آینده ونزوئلا

حمید روشنائی کارشناس مسائل بین‌الملل نوشت: آینده کشور‌ها را یا مردمش می‌نویسند و یا دست‌های بیگانه، آن را رقم خواهد زد. نحوه آن، بستگی به خواست حکومت‌ها دارد که چه میزان بر ملت خود اعتماد کنند. در ونزوئلا روزی یک افسر جوان به نام هوگو چاوز با کودتا و انتخابات، توانست سرنوشت کشورش را عوض کند و اکنون چکمه پوشان خارجی با ورود به خیابان‌های کاراکاس، رئیس‌جمهور آن را دستگیر و ربودند و تاریخ این کشور را ورقی جدید زدند. تاریخ معاصر ونزوئلا را می‌توان به ۴ دوره تقسیم نمود: قبل از انتخاب چاوز؛ حکومت چاوز؛ انتخاب مادورو؛ پس از دستگیری مادورو در هرکدام از این دوره ها، ونزوئلا یک سرنوشت متفاوتی را تجربه کرد. 

*قبل از انتخاب چاوز
بعد از استقلال ونزوئلا از اسپانیا توسط سیمون بولیوار در سال ۱۸۱۱، این کشور دوران بی‌ثباتی و ضعف دولت مرکزی را طی نمود تا آنکه نفت در این سرزمین (۱۹۲۰) کشف گردید. پس از آن بود که دولت‌های دیکتاتور شکل گرفتند و پای آمریکایی‌ها به این کشور باز شد. در طول سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۹۸ این کشور به شکل دوحزبی و دموکراتیک اداره گردید و بیشترین توسعه اقتصادی در این سال‌ها صورت پذیرفت. هرچند آمریکایی‌ها همه امور این کشور را در اختیار گرفتند. 

*حکومت چاوز
در سال ۱۹۹۲ یک افسرجوان به نام هوگو چاوز با کودتایی نافرجام درصدد برآمد حکومت وقت را سرنگون نماید، اما به سرعت شکست خورد و به زندان افتاد. وی ۲ سال بعد مورد عفو قرار گرفت و با تشکیل حزب سیاسی، در انتخابات ۱۹۹۹ به پیروزی رسید و رئیس‌جمهور ونزوئلا گردید. او طی یک اصلاحات اساسی تحت عنوان انقلاب چاویستی، قانون اساسی و نام کشور را تغییر داد و نظام را تک حزبی و دیکتاتوری نمود. او یک فرد با محبوبیتی فراوان و با روحیه مردمی بود که توانست جذابیتی بالایی در بین مردم فقیر داشته باشد. اقدامات وی از جمله ملی کردن منابع و ثروت کشور و ایجاد یک حکومت سوسیالیستی دولت محور، موجب ضعف و فتور زیرساخت‌های کشور و وابستگی هرچه بیشتر آن به نفت گردید. در نهایت ونزوئلا که یکی از ثروتمندترین کشور‌های منطقه آمریکای لاتین بود در مدت ۱۴ سال حکومت چاوز به یکی از آسیب پذیرترین آنها، تبدیل گردید. وی در سال ۲۰۱۳ به‌دلیل سرطان (که برخی معتقدند وی مورد تروریسم بیولوژیکی قرار گرفته بود) درگذشت. 
*حکومت مادورو
نیکلاس مادورو قبل از دوران چاوز، راننده اتوبوس بود. وی در عین حال یکی از رهبران اتحادیه‌های کارگری ونزوئلا گردید و در سال ۲۰۰۰ به عضویت مجلس ملی این کشور درآمد. مادورو که عضو حزب حاکم سوسیالیست متحد بود، در دوران ریاست‌جمهوری چاوز مسئولیت‌های متعددی بر عهده گرفت از جمله ریاست مجمع ملی، وزارت امور خارجه و معاونت ریاست‌جمهوری ونزوئلا. در سال ۲۰۱۲، نشریه وال‌استریت ژورنال، وی را توانمندترین مسئول و سیاستمدار در حلقه اطرافیان چاوز نامید. پس از درگذشت هوگو چاوز، مادورو ریاست‌جمهوری را به دست گرفت و در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۳ به پیروزی رسید. وی به‌رغم تعهد به ادامه دادن راه چاوز، فردی فرصت طلب، سیاستمدار و یک شومن تمام بود. وی برخلاف سلف خویش، محبوبیت زیادی حتی بین چاویست‌ها نداشت و قدرت خویش را بیشتر مدیون حمایت کامل ارتش به‌خصوص فرماندهان آن که هرکدام بدلیل فساد گسترده در مناسب دولتی مستقر بودند، داشت. 
*ونزوئلا پس از مادورو
غالبا نمی‌شود آینده را پیشگویی کرد، اما می‌توان روند موجود و خواست بازیگران را مورد تحلیل و سناریو نویسی قرار داد. امکان حمله و ربودن رئیس‌جمهور ونزوئلا از قبل نیز قابل پیش‌بینی بود، زیرا ایالات متحده قبلا هم نوریگا حاکم وقت پاناما را نیز دزدیده و یا به کشور‌های دیگر حمله کرده بود. اما ترس از آینده منطقه و حوادث احتمالی بعدی، برخی تحلیل گران را با احتیاط مواجه نمود. سناریو‌هایی که در آن زمان مطرح بود: حمله و نابودی ارتش و دولت ونزوئلا (اعم از دستگیری و کشتن مقامات این کشور) و سپس تعیین یک رئیس دولت با ملیت آمریکایی: این سناریو قبلا در عراق اجرا شده و نتیجه عالی برای این کشور نداشت. حمله و نابودی ارتش و دولت ونزوئلا و تعیین یکی از رهبران مخالفین به ریاست دولت موقت: با توجه به اینکه مادورو در زمان حکومت خود توانسته بود رهبران مخالف را بدنام و ضعیف نماید به نحوی که مورد اعتماد مردم ونزوئلا نباشند، این مهم نیز شدنی نبود، زیرا فروپاشی دولت ونزوئلا تبعاتی داشت که احتمال مهاجرت تعداد بیشتری از ونزوئلائیان به سایر کشور‌ها از جمله ایالات متحده می‌رفت و یا به بی ثباتی و بازگشت گانگستر‌ها و قاچاقچیان مواد مخدر منجر می‌گشت.

حمله و دستگیری مقامات و حفظ سیستم بدون مادورو: شاید این بهترین گزینه بوده، زیرا علاوه برآنکه ایالات متحده می‌توانست با یک عملیات نمایشی، رئیس یک دولت را از پایتخت کشور برباید و برای ترامپ افتخاری جدید بیافریند، نظم و ثبات این کشور و منطقه برهم نخورده و چشم ترسی نیز برای سایرین می‌گردید و آمریکا نیز که هدفش در اختیار گرفتن چاه‌های غنی از نفت ونزوئلا است، به خواست خود می‌رسید.