ونزوئلا چه بود و چه شد

فریدون مجلسی کارشناس روابط بین‌الملل نوشت: دولت‌هایی که نه‌تنها توان اداره کشور را ندارند بلکه با رفتار‌های ماجراجویانه و غیرعقلانی عرصه را بر ملت‌های صلح‌دوست تنگ می‌کنند. ونزوئلا یکی از روشن‌ترین نمونه‌های این مسیر پرهزینه است. کشوری که زمانی از ثروتمندترین و زیباترین کشور‌های آمریکای لاتین به شمار می‌رفت، در دوران حاکمیت هوگو چاوز و پس از آن، گرفتار ستیزه‌جویی سیاسی، رفتار‌های بی‌ثمر و تصمیم‌هایی شد که نتیجه‌ای جز فقر برای مردم نداشت.

 ونزوئلا بر دریایی از نفت نشسته بود و می‌توانست با مدیریت عقلانی، به یکی از کشور‌های توسعه‌یافته منطقه تبدیل شود، اما سیاست‌های شعاری، این فرصت تاریخی را نابود کرد. مقایسه ونزوئلا با عربستان سعودی قابل تأمل است. کشوری عمدتا بیابانی که با وجود همه محدودیت‌های طبیعی، توانست از منابع خود برای توسعه استفاده کند، در حالی که مردم ونزوئلا، با وجود ثروت عظیم ملی، به دلیل نوع افکار و سیاست‌های حاکمان، با بحران‌های روزمره معیشتی روبه‌رو شدند.

این وضعیت با زیاده‌خواهی و خوی تجاوزکاری آمریکا ترکیب شد و تحقیر مردم ونزوئلا به جایی رسید که رئیس‌جمهور این کشور در عرصه بین‌المللی، همچون ماهی صیدشده‌ای به تصویر کشیده شد. این وضعیت تنها به ونزوئلا محدود نیست. کوبا نیز سال‌هاست بهای ماجراجویی‌های سیاسی خود را پرداخته است. هرچند کوبا در عمل از تقابل‌های پرهزینه گذشته فاصله گرفته، اما همچنان بر ایده‌های ایدئولوژیک خود پافشاری می‌کند. این در حالی است که کوبا سرزمینی مستعد پیشرفت است، اما نگاه حاکمان، مردم آن را در فقر نگه داشته است.

جالب آنکه کوبایی‌هایی که به فلوریدا مهاجرت کرده‌اند، امروز در رفاه زندگی می‌کنند. با این حال، کوبا تهدیدی برای آمریکا محسوب نمی‌شود. مردم این کشور می‌دانند که کار وجود دارد و حقوق دریافت می‌شود و اساسا توان تهدید ایالات متحده را ندارند. در مقابل، ونزوئلا در دوره چاوز به دلیل برخی اقدامات به عاملی تنش‌زا تبدیل شد. هرچند نفت ونزوئلا از پیش ملی شده بود، اما مشکلات شکل گرفته می‌توانست از مسیر دیپلماسی و مذاکره حل‌وفصل شود، نه با تقابل. برخی موضع‌گیری‌های داخلی در ونزوئلا، شرایط را به این نقطه بحرانی رساند. حتی این وضعیت می‌تواند در نهایت به ضرر آمریکا نیز تمام شود؛ چراکه کشور‌ها ممکن است دیگر تمایلی به نگهداری ذخایر مالی خود در آمریکا نداشته باشند. امید آن است که دولت‌های آینده ونزوئلا از ماجراجویی پرهزینه دست بردارند، عقلانیت را جایگزین شعار کنند و با بازگشت به جامعه جهانی، راهی برای نجات مردم خود بیابند.