و مصطفی الکاظمی برای ایران آیا عراق از ایران فاصله می‌گیرد؟

پیام دیدار جو بایدن
و مصطفی الکاظمی برای ایران
آیا عراق از ایران فاصله می‌گیرد؟
در حاشیه نشست جده، جو بایدن رئیس‌جمهور ایالات متحده نشست‌های دوجانبه‌ای را با اعضای شرکت‌کننده در نشست جده برگزار کرد. یکی از این نشست‌ها دیدار با مصطفی الکاظمی نخست‌وزیر عراق بود. طبق گزارش منابع خبری حوزه‌های متعددی از جمله انرژی، بهداشت، اقتصاد و امنیت مورد مذاکره دو طرف قرار گرفته است. رویداد24 نوشت، این در حالی است که عراق طی ماه‌های گذشته به دلیل افزایش تولید از یکسو و از سوی دیگر به دلیل افزایش بهای جهانی نفت و گاز به عنوان پیامد جنگ در اوکراین، افزایش درآمد‌های نفتی قابل توجهی داشته است؛ به گونه‌ای که از ماه مارس به این سو این کشور ماهانه بیش از یازده میلیارد دلار درآمد نفتی داشته است. در این مدت عراق به‌طور متوسط روزانه بیش از سه میلیون و سیصد هزار بشکه و ماهانه بیش از صد میلیون بشکه نفت صادر کرده است؛ صادراتی که مجموع درآمد نفتی این کشور طی ماه ژوئن را به یازده میلیارد و پانصد میلیون دلار رسانده است. توجه به درآمد نفتی عراق از این جهت حائز اهمیت است که بیش از 90 درصد بودجه عمومی عراق به عنوان دومین تولیدکننده بزرگ اوپک با ظرفیت تولید بیش از چهار و نیم میلیون بشکه نفت به درآمد‌های نفتی وابسته است، از این رو بحران سیاسی در عراق در سایه افزایش درآمد‌های نفتی این کشور می‌تواند زنگ‌های هشدار را برای بازار انرژی جهانی در بحبوحه جنگ اوکراین روشن کند.
دیدار دوجانبه جو بایدن و مصطفی الکاظمی
با توجه به وضعیت بازار انرژی و همچنین اوضاع داخلی عراق، دیدار دوجانبه بایدن و کاظمی در حاشیه نشست جده را باید با تامل بیشتری نگریست؛ چه آنکه این دیدار در سایه بحران سیاسی رو به رشد این کشور مخصوصا بعد از برگزاری نماز جمعه شهرک صدر همزمان با دیدار جو بایدن از عربستان صورت گرفت. باید توجه داشت که عراق اهمیت حیاتی برای حفظ ثبات در مرز‌های غربی کشورمان دارد بنابراین بی‌ثباتی امنیتی و سیاسی و حتی تغییر سیاست در عراق می‌تواند تاثیرات مستقیمی بر ساختار امنیت داخلی ایران داشته باشد؛ تاثیراتی که بحران مهاجرت فقط یکی از آنهاست.
تلاش عراق برای فاصله گرفتن از ایران
حضور ایران در عراق بدون هزینه نبوده است؛ شاید بتوان نقطه اوج این هزینه‌ها را در سال ۲۰۱۹ در فرودگاه بغداد با ترور سردار سلیمانی در نظر گرفت. از این جهت دیدار بایدن و کاظمی را می‌توان رویدادی مهم در نظر گرفت، چراکه آمریکا به عنوان مهم‌ترین بازیگر صحنه سیاست عراق از این سطح همکاری تهران و عراق خشنود نیست و در نتیجه رقابت‌های تهران و واشنگتن در عراق را می‌توان مهم‌ترین مولفه ثبات سیاسی و امنیتی در عراق دانست. واشنگتن با درک این مساله سعی در کاهش نفوذ منطقه‌ای ایران را با نشانه رفتن نقطه ضعف ایران در عراق دارد. به لحاظ اقتصادی، ایران گزینه مناسبی برای عراق نیست. به همین دلیل عراق تلاش می‌کند رفته رفته خود را از ایران دور کند، به همین دلیل است که امروز ایران در عراق دچار مشکلاتی است؛ مشکلی که در دوران بعد از شهادت سردار سلیمانی تشدید شده است. این مساله مخصوصا در شرایطی که عراق به مرور زمان در حال بازیابی توان اقتصادی خود است می‌تواند حائز اهمیت باشد، چراکه توازن قدرت را در صحنه سیاست عراق به ضرر نیرو‌های نزدیک به ایران بهم خواهد زد، از همین روست که انعقاد توافقنامه‌هایی نظیر «اتصال شبکه برق عراق به شبکه برق خلیج فارس از طریق عربستان» و نیز «گشایش دانشگاه آمریکایی عراق واقع در سلیمانیه» می‌تواند حائز اهمیت باشد.
محدود کردن قدرت حشدالشعبی
در زمانی که بحران سیاسی عراق در حال نضج گرفتن است و احتمال برگزاری انتخاباتی دیگر دور از انتظار نیست، دیدار رئیس‌جمهوری آمریکا و نخست وزیر عراق که نزدیک به آمریکاست، نشانه واضحی از تلاش آمریکا برای تاثیرگذاری بر روند رویداد‌های سیاسی عراق است؛ مخصوصا که الکاظمی با حمایت مقتدی صدر به نخست وزیری رسیده است. کاظمی که به عنوان چهره‌ای ملی‌گرا و نزدیک به غرب و آمریکا با حمایت مقتدی صدر صندلی نخست وزیری را به دست آورده است، در طول دوران خدمت خود چه در قامت رئیس سازمان اطلاعات ملی عراق و چه به عنوان نخست وزیر عراق برخورد‌های متعددی را با برخی نیرو‌های شیعی نزدیک به حشدالشعبی داشته است؛ برخورد‌هایی که گاه تا سطح اردوکشی ارتش و نیرو‌های حشدالشعبی در خیابان‌های بغداد پیش رفته است. مذاکرات کاظمی و بایدن در حالی صورت گرفت که بایدن با هدف بازتعریف روابط با متحدان منطقه‌ای به منظور جلوگیری از نفوذ چین و روسیه و ایران در منطقه، به عربستان سفر کرد. از سوی دیگر عراق بار دیگر صحنه بحران سیاسی است که می‌تواند ثبات امنیتی در این کشور را تحت تاثیر قرار دهد .در این بازی طولانی نیرو‌های مخالف ایران قصد دارند با استفاده از فضای عمومی سیاسی و نیز با کمک‌های خارج از عراق، صحنه سیاست را در این کشور به گونه‌ای تغییر دهند که هرگونه نزدیکی یا شائبه نزدیکی به جمهوری اسلامی ایران منجر به هزینه‌های سیاسی خاصی شود.