سهم مفقوده خصوصیها در قراردادهای فراسرزمینی
ضرورت صادرات خدمات فنی - مهندسی
مصطفی نخعی، عضو کمیسیون انرژی مجلس در این باره به «آرمان ملی» گفت: ایران با در اختیار داشتن دانش مهندسی در حوزه انرژی امکان صادرات خدمات فنی و مهندسی مطلوبی را در حوزه پتروشیمی و پالایشگاهی داشته و درصدد است با استفاده بهینه از این امر علاوه بر درآمدزایی و ارزآوری مطلوب دایره تحریمهای آمریکا را با دوستان هم پیمان برهم زند و حضوری موفق در عرصه بینالمللی داشته باشد. او افزود: با اِعمال چندین دهه تحریم علیه ایران، توانِ کشور در حوزههای مختلف مانند خدمات فنی - مهندسی به خصوص در بخش انرژی افزایش یافته است و به این ترتیب تاثیرات روانی این رویکرد کاهش یافته است، ایران تاکنون تفاهمنامههای مطلوبی با کشورهایی که آنها نیز در دایره تحریم آمریکا قرار دارند منعقد کرده تا با استفاده از توان و ظرفیتهای موجود خود، چالشها فعالیتهای اقتصادی آنها را کمتر کند، امضای تفاهمنامه ایران و ونزوئلا در حوزه توسعه میدانها، نوسازی پالایشگاهها و پتروشیمی و... از جمله این موارد به شمار میآیند که در ادامه دیگر همکاریهای فیمابین دو کشور صورت گرفته است.
فرصت حضور در باشگاه تحریمیها
این نماینده مجلس این اقدام را در راستای ایجاد باشگاه ضد تحریمها ذکر و بیان کرد: ارزآوری بیشتر، انتقال تجربیات، دورزدن تحریمها و پیروی از توصیههای مقام معظم رهبری در خصوص حضور در باشگاه تحریمیها از جمله اقدامات مهم است که تا کنون به امضای تفاهمنامههای همکاری و خروج از دایره تنگ تحریم منتهی شده است. نخعی درباره دلایل عدم استفاده از توانِ بخش خصوصی در بازسازی پالایشگاههای ونزوئلا گفت: بدیهی است که ایران دارای ظرفیتهای مطلوبی در بخش انرژی است و استفاده از این پتانسیلها علاوه بر اشتغالزایی، ضریب حضور موفق ایران و سطح ارزآوری کشور را افزایش میدهد و توصیهها نیز در همین راستاست، اما اینکه چرا تاکنون به نحو احسن از این توان در تفاهمنامه بازسازی پالایشگاههای ونزوئلا اجرایی نشده حتما قابل بررسی است، البته گمان بر این است که این پروژه هنوز در مراحل نخست اجرایی خود قرار دارد و حتماً با بررسی چگونگی اجرای آن اقدام به شناسایی ظرفیتهای موجود در این زمینه و اعلام نیاز مناسب در این خصوص خواهد شد.
نقش دانش بنیانها در قراردادهای بینالمللی انرژی
عضو کمیسیون انرژی مجلس ادامه داد: استفاده از ظرفیت دانش بنیانها میتواند تاثیر بسزایی در جلوگیری از خروج ارز از کشور و تحریم شکنی داشته باشد و از این رو دانش بنیان شدن صنایع استراتژیک در بخش نفت و انرژی از اهداف اصلی رشد و توسعه اقتصادی به شمار میآید، چراکه بدیهی است افزایش برداشت نفت، فشار افزایی و بسیاری از مقولههای دیگر نیاز به فناوری بسیار پیشرفته دارد که خوشخبتانه مهندسان ایرانی حائز شرایط مطلوبی در این خصوص هستند. او توضیح داد: تا جایی که من اطلاع دارم وزارت نفت در زمینه دانشبنیانها پیشرو بوده و بعد از قانون جهش ویژه تولید دانشبنیان وزارت نفت زودتر از دستگاههای دیگر آییننامه را تهیه و در هیات دولت به تصویب رساند، منتها مشکل ما بسیاری از مواقع عدم فرهنگ سازمانی برای اجرای قوانین است. نخعی گفت: ما بسیاری از مواقع قانونگذاری میکنیم، اما به دلیل اینکه فرهنگ سازمانی لازم در ادارات و سازمانها قابلیت پذیرش این قوانین را ندارد یا آموزشهای لازم به افراد برای اجرای قانون داده نمیشود، شاهد اثرگذاری مدنظر نیستیم، بنابراین در آموزش و فرهنگسازی در ادارات باید اقدامات لازم را انجام دهیم.
