گفتوگو با آژانس گامی برای احیای توافق هستهای است
علیاصغر زرگر در گفتوگو با «آرمان ملی»:
گفتوگو با آژانس گامی برای احیای توافق هستهای است
حل مساله پادمان موجب میشود مانع جدی
در برپایی برجام وجود نداشته باشد
آرمان ملی- احسان اسقایی: «گره پرونده هستهای ایران دقیقا باید از جایی بازشود که گره خورده» این جمله، جملهای بود که رئیسجمهوری اسلامی ایران در سفر به نیویورک اعلام کرد. از قرار معلوم سفر او به نیویورک دارای دستاوردهایی بوده زیرا بعد از رایزنی با مکرون شاهد هستیم که رویکرد آژانس در ارتباط با پرونده هستهای تهران متعادلتر شده است. به طوری که اخیرا محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی در سفر به مقر آژانس بینالمللی هستهای با رافائل گروسی دیدار کرده است که هرچند ابعادی از این دیدار منتشر نشده اما به نظر میرسد این دیدار در جهت حل و فصل همان گرهای است که در پرونده هستهای افتاده و باید توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی گشوده شود. آژانس سوالاتی را در ارتباط با سه سایت ایران مطرح کرده که هر چند غیر معقول بوده اما تهران به آن سوالات پاسخ داده است اما مجدد با طرح آن، گره به برجام افتاده است. به نظر میرسد در آینده نزدیک شاهد گشایشهایی در پرونده هستهای خواهیم بود. «آرمان ملی» در ارتباط با سفر اخیر محمد اسلامی به مقر آژانس بینالمللی انرژی اتمی با علیاصغر زرگر، کارشناس مسائل بینالملل به گفتوگو پرداخته است که
در ادامه میخوانید.
پرونده هستهای ایران هم اکنون در چه مرحلهای قرار دارد؟ آیا امکان بازگشت به برجام از سوی طرفین هنوز هم محتمل است؟
بعد از اینکه تهران و کشورهای اروپایی در ارتباط با برجام و شیوه بازگشت طرفین به توافق رسیدند. آمریکا و ایران پیشنهادهای خود را در ارتباط با شیوه بازگشت به برجام با واسطهگری اروپا با یکدیگر رد و بدل کردند اما در نهایت ایران روی بسته شدن پرونده پادمان در آژانس بینالمللی انرژی اتمی تاکید کرد. آمریکاییها در نهایت اعلام کردند آن موضوع مربوط به آژانس است و آن نهاد باید به صورت کاملا مستقل به پرونده ایران ورود کند اما ایران هرگونه بازگشت به برجام را منوط به بسته شدن ابعاد آن پرونده دانست. سوالات آژانس نیز مربوط به3 سایت است که در 2003 و2005 نیز پرسیده شده اما در زمانی که برجام امضا شد به نوعی این سوالات نیز به حاشیه رفت. در همان زمان ایران توضیحاتی را در این رابطه داده بود اما گویا اکنون آژانس نیاز به توضیحات بیشتری دارد. از این جهت ایران اصرار داشته و دارد که مسائل پادمانی با توجه به توافق 2015 که بر اساس آن ایران باید غنیسازی را در حد مورد توافق انجام داده و اجازه دهد آژانس بازرسیهای خود را انجام دهد و طی چند مرحله نیز آژانس گزارش مثبت در ارتباط با برنامههای ایران ارائه داد، بسته شود. درخواستی که منطقی و
معقول است و ایران نمیخواهد بعد از بازگشت طرفین به برجام چالشی باقی بماند که بعدها دردسرساز شود.
اگر این بخش از پرونده هستهای بسته شود دیگر چالشی بر سر مسیر بازگشت به برجام وجود ندارد؟
ایران از این جهت بر بسته شدن پادمان تاکید دارد که بعد از برجام نو و احیا شده آژانس مجدد این سه سایت را دستمایه فشار به تهران قرار دهد. از این جهت حل مساله پادمان موجب میشود مانع جدی در احیای برجام وجود نداشته باشد که آمریکاییها از آن سوءاستفاده کرده و یا از برجام خارج شوند و یا به بهانه هستهای علیه ایران تحریم جدید ایجاد کنند.
آیا احتمال حل مساله پادمان با سفر اخیر آقای اسلامی به مقر آژانس و آغاز نوعی مذاکره فنی در ارتباط با آژانس بینالمللی انرژی اتمی وجود دارد؟
آمریکاییها در هر صورت به این نتیجه رسیدهاند که آژانس نهادی مستقل است و ارتباطی به برجام ندارد و ایران باید به این نهاد پاسخگو باشد. از این رو برجام و احیای آن با موانعی روبهرو شد. یعنی به رغم اینکه اروپاییها و آمریکاییها رسما اعلام کردند که حاضر به بازگشت به برجام هستند و ایران هم مواضع طرفین برجام را مثبت میدانست. این مانع بر سر راه بازگشت به توافق وجود آمده است. از این رو احتمالا سفر آقای اسلامی برای مذاکره و شفافسازی در ارتباط با سه سایت مطرح شده از سوی آژانس خواهد بود و اگر این طور باشد میتواند به توافقی با آژانس در ارتباط با سوالات مربوط به 2003و2005 دست یافت.
آیا تنها پاسخ ایران به سوالات آژانس میتواند موجب احیای برجام شود یا اینکه سناریو دیگری نیز میتواند به وجود آید که به موجب آن برجام احیا شود؟
ظاهرا اصرار ایران این است که در ابتدا پرونده پادمان بسته شود و در مرحله بعد طرفین طبق نوع توافقی که با هم در مورد برجام کردهاند، برجام را اجرایی کنند اما میتوان سناریو دیگری را هم در نظر گرفت از جمله اینکه ایران درجهت پاسخ به سه سوال آژانس بینالمللی انرژی اتمی گام بردارد اما قبل از آن پروسه اجرای برجام آغاز شود و تهران رفته رفته به سوالات آژانس پاسخ دهد. احتمال اینکه ایران در این مورد به موافقتی با آژانس برسد که طی مثلا چند ماه به آژانس اجازه دهد که دوربینها را نصب نماید و بررسیهای خود را انجام دهد و از سوی دیگر ایران در طول آن سه ماه آژانس را در مورد آن سه سایت قانع کند؛ وجود دارد. از این رو میتوان سفر آقای اسلامی به وین را در هر صورت مثبت ارزیابی کرد.
