موضع ایران در برابر اسرائیل

حسین کنعانی مقدم  کارشناس روابط بین‌الملل نوشت: پس از جنگ ۱۲روزه به نظر می‌رسد محافل راهبردی و نظامی در ایران به جمع‌بندی تازه‌ای درباره نوع مواجهه با تهدیدات احتمالی اسرائیل رسیده‌اند. بر اساس این ارزیابی اگر آرایش نظامی اسرائیل به شکلی تغییر کند که نشانه‌های آشکاری از قصد حمله به ایران داشته باشد، تهران لزوما منتظر آغاز درگیری نخواهد ماند و ممکن است دست به اقدام بزند. این رویکرد برخاسته از تجربه‌های گذشته و درک شرایط پیچیده امنیتی منطقه است. در همین چارچوب تحرکات اخیر اسرائیل و برخی پیام‌هایی که از مسیر‌های دیپلماتیک از جمله از طریق روسیه منتقل شده نشان‌دهنده نوعی نگرانی از واکنش احتمالی ایران است.

 به نظر می‌رسد اسرائیل پس از مشاهده سطح آمادگی و توان بازدارندگی ایران در محاسبات خود دچار تردید شده و تلاش می‌کند از تشدید تنش مستقیم پرهیز کند. این پیام‌ها را می‌توان نشانه‌ای از تلاش برای مدیریت بحران و جلوگیری از ورود به مرحله‌ای غیرقابل کنترل دانست. در عین حال برخی تحلیل‌ها حاکی از آن است که تل‌آویو با ارسال چنین پیام‌هایی می‌کوشد تهران را از هرگونه اقدام پیش‌دستانه منصرف کند و زمان بخرد. این در حالی است که شورای عالی دفاع ایران نیز به صراحت اعلام کرده که در صورت تشخیص تهدید جدی احتمال اقدام پیش‌دستانه از سوی ایران منتفی نیست.

چنین مواضعی نشان می‌دهد که سیاست دفاعی ایران همچنان بر اصل بازدارندگی فعال استوار است بازدارندگی‌ای که تنها به واکنش پس از حمله محدود نمی‌شود. از سوی دیگر، تجربه‌های گذشته در حوزه امنیت ملی نشان داده است که غافلگیر شدن در معادلات منطقه‌ای می‌تواند هزینه‌های سنگینی به همراه داشته باشد. از این رو، بسیاری از کارشناسان معتقدند ایران باید همواره خود را برای بدترین سناریو‌های ممکن آماده نگه دارد، حتی اگر در کوتاه‌مدت نشانه‌ای از درگیری مستقیم دیده نشود. آمادگی هوشیاری و حفظ ابتکار عمل، مؤلفه‌هایی هستند که می‌توانند مانع از تحمیل بحران از سوی طرف مقابل شوند. در مجموع به نظر می‌رسد سیاست ایران در قبال اسرائیل، ترکیبی از خویشتنداری حساب‌شده و آمادگی قاطع است. رویکردی که هدف آن جلوگیری از جنگ، بدون چشم‌پوشی از حق دفاع و پیشگیری از تهدیدات جدی است.