اثرگذاری رسانه‌ها

اثرگذاری رسانه‌ها در وقایع و رویدادهای جامعه به حدی است که نظریه‌پردازان علوم انسانی و اجتماعی عصر حاضر را به عصر ارتباطات تشبیه می‌کنند. ارتباطات دامنه‌داری که در سطح جهان بین آحاد جامعه وجود دارد از پدیده‌های نوظهور و مربوط به قرن بیستم و بیست‌و‌یکم میلادی است. رسانه وسیله‌ای برای ارتباط افراد است. در گذشته کتاب و نامه را هم رسانه می‌‌نامیدند. برخی‌هم تنها از ابزارهای صوتی و تصویری به عنوان رسانه نام می‌برند. نامه و کتاب هم البته وسیله‌ای برای ارتباط جوامع با یکدیگر است اما رسانه‌های دیداری و شنیداری حجم بالاتری از ارتباطات در بین جوامع مختلف و حتی درون یک جامعه را به خود اختصاص می‌دهند. رسانه‌ها به خصوص رسانه‌های صوتی و تصویری و اخیرا رسانه‌های مجازی وظیفه ارتباطات و اطلاع‌رسانی را به خوبی انجام می‌دهند. اطلاع‌رسانی رسانه‌های اخیرالذکر به روز است و در سراسر دنیا به یک شیوه و قدرت اطلاع‌رسانی می‌کنند. مگر اینکه کشور‌ها قصد داشته باشند در امر اطلاع‌رسانی دخالت کرده و از ایجاد رسانه‌های سراسری به گونه‌ای در کشور خود جلوگیری کنند. در ایران رسانه‌ها چند بخش هستند. برخی دولتی و تحت مدیریت دولت در مفهوم عام قرار دارند. برخی از این رسانه‌ها بیش از اینکه به مقوله اطلاع‌رسانی توجه داشته باشند، امنیت جامعه را اولویت خود قرار می‌دهند. شاخص‌ترین رسانه دولتی نیز رسانه‌ملی است. برخی رویکردها موجب شده این رسانه عریض و طویل با ریزش مخاطب روبه‌رو شود. این رسانه گاهی بنا برمقتضیات جامعه، منتقدانی را به یک شبکه دعوت می‌کنند که آن شبکه مخاطبان بالایی ندارد. روزنامه‌ها نیز دسته دیگری از رسانه‌ها هستند که خود به سه دسته تقسیم می‌شوند؛ یک دسته متعلق به جناح اصولگراست. دسته دیگر مربوط به جناح اصلاح‌طلبان است و دسته بعدی نشریات زرد هستند که به مسائل سیاسی و اجتماعی می‌پردازند و خط و خطوط خاصی را پیگیری نمی‌کنند. فضای خاص حاکم بر این رسانه‌ها، تیراژ آنها و قیمت موجب شده این دسته از رسانه‌ها نیز مورد بهره‌برداری مردم قرار نگیرند. رسانه‌ای که مورد استفاده عام قرار می‌گیرد. سایت‌ها، گروه‌های اطلاع‌رسانی و شبکه‌های مجازی است. این رسانه‌ها کنترل‌پذیر نیستند و از این منظر برخی روی خوشی به این رسانه‌ها ندارند. این رسانه‌ها در صورت کارکرد درست توانایی ایجاد شفافیت در جامعه را دارند و عملکردها را مورد مقایسه قرار می‌دهند و به راحتی در حوزه‌های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی اثرگذارند. فضای مجازی در کشورهای مختلف به گونه‌های مختلفی مورد تعرض قرار می‌گیرد. در ایران نیز این رسانه‌ها مورد فیلتر قرار می‌گیرد. ضرر فیلتر برای جامعه بیش از نفع آن است. اما اگر فضای مجازی در رقابت قرار گیرد، قدرت اثرگذاری آن نیز به اندازه خود می‌شود. افرادی که خواستار محدودیت این رسانه‌ها هستند توانایی بالایی در تولید پیام ندارند. از این منظر این رسانه‌ها را مطلوب نمی‌دانند. زیرا زمانی هم که از این رسانه استفاده می‌کنند یک طرفه است. از این منظر به فیلتر کردن این رسانه‌ها می‌اندیشند. فیلتر کردن هم البته بی‌فایده است زیرا نمی‌توان با رسانه به صورت قهری برخورد کرد. زمانی که ماهواره به ایران آمد، برخی به دنبال محدودیت آن بودند و تنها کاری که می‌توانستند در این زمینه انجام دهند برچیدن دیش‌های ماهواره بود اما بعدها شاهد بودیم که سازندگان تکنولوژی برای اینکه مخاطب به دست آورند، رسانه‌ای را تولید کردند که بیشتر در دسترس بود. کسی در گذشته فکر نمی‌کرد که ماهواره به جیب انسان‌ها خواهد رفت. برخورد با تکنولوژی طرحی شکست خورده است. آنگاه برخی از این شرایط استفاده کرده و سود‌های خود با دور زدن فیلتر و فلیتر شکن به دست می‌آورند.