افت صادرات خدمات فنی - مهندسی
بر اساس این گزارش، ظرفیت صادرات شرکتهای خدمات فنی و مهندسی در دهه اخیر از ۱/ ۴میلیارد دلار در سال۱۳۹۰ با یک روند نزولی به ۴۹۱میلیون دلار در سال۱۳۹۹ رسید و در سال۱۴۰۰ به ۸/ ۱میلیارد دلار افزایش یافت. خدمات در کشورها بخش مهمی از اقتصاد را تشکیل میدهد. در اقتصادهای برتر، این بخش، بازوی اشتغال کشور است و ارزآوری زیادی را برای این کشورها به دنبال دارد. اما ایران نتوانسته در دهه اخیر بهدرستی از این ظرفیت استفاده کند. آمارها حاکی از آن است که صادرات خدمات فنی و مهندسی در سال۹۰ رکورد خود را شکسته بود و به حدود بالای ۴میلیارد دلار در سال رسید. نقطه اوجی که رفتهرفته به نقطه نزول تبدیل شد. صادرات این خدمات بعد از رکوردشکنی در سال۹۰، هر سال ۱۰درصد کاهش یافت. در سال۹۵ به ۵/ ۲میلیارد دلار و در سال۹۹، به کمتر از ۵۰۰ میلیون دلار رسید. این آمار در حالی است که گفته میشد صادرات خدمات فنی و مهندسی میتواند جایگزینی برای نفت باشد. بنابر گفته کارشناسان علت این نزول موانع دولتی اعلام شده است، چراکه شرکتهای خصوصی نه قادر به دریافت ضمانتنامه داخلی هستند و نه بهدلیل تحریمها میتوانند ضمانتنامه خارجی دریافت کنند.
درحالیکه اگر دولت به دنبال ارزآوری است، باید صدور ضمانتنامه برای این شرکتها را تسهیل کند. ضمن آنکه هیچ نهادی فرماندهی واحد این بخش را عهدهدار نیست و این مساله به سردرگمی شرکتها منجر شده است. این شرکتها در حال حاضر با موانع زیادی روبهرو هستند. مساله نخست آنکه وامهای دریافتی شرکتها از منابع داخلی سررسید شده و توان پرداخت آنها به دلایلی سلب شده است. همچنین نام شرکتهای دریافتکننده تسهیلات نیز در سرفصل غیرجاری قرار گرفته و فعالیتهای بانکی و کاری آنها ممنوع شده است.
تعامل ایران و ونزوئلا علیه تحریمها
این گزارش حاکی است؛ در جریان سفر اردیبهشتماه ۱۴۰۱ اوجی و هیأت همراه به ونزوئلا قرارداد و تفاهمنامههای پرشماری در زمینه توسعه و تولید در میدانهای نفت و گاز، ارتقا و نوسازی پالایشگاهها و بهرهگیری از ظرفیتهای پالایشگاهی، آموزش سرمایه انسانی و کارشناسی در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، صدور خدمات فنی مهندسی و انتقال فناوری و توسعه بازارهای صادراتی نفت خام، میعانات گازی و فرآوردههای نفتی امضا شد و علاوه بر آن طی سفر رسمی خردادماه نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا به ایران که به دعوت رسمی سیدابراهیم رئیسی، رئیسجمهوری انجام شده بود، تهران و کاراکاس افزون بر سند جامع همکاریهای راهبردی ۲۰ ساله، اسنادی را برای همکاری در زمینههای سیاسی، فرهنگی، گردشگری، اقتصادی، نفتی و پتروشیمی امضا کردند. وزیر نفت مهرماه پارسال از راهاندازی نخستین پالایشگاه فراسرزمینی به نام الپالیتو در ونزوئلا و پالایش روزانه ۱۰۰ هزار بشکه نفت خام میدانهای کشور در این مجتمع پالایشی خبر داده بود. امضای اسناد و تفاهمنامههای تازه نفتی ایران و ونزوئلا، توسعه میدانها، نوسازی پالایشگاهها و پتروشیمیها و تجارت نفت در دستور کار قرار گرفت.
همکاری نفتی ایران و ونزوئلا در زمینه توسعه میدانها، نوسازی پالایشگاهها و مجتمعهای پتروشیمی و تجارت نفت با امضای اسناد و تفاهمنامههای تازه همکاری کلید خورد. جواد اوجی، وزیر نفت در جریان سفر به کاراکاس با هدف تقویت همکاریهای دوجانبه ایران و ونزوئلا در بخشهای بالادست و پاییندست صنعت نفت، در حضور دلسی رودریگرز، معاون اول رئیسجمهوری ونزوئلا اسناد و تفاهمنامههای پرشماری با همتای ونزوئلایی خود امضا کرد. توسعه میدانهای نفت و گاز، بازسازی و نوسازی پالایشگاههای نفت ونزوئلا با هدف به حداکثر رساندن ظرفیت این مجتمعها از موارد مطرحشده تفاهمنامههای امضاشده بین اوجی و پدرو رافائل تلهچیا، وزیر نفت ونزوئلا بهشمار میآیند. در این اسناد درباره بازسازی و نوسازی مجتمعهای پتروشیمی ونزوئلا با خدمات فنی، مهندسی و تجهیزات ایرانی، بازسازی و نوسازی اسکله بارگیری، پایانه نفتی، تجارت و صادرات نفت، میعانات گازی و فرآوردههای نفتی توافقهایی انجام شد. ایران و ونزوئلا پیش از این و از زمان آغاز بهکار دولت سیزدهم توافقهایی در حوزه نفت و انرژی داشتهاند که بخش مهمی از این توافقها عملیاتی و اسناد تازه برای توسعه و
تقویت همکاریهای مؤثر دو کشور امضا شدهاند.
