دیــروز و امـروز پـایداریها
آرمان ملي - مطهره شفيعي: در جريان شناسي سياسي ايران نبايد به دو جريان اصلاحطلب و اصولگرا بسنده کرد چرا که جريانهايي با گفتمان جدا از اين دو جريان اصلي ظهور و بروز ميکنند و البته بايد در نظر داشت که عمر فعاليت آنها زياد نيست. از جمله اين جريانها ميتوان به حلقه اطرافيان مرحوم آيتا... مصباح يزدي و در مقياس کوچکتر به حاميان احمدينژاد اشاره کرد که اکنون ديگر چندان نميتوان نشاني از آنها يافت. ويژگي اين جريانها تلاش براي ايجاد گفتمان جديد است به عنوان نمونه مصباح يزدي بر حکومت اسلامي تاکيد داشت و ايجاد تمدن اسلامي و... ميتوانست برنامههاي بعدي او باشد. جملاتي از قبيل «پذيرفتن اسلام با پذيرش دموکراسي در قانونگذاري سازگار نيست»، «اين حکومت بايد از سوي مردم پذيرفته شود چون حکم خداست»، «اينها ارزشهاي اسلامي نيست، مثل دموکراسي و آزادي»، «انتخاب واژه جمهوري براي نفي سلطنت بود، نه جمهوري تحت آرا و هوسهاي مردم» که ايسنا به آنها اشاره کرده، بخشي از ديدگاه آيتا... مصباح يزدي بود، ديدگاهي که بخشي از جريان اصولگرا در ظاهر خود را حامي آن نشان ميداد اما در سخن و کردار گامي به سمت تحقق آن برنميداشت. نگاه مصباح يزدي با امثال شهيد مطهري همخواني نداشت. مصباح در سال 94 چنين گفت: «يکي از ستارگان عالم تحقيق در بين روحانيت استاد شهيد مطهري بودند که برجستهترين بعد پژوهشهاي ايشان تحقيقات فلسفي بود و بقيه موضوعات فرع آن بود، شهيد مطهري تنها منبع تحقيقاتشان کتاب فارسي سير حکمت در اروپا بود که بر اساس همان يک کتاب نظرات فلاسفه غربي را به چالش ميکشيد که اين در نوع خود از عجائب عالم پژوهش است.» کتابي که آيت ا... مصباح بدان اشاره کرد، از محمدعلي فروغي است که جلد اول آن در سال 1310 منتشر شد. جلد دوم و سوم به ترتيب در سالهاي 1318 و 1320 انتشار يافت. اين کتاب نخستين اثر دقيق و منظم از فلسفه غرب در ايران است. اين کتاب در واقع شامل سه جلد و يک ضميمه است. جلد اول شامل يازده فصل است. در اين جلد فروغي تاريخ فلسفه و علم را از حکماي پيش از سقراط تا دکارت و سده هفدهم ميلادي به شکلي مجمع توضيح و تشريح ميکند!
سرنوشت ياران
اما ياران مصباح يزدي پس از درگذشت او چه ميکنند. بخش سنتي اين جبهه جايگاه قبل را ندارد بهويژه پس از درگذشت روحا... حسينيان و علي اصغر زارعي از وزن اين بخش جبهه پايداري کاسته شد و کساني چون مرتضي آقاتهراني و سقاي بيريا باقي ماندند. صادق محصولي که دبيرکل جبهه پايداري بود به ناگاه ناپديد شد و ديگراني هم بودند که ترجيح دادند ديده نشوند. برخي از اعضاي اين جبهه تلاش کردند گفتمان مصباح زنده باقي بماند، مانند سقاي بيريا که در 1400 گفت: « آيتا... مصباح به مدت 20 سال برنامهاي تحت عنوان کانون طلوع داشت که در آن شاگردان نخبه او حضور داشتند و شاگردان مطالب را ارائه ميکردند. شاگرداني که در برنامه مذکور حضور داشتند، هر کدام در رشته و حيطه مطالعات خود تکثير شده استاد هستند، به اين معني که از اخلاق و علم او بهره بردند و در حقيقت در مجموعه شاگردان او، چندين مصباح حضور دارند. بنابراين حضور چنين شاگرداني خلأ حضور آيتا... مصباح را بيشتر پوشش ميدهد. در مجموع درست است که در اين يک سال گذشته به دليل نبودن آيتا... مصباح غمگين هستيم و دلمان براي استاد تنگ ميشود و هيچ چيزي جاي او را پر نميکند اما آثار و شاگردان به جا مانده از آيتا... مصباح، منجر به اين ميشود که خلأ ناشي از نبودن او پوشش داده شود.» برخي از اظهارات سقاي بيريا به اين نتيجه رسيدند که شوراي فقهي مخفي جبهه پايداري تشکيل ميشود اما ظاهرا آنچه سقاي بيريا بيان کرد نوعي تلاش براي عدم گسست در جبهه پايداري بود. برخي هم در زمان حيات آيتا... مصباح از مجموعه او جدا شدند مانند آيت ا... محسن غرويان که منتقد استاد شد.
سياست جايگزين
نکته قابل تامل آنجاست که پس از درگذشت آيتا... مصباح يزدي اين تئوريها و گفتمانها چندان مطرح نشده است و حتي شاگردان او چندان دنبالهروي اين گفتمان نبودند. بدون شک جبهه پايداري بيشترين نزديکي را به تفکر مرحوم مصباح يزدي دارند اما اعضاي اين جبهه مشي ديگري پيش گرفتند که سياسي بود. تعداد اعضاي جبهه پايداري در مجلس زياد است و از زمان آغاز دولت سيزدهم مشاهده شد که بعضا سر ناسازگاري با پاستورنشينان دارند. از سويي هم درصدد کاستن از جايگاه قالبياف هستند. يکي از اختلافات واضح پايداري با قاليباف به زمان انتخابات رئيس مجلس در بهار امسال مربوط بود چنانکه احمدي بيغش عضو جبهه پايداري گفت: «رياست مجلس قاليباف در شأن نظام نبوده است» از سوي ديگر حملات مکرر قاليباف به سوپر انقلابيها را نبايد فراموش کرد.
