سفارش پوتین با کدام منابع اجرا می‌شود

آرمان ملی: سفر روز سه‌شنبه پوتین به تهران جدا از مسائل دیپلماتیک، پیام اقتصادی دربرداشت؛ به گونه‌ای که پروژه راه‌آهن رشت - آستارا به عنوان خواسته رسمی پوتین از ابراهیم رئیسی را نیز به‌همراه داشت و رئیس جمهور روز گذشته در جلسه هیات دولت به محمد مخبر، معاون اول خود دستور داد با همکاری وزارت راه و شهرسازی روند اجرای این مسیر مهم حمل‌ونقل را پیگیری و زمان‌بندی دقیق آغاز و تکمیل آن را ارائه کند که این امر نشان دهنده اهمیت استراتژیک این کریدور برای روس‌هاست چرا که می‌توانند درچنین شرایطی که درگیر جنگ با اوکراین هستند از ایران از آن به‌عنوان شاهراه مبادلات تجاری استفاده کنند. این درحالی است که پیش از این قرار بر این بود که روس‌ها در تامین تجهیزات و سرمایه‌گذاری این کریدور به ایران کمک کنند حتی وزیر راه و شهرسازی با قاطعیت از کمک روس‌ها به این پروژه سخن گفته بود اما آنچه مشخص است روسیه اکنون پا پس کشیده و تکمیل پروژه را به عهده خود ایران گذاشته است و تمایل روس‌ها برای سرمایه‌گذاری بیشتردرحوزه تامین نفت و انرژی است که آن هم برای فشار به غرب. بنابراین آنچه از صحبت‌های روسای جمهور دوکشور ایران و روسیه برمی‌آید به‌نظر می‌رسد برای تکمیل و راه‌اندازی سریع‌تر کریدور شمال به جنوب که پروژه رشت آستارا حلقه مفقوده آن به‌شمار می‌رود ایران روی کمک تزارها نمی‌تواند حساب باز کند. این درحالی است که وضعیت اقتصادی ایران به دلیل کسری بودجه مناسب نیست؛ مساله‌ای که چندی پیش رستم قاسمی، وزیر راه ‌وشهرسازی درمورد اعتراض به اختصاص بودجه 20 هزار میلیارد تومانی امسال به وزارت راه سروصدای زیادی به پا کرد و به عقیده رستم قاسمی این رقم کفاف ایجاد یک بزرگراه را هم نمی‌دهد چه برسد به تامین بودجه زیرساخت‌های کشور به همین جهت به نظر می‌رسد وزارت راه برای تکمیل این پروژه رو به سوی منابع صندوق توسعه ملی کند.
دلیل اهمیت کریدور شمال به جنوب برای روس‌ها
در زمان حاضر روسیه بیش از هر زمان دیگری برای مبادله کالا و تجارت ٨ میلیارد دلاری با هندوستان و کشورهای جنوب و شرق آسیا به مسیر کریدور شمال جنوب نیاز پیدا کرده‌اند و هیچ‌کدام از کریدورهای شمالی و شرق پاسخگوی تبادلات کالایی با شرکای اقتصادی قبلی و آینده این کشور نخواهد بود و مطمئنا تقاضا و شبکه تأمین کشور روسیه نیاز به مسیرهای جدید خواهد داشت به همین جهت کریدور شمال جنوب مورد توافق سه کشور ایران، هند و روسیه که روسیه را از طریق ایران به هند وصل می‌کند و یکی از گزینه‌های مهم روسیه برای توسعه تجارت و انجام مبادلات کالایی است به همین جهت ضروری است با تسهیل فرآیندها و تکمیل زیرساخت‌ها از مزیت کریدور شمال جنوب برای رونق ترانزیت کشور استفاده کرد. وقتی توافقنامه کریدور شمال ـ جنوب موسوم به نوستراک در سال 2000 بین هندوستان، ایران و روسیه امضا شد بیش از هر زمان دیگری امید می‌رفت تا با ایجاد امکان صرفه‌جویی 30 درصدی در زمان و هزینه، استعداد عبور کالا و کانتینرهای ترانزیتی از ایران به سرعت شکوفا شود اما تاکنون این چشم‌انداز محقق نشد و آمار کل کالاهای ترانزیتی عبوری از قلمرو کشورمان هیچ وقت از 10 تا 11 میلیون تن فراتر نرفت البته هرچند عواملی تحریم‌های بین‌المللی به عنوان دلایل این عدم توفیق به شمار می‌رود اما واقعیت غیرقابل انکار این است که شبکه حمل‌ونقل ایران آمادگی، بهره‌وری و هماهنگی لازم جهت ایفای نقش مؤثر و پایدار به عنوان یک دالان ترانزیتی تمام عیار و قابل اعتماد برای کشورهای همسایه و مجاور را ندارد و با وجود تلاش‌های گسترده برای توسعه زیرساخت‌های حمل و نقلی از بنادر گرفته تا مسیرهای حمل و نقلی جاده‌ای و ریلی، به دلیل عدم تکمیل بسیاری از پروژه‌ها، پیچیدگی فرآیندهای گمرکی و نظارتی، ، بهره‌وری پایین ناوگان و همچنین فقدان مدل‌های کسب و کار لازم برای ارائه خدمات یکپارچه عملا سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته حالتی پراکنده به خود گرفته و شباهتی به یک شبکه کارآمد ترکیبی برای حمل و نقل و انتقال سریع، ارزان و ایمن کالا و کانتینرهای ترانزیتی را پیدا نکرده است. بنابراین شرایط موجود فرصت بسیار مغتنمی در اختیار بخش حمل و نقل کشور قرار داده که ضروری است از تمام ظرفیت‌های بخش خصوصی، دیپلماسی اقتصادی و هم‌افزایی کلیه دستگاه‌ها با یک الزام قانونی صریح توسط دولت برای فعال کردن کریدور شمال جنوب در شرایط فعلی کشور بهره برد.
تکمیل زیرساخت‌های حمل و نقل
سفیر ایران در روسیه تکمیل زیرساخت‌های حمل و نقلی در امتداد کریدور شمال جنوب را از نان شب برای کشور واجب‌تر می‌داند. همچنین سعید محمد، دبیر شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی تکمیل نشدن زیرساخت‌های حمل و نقلی را عامل حذف تدریجی ایران از کریدورهای بین‌المللی قلمداد کرده است. از سوی دیگر امین ترفع، دبیر کارگروه روانسازی و توسعه ترانزیت معتقد است اراده سیاسی و روابط تجاری بیش از تکمیل نبودن زیرساخت‌ها در عدم توفیق این کریدور شمال جنوب اثرگذار بوده است و عدم تکمیل پروژه‌هایی مانند راه‌آهن رشت- آستارا عامل توقف کریدور شمال- جنوب نبوده چرا که در فقدان شبکه ریلی، مسیرهای جاده‌ای در کشور کامل هستند. ترفع بیان کرد: یک کریدور ترکیبی از مسیرهای حمل و نقلی است و به اندازه کافی زیرساخت برای عبور بار از این کریدور وجود دارد اما عبور کالا از این مسیر در مقایسه با ظرفیت و عملکرد بنادر جنوبی بسیار ناچیز است بنابراین باید توجه داشته باشیم که سالانه ۵۰۰ میلیون تن بار از شبکه حمل و نقل جاده‌ای داخلی کشور جا به جا می‌شود اما مقدار بار ترانزیتی ناچیز بوده و این نشان می‌دهد که مساله فقط تکمیل پروژه‌هایی مانند راه‌آهن رشت- آستارا نیست.