همه چيز درباره «پوکي استخوان»
پوکياستخوان يک بيماري نامرئي محسوب ميشود؛ چراکه تا زمانيکه يک استخوان نشکند، علامتي از خود بروز نميدهد. پوکياستخوان نوعي بيماري است که در آن استخوانهاي شما پوک، ضعيف و شکننده ميشود و در نتيجه، احتمال شکستگيهاي خودبهخودي استخوان، بالا ميرود. پوکياستخوان يک بيماري پنهان بوده و علامتي از خود بروز نميدهد. در فرد مبتلا به اين بيماري، يک سقوط ساده از ارتفاع کم، يک چرخش ناگهاني، خم و راست شدن سريع يا حتي افتادن در يک چاله کوچک ميتواند باعث شکستگي استخوان شود. بيشترين شکستگيهاي مربوط به پوکياستخوان، در ناحيه لگن، ستون مهرهها، مچ يا قسمت بالاي بازو رخ ميدهد. در دنيا در افراد بالاي 50 سال، از هر سه زن يک نفر و از هر پنج مرد يک نفر به اين عارضه مبتلا هستند.
يک بيماري جدي
اگر چه پوکياستخوان يک بيماري بدون درد است، اما شکستگيهاي حاصل از آن ميتواند تغييرات جدي در زندگي ايجاد کند. وقتي پوکياستخوان بر روي ستون فقرات تاثير بگذارد، اغلب منجر به درد، کاهش وزن و ايجاد قوز در پشت ميشود. درد و رنج ناشي از شکستگيها ميتواند زندگي فرد مبتلا را تحتتاثير قرار دهد. وابستگي به افراد مراقب، کاهش فعاليتهاي روزمره و در نهايت افسردگي، شايعترين اين تاثيرات هستند. در افراد شاغل، شکستگي باعث از دست رفتن تعداد زيادي از روزهاي کاري ميشود و در برخي از حرفهها، در ادامه کار فرد اختلال ايجاد ميکند. 33 درصد از بيماراني که مبتلا به شکستگي لگن ناشي از پوکياستخوان ميشوند، طي يکسال بعد از آن بهطور کامل وابسته شده يا در خانههاي سالمندان مقيم ميشوند و 20 تا 24 درصد از اين افراد در همان سال فوت ميکنند. ايجاد يک شکستگي در افراد مبتلا به پوکياستخوان ميتواند بهصورت پيدرپي (مانند دومينو) به ايجاد شکستگيهاي متعدد بعدي منجر شود. افراد بالاي 60 سال بيشتر از سايرين در معرض پوکياستخوان قرار دارند. اين به آن معني نيست که افراد با سن پايينتر، در خطر ابتلا به اين بيماري نيستند. شروع يائسگي در خانمها، آغازگر ضعف در استخوانهاست. به همين دليل بانوان بايد از سنين جواني به فکر حفظ تراکم و سلامت استخوانهاي خود باشند. از آنجا که پوکياستخوان علائم آشکاري ندارد، لازم است در ارتباط با سلامت استخوانها با پزشکتان مشورت کنيد.
عوامل خطر
بيماريهايي مانند روماتيسم مفصلي، ديابت، سرطان پستان يا پروستات يا بيماريهاي گوارشي.
استفاده طولانيمدت از داروهاي گلوکوکورتيکوئيد مانند هيدروکورتيزون.
کاهش قد حتي تا چهار سانتيمتر.
شکستگي استخوان بعداز سن 50 سالگي.
سبک زندگي کمتحرک و بدون فعاليت بدني.
کموزن بودن (شاخص توده بدني زير 19).
مصرف کم کلسيم و دوري زياد از آفتاب.
تشخيص
سنجش سلامت استخوان که بهطور معمول شامل ميزان خطر شکستگي استخوان است، تعيين ميکند که شما تا چه حد در معرض خطر ابتلا به پوکياستخوان قرار داريد. بنابر نتايج اين سنجش و براساس سن و شرايط شما، پزشک تعيين خواهد کرد که آيا نياز به سنجش تراکم استخوان (BMD) نيز داريد يا خير. متداولترين روش براي تعيين ميزان BMD اسکن تراکم استخوان يا سنجش ميزان جذب اشعه X است. در اين اسکن سريع و کمتر تهاجمي، ميزان تراکم استخوان در ناحيه لگن و ستون فقرات مورد ارزيابي قرار ميگيرد. نتيجه اين سنجش نشان ميدهد که شما تا چه حد مبتلا يا در معرض ابتلا به پوکياستخوان هستيد. اگر نتايج BMD شما پوکياستخوان را نشان ميدهد، به اين معناست که در معرض خطر جدي شکستگي قرار داريد.
درمان
بيماراني که در معرض خطر بالاي شکستگيهاي ناشي از پوکياستخوان هستند، ميتوانند با درمان دارويي مناسب اين خطر را کاهش دهند. امروزه گستره بالايي از گزينههاي درماني براي پوکياستخوان وجود دارد. البته نوع درمان بسته به شرايط هر فرد و ميزان بيماري وي متفاوت است. بر اساس آمار، معالجات ميتواند خطر شکستگي لگن را تا 40 درصد، شکستگي مهرهها را بين 30 تا 70 درصد و شکستگيهاي غيرمهرهاي را بين 30 تا 40 درصد کاهش دهد. پزشک ممکن است براي شما مکملهاي «کلسيم» يا «ويتامين D» تجويز کند. همچنين ممکن است ورزشهاي خاصي با هدف تقويت عضلات براي حفظ استخوانها تجويز شود که در عين حال باعث بالارفتن ميزان تعادل شما خواهد شد. علاوه بر اينها بايد ياد بگيريد که چگونه شرايط خانهتان را ايمن کنيد که با خطر سقوط مواجه نشويد. بنابر اعلام دانشگاه علوم پزشکي تهران، توجه کنيد که داروهاي درمان پوکياستخوان هم مانند تمامي داروها بايد طبق دستور پزشک مصرف شوند.
