توافقات منطقهای مقدمه حل مساله برجام
در پی اعلام موافقت ایران و عربستان سعودی برای حل مشکلات و اختلافات سابق و اجلاس سهجانبه در پکن آثار این توافق آرام آرام در برخی از کشورهای دیگر هم در حال پدیدار شدن است و این را قطعا باید به فال نیک گرفت و به استقبال تنشزدایی با همه کشورها رفت. این نشان میدهد که ایران و عربستان ظرفیتهای بسیاری دارند که در سایه تفاهم آن ظرفیتهای بالقوه به فعلیت درمیآید و یکی از آن ظرفیتها در حقیقت تجمیع کشورهای مختلف در محور دوستی و مودت است. ما اکنون نشانههایی داریم از کشورهایی حتی دورتر از منطقه مثل مصر، میبینیم در منطقه نیز کشورهایی مانند بحرین، امارات و سایر کشورهای عربی اعلام آمادگی کردهاند برای اینکه بنشینند و اختلافات گذشته را حل کنند و شاهد همگرایی بیشتر در سطح منطقه، همسایگان و جهان اسلام باشیم. این نشان میدهد که ظرفیتهای بالقوهای میان ایران و عربستان وجود دارد که اینها را باید به فعل درآورد و در سایه تفاهم قطعا همه کشورهای منطقه سود خواهند برد. از طرفی باید واقعبینانه با قضیه برخورد کرد. اول همه از توافق با ایران استقبال میکنند و نفس این اختلافزدایی و رفتن به سمت صلح، ثبات، آرامش و گفتوگو در این باره بسیار مثبت است. اما باید واقعبین بود و واقعبینی نیز این است که قطعا مشکلاتی که بین ایران و سایر کشورها طی چند دهه جمع شده با یک بیانیه و یک شبه حل شدنی نیست. بلکه مهم این است که ارادهای برای حل این مسائل وجود داشته باشد. اینکه نه تنها در بین کشورهای عربی و اسلامی بلکه میان همه کشورها مثل ایران و سایر کشورها نیز میتوانند از این فرمول استفاده کنند. یعنی ما حتی با کشورهای دیگر نیز با فرض اینکه گفتوگو لزوما به معنای این نیست که هرچه ما بگوییم آنها بپذیرند یا هر چه آنها بگویند ما بپذیریم وارد مذاکره میشویم. گفتوگو باید به عنوان یک دادوستد مورد توجه باشد ما میتوانیم اختلافات خود را با بسیاری از کشورهای جهان حل کنیم. قطعا ما باید در جامعه جهانی حضوری فعالتر داشته باشیم و این حضور فعال اصلا به معنای این نیست که هر چه دیگران بگویند ما عمل میکنیم و هر چه ما بگوییم دیگران عمل میکنند بلکه حضور فعال به معنای حرکت در چارچوب منافع ملی است و منافع ملی همه کشورها ایجاب میکند که در تعامل و گفتوگو و دادوستد با یکدیگر از جمله جمهوری اسلامی ایران باشند. نکته دیگر اینکه صلح و ثبات منطقهای ضمانت اجرایی میخواهد و ضمانت اجرایی آن منافع مشترک است. به نظر میرسد که هر چه تعاملات و تبادلات ایران با کشورهای منطقه بیشتر شود و هر چه همکاریهای چندجانبه و دوجانیه با همسایگان بیشتر شود طبیعتا برای حفظ منافع دستهجمعی همه کشورها در جهت تحکیم صلح و از میان برداشتن موانع صلح و آرامش قدم برمیدارند. به نظر میرسد که در یک روند منطقی ایران و کشورهای همسایه از جمله با عربستان میتوانند وارد گفتوگوهای امنیتی و اقتصادی شوند. گفتوگوهایی که قبلا در دهه 70 جریان داشت و اکنون میتوان دوباره آنها را فعال کرد و با فعال کردن آن قطعا همه کشورها سود خواهند برد. رسیدن به توافق و تفاهم با عربستان و حل این مشکلات حتما میتواند مقدمهای برای رسیدن به تفاهم با سایر کشورها باشد. اما مهمتر از آن میتواند نویدبخش این باشد که ما در قضایای بینالملل از جمله در امر برجام نیز نباید متوقف شویم و قطعا برجام ظرفیت بالقوه زیادی دارد که همه طرفهای امضا کننده میتوانند از منافعش بهرهمند شوند. امیدواریم که این مقدمهای باشد برای اینکه به حل مشکلات مرتبط با برجام و همزمان با آن بحث عضویت در FATF برسیم که اینها در حقیقت میتواند زمینهساز حضور موفقتر ایران در مبادلات و تجارت جهانی باشد که انشاا... در زندگی و معیشت مردم موثر واقع شود.
