پوتين براي ائتلاف سازي به تهران ميآيد
ميرقاسم مومني در گفتوگو با «آرمان ملي»:
پوتين براي ائتلاف سازي به تهران ميآيد
نشست تهران براي توسعه روابط و کاهش اختلافات است
آرمان ملــي- پورحسين: رئيس سازمان اطلاعات مرکزي آمريکا در سفري از پيش اعلام نشده وارد ايروان، پايتخت ارمنستان شد. ويليام برنز روز جمعه وارد ايروان شده و به نظر ميرسد که در چارچوب سفر رئيس سازمان اطلاعات آمريکا به ايروان، جلساتي در سطح عالي برنامهريزي شده است. خبر اين سفر در حالي مطرح ميشود که رئيسجمهوري روسيه نيز به تهران خواهد آمد و ديدارهايي با عاليترين مقامات ايران و ترکيه در تهران خواهد داشت. اين اتفاقات در حالي رقم ميخورد که روابط ايران و روسيه در هفتههاي اخير، گستردهتر و متنوعتر شده و به نظر ميرسد رو به جلو باشد. در اين ميان به نظر ميرسد هدفگذاري دو کشور اين است که مناسبات تجاري و اقتصادي همتراز و همگن با روابط خوب سياسي داشته باشند. اتفاقي که شايد سفر پيش روي پوتين به تهران به نقطه عطفي در اين زمينه بدل شود. سفري که دقيقا چند روز پس از آمدن بايدن به منطقه برنامهريزي شده و مشخصا پيامهاي زيادي براي طرفهاي مختلف مناقشات بينالمللي دارد. در راستاي بررسي اين مسائل «آرمان ملي» گفتوگويي با ميرقاسم مومني، تحليلگر ارشد مسائل اوراسيا داشته که در ادامه ميخوانيد.
پوتين در سفــر به تهران موضوعات خاصي را پيرامون آخرين تنشها در سوريه مطرح ميکند؟
پوتين در ظاهر براي حضور در نشست سهجانبه با روساي جمهوري ايران و ترکيه به تهران خواهد آمد که مسائل سوريه قرار است در آن مورد بررسي قرار گيرد. اين جلسات سهجانبه ميان روساي جمهوري ايران، روسيه و ترکيه در سالهاي اخير چند مرتبه برگزار شده و امروز نيز ادامه آن جلسات در تهران تشکيل خواهد شد. امروز در وضعيتي قرار گرفتهايم که هر سه کشور روسيه، ترکيه و ايران در سوريه منافعي دارند که همين امر سبب ميشود تا رايزنيهايي را در اين خصوص داشته باشند. مشخصا موضوع بعدي که در اين نشستها مطرح ميشود، مساله اوکراين است که بهواسطه آن تحريمهايي عليه روسيه وضع شده و اين کشور را به سمتي سوق داده که ايران سالها در آن گرفتار است. همين امر سبب ميشود تا روسيه، ترکيه و ايران در نشست تهران، در خصوص موضوعات اقتصادي، تبادل تجاري و تعامل پولي بانکي صحبتهاي مهمي داشته باشند. بيشک نشست تهران در راستاي توسعه روابط و کاهش اختلافات است و اين احتمال وجود دارد که سه کشور ايران، روسيه و ترکيه پس از اين نشست، همکاري بهتري داشته باشند. امروز شايد يکي از مهمترين اختلافات ميان اين سه کشور، تهديد ترکيه در راستاي حمله به خاک سوريه باشد که ايران و روسيه به صورت جدي مخالف اين امر هستند. در اين نشست مشخصا راهکاري بايد پيدا شود تا اختلافات در اين زمينه کنار گذاشته شود.
در اين ميان شاهد سفر مقام امنيتي آمريکا به شهر ايروان بوديم، آيا اين سفر اهداف خاصي را در اين وضعيت دنبال ميکند؟
منطقه اوراسيا و قفقاز درگير تنشهايي است که نگاه غرب را به سمت