‌های صداوسیما از تمسخر به مقامات سعودی و توهین به مقدسات اهل سنت، تا توهین به چهره‌های سیاسی و مسئولان سابق؛ اهدای اعلامیه ترحیم و کفن به مهمان برنامه و همین اواخر نیز توهین آشکار به جانباختگان حوادث دی‌ماه که با واکنش‌های بسیار تندی مواجه شد و عده‌ای حتی پروژه لزوم استعفای رئیس صداوسیما را کلید زدند، مورد بررسی قرار گیرد تا ببینیم عملکرد این سازمان تا چه اندازه قابل انتقاد بوده است. چه اینکه در همین خصوص فرزاد حسنی، مجری باسابقه تلویزیون اواخر مهرماه در برنامه جام جم اظهار داشت: «نگاه مدیران اغلب این‌گونه است که مجری‌ای را روی آنتن بگذارند که «کم‌خطرتر» باشد. من امروز قرار بود سر برنامه بیایم چند نفر نزدیک به سکته قلبی بودند. بیش از پنجاه نفر هم الان منتظر هستند تا ایراد بگیرند و وقتی با چنین دیدگاهی به کار نگاه می‌شود، طبیعی است که در نهایت، یک برنامه معمولی در یوتیوب برای شما گردن‌کلفتی می‌کند. چون از این همه ظرفیتی که دارید استفاده نمی‌کنید و می‌ترسید. فردی را روی آنتن فرستاده‌اند تا کار یاد بگیرد و روی آنتن برنامه زنده آموزش ببیند. بعد که می‌پرسیم چرا، پاسخ می‌دهند که خود شما اول کار چگونه بودید؟ اتفاقا من روز اول همین بودم که امروز هستم. طرف قرار است با آزمون و خطا، با خراب‌کردن مهمان یا آبروی آقای جبلی و مدیر شبکه را بردن مجری شود». صداوسیما حتی پس از جنگ ۱۲ روزه که مردم با ایستادگی خود انسجام ملی را معنا کردند نیز باز تغییر نکرد و روال سابق خود را ادامه داد و به‌جای تقویت انسجام ملی معاون جبلی در یک برنامه وطن را به آغل تشبیه کرد و سیاست‌های این سازمان هیچ تغییری نسبت به قبل نیز نکرد. پس از آن نیز شاهد رویکرد انحصارگرایانه از این رسانه بودیم تا جایی که بسیاری از چهره‌های محبوب و نام آشنای صدا و تصویر دیگر علاقه و تمایلی به همکاری با صداوسیما ندارند.
 
* صداوسیما و دولت‌ها

رویکرد معمول یک رسانه فراگیر مثل صداوسیما که رسانه رسمی صوتی و تصویری به حساب می‌آید باید اینگونه باشد که نسبت به پوشش اخبار و عملکرد دولت‌های مختلف بدون داشتن نگاه سیاسی و جناحی عمل کند و در عملکرد‌های خود نگاه‌های جناحی را دخالت ندهد. اما صداوسیما در قبال دولت‌های مختلف طی سال‌ها و دهه‌های مختلف نه تنها این رویکرد را پیش نگرفته بلکه بالعکس با نگاه جریانی و سیاسی تلاش داشته تا به دولت‌های همسو بیشتر و دولت‌های مخالف و غیرهمسو را کمتر مورد پوشش رسانه‌ای قرار دهد. این موضوع در دولت‌های اصلاح‌طلب یا متمایل به این جریان بسیار پررنگ‌تر بوده است. نماد این رویارویی در دولت سیدمحمد خاتمی برنامه «چراغ»، حوادث کوی دانشگاه و نحوه پوشش کنفرانس برلین بود که صداوسیما را مقابل دولت قرار داد. تا جایی‌که در جریان پخش برنامه چراغ از سوی صداوسیما تا مدت‌ها از حضور علی لاریجانی، رئیس وقت صداوسیما در جلسات هیأت دولت جلوگیری شد. در دولت حسن روحانی نیز شرایط به همین منوال پیش رفت. در ماجرای مذاکرات میان ایران و ۱+۵ بار‌ها صداوسیما به انتقاد و تخریب دولت و تیم مذاکره‌کننده پرداخت و نسبت به اقدامات مختلف دولت آنچنان که باید وقعی ننهاد تا جایی‌که رئیس‌جمهور وقت در سخنانی گفت: «صداوسیما باید رسانه باید ملی باشد، نه میلی». البته پس از آن نیز شاهد اتهامات، توهین و تخریب‌های ادامه داری از سوی برخی مهمانان برنامه‌های صداوسیما علیه دولتمردان وقت بودیم که نشان می‌داد این رویه اتفاقی نیست. حال اینکه به رغم اظهارات مدیران صداوسیما بر همگرایی با دولت چهاردهم در این دوره نیز شاهدیم که صداوسیما آنطور که باید به وظیفه خود در قبال دولت عمل نمی‌کند و نگاه جناحی بر نگاه ملی برتری دارد. 

* قطع سخنان رئیس‌جمهور

دوشنبه ۲۰ بهمن بود که در جریان پخش مراسم بهره‌برداری ۷۵۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی از صداوسیما در این مراسم مجری خواستار مدیریت زمان جلسه به علت پخش از شبکه خبر۲ شد که این اتفادق با واکنش تند رئیس‌جمهور مواجه گردید. جایی‌که مسعود پزشکیان در پاسخ به مجری مراسم گفت: «شبکه خبر خیلی مهم نیست. ما داریم کار خودمان را می‌کنیم تو نگران نباش. شبکه خبر به‌جای آن حرف‌های بی‌ربط از این حرف‌ها بزند که مردم هم بدانند دارد کمک می‌کند». اما گفتن این حرف‌ها آن هم از سوی رئیس‌جمهوری که شعار وفاق ملی داده بود برای مدیران صداوسیما به قدری گران آمد که پخش زنده صحبت‌های رئیس‌جمهور را قطع کرده و به پخش نطق نماینده پایداریچی مجلس پردازد. پزشکیان بر خلاف سایر روسای‌جمهور نخستین شخصی بود که از در همگرایی و وفاق با صداوسیما و سایر جریانات وارد شد، اما اینگونه مواجهه‌های تقابلی با دولت و ملت مخصوصا در جریان برنامه اخیر شبکه افق رئیس‌جمهور را نیز بر آن داشت که از در مقابله در آید و بگوید شبکه خبر مهم نیست و ما کار خود را می‌کنیم. رویکردی که برخی دولت‌ها و روسای جمهور به طور محدود در عین نارضایتی، اما به زبان نیاوردند. حال صحبت اصلی با رئیس‌جمهور محترم اینجا است که این نوع مواجهه شما باید ما به ازای عملی و اجرایی هم داشته باشد. در شرایط بغرنجی که جامعه با مشکلات اقتصادی و معیشتی دست و پنجه نرم می‌کند بهتر است رئیس‌جمهور یا در بودجه صداوسیما تجدیدنظر کرده و بخشی از آن را هزینه مردم کند یا با برخی هماهنگی‌ها زمینه تغییر مدیران یا رویکرد را فراهم آورد تا دیگر شاهد چنین اقدامات غیر قابل قبولی از سوی صداوسیما نباشیم.