دافعه مبدا، مهاجرت را افزایش داده است

طبق آمار‌ها و با نگاهی گذرا به وضعیت نسل جوان و دیالوگ‌های روزمره آن‌ها می‌توان دریافت که میزان مهاجرت و یا انگیزه برای آن تا حد قابل توجهی افزایش یافته است. به‌خصوص افزایش این آمار در میان نسل جوان و نیروی کار فعال باعث می‌شود کشور در آینده‌ای نزدیک دچار زیان‌های جدی از فقدان این افراد گردد و تمرکز بر کاهش انگیزه‌های مهاجرت با افزایش جاذبه‌های داخلی از جمله در حوزه اقتصاد می‌تواند روند مهاجرت را کاهش دهد. شهلا کاظمی، جمعیت شناس، درباره افزایش میزان مهاجرت در یکسال اخیر و انگیزه‌ها به انتخاب، گفت: ما معمولا در مورد مهاجرت آمار خاصی نداشته و نداریم و آمار‌های فعلی نیز بر پایه افرادی‌ست که چندان دقیق نیستند. از مهاجرت‌های داخلی نیز آمار دقیقی نداریم. هرچند در یکسال اخیر طبق مشاهدات ما مهاجرت افزایش پیدا کرده است. وی افزود: وقتی مهاجرت بررسی می‌شود دو عامل دارد، یک سری عوامل دافعه مبدا و یک سری عوامل جاذبه مقصد هست. معمولا مهاجرت‌های خارجی اگر با واسطه بورس تحصیلی و ایجاد شغل صورت بگیرد به دلیل جاذبه‌های مقصد است. اگر کسی به دلیل مشکلات داخلی از جمله مسائل سیاسی و اقتصادی و چالش‌های اجتماعی از جمله مخالفت با خانواده ترک وطن بکند، به دلیل عوامل دافعه مبدا مهاجرت کرده است. این کارشناس ادامه داد: دانشجویان زیادی که مهاجرت کرده‌اند به ما می‌گویند به دلیل کیفیت پایین آموزشی داخلی مهاجرت کرده‌اند، این نمونه ترکیب هر دو است یعنی هم جاذبه مقصد هم دافعه مبدا! بیشتر کسانی که به صورت خانوادگی می‌روند به دلیل مشکلات دافعه مبدا می‌روند. در مبدا نیز آسیب‌های اجتماعی بالا و محدودیت‌های اقتصادی، خیلی از افراد که بتوانند مهاجرت کنند اقدام به این کار می‌کنند. بخش آسیب زا این مسئله نیز پناهنده‌هایی‌ست که با قایق مهاجرت می‌کنند. وی در ادامه نسبت به طیف بندی مهاجرت افزود: از نظر جامعه خود ما آسیب شناسی مهاجرت عمدتا مربوط به قشر تحصیل‌کرده است، یعنی کسانی که کشور برای آن‌ها سال‌ها سرمایه‌گذاری کرده است، به دلیل بیکاری مهاجرت می‌کنند و برای کشور این اتفاق بسیار مضر است. بحث جوانی جمعیت نیز مطرح است، وقتی جوانان خارج شوند ساختار سنی جامعه به‌هم می‌خورد و باروری نیز پایین می‌آید. از دید افراد ممکن است طرف در خارج نتواند جذب آن کشور شود و دچار فقر و بعضا افسردگی شود یا اگر جذب هم شود دوست دارند به کشور خود برگردند. کاظمی‌پور گفت: ما سال‌هاست که گفته‌ایم فرهنگ در ایران دچار مشکل شده است. ما نمی‌توانیم هویت یک بچه‌ای که در مدارس و دانشگاه ضعف هویت را داشته است با بهتر کردن کشور به ایران بازگردانیم. ما بیش‌ترین تلاشمان باید این باشد که زمینه‌هایی فراهم شود تا جوانانی که هستند را نگذاریم خارج شوند. مانع شدن یعنی اینکه زمینه‌هایی فراهم شود تا امید به آینده داشته باشند نه اینکه مرز‌ها را ببندیم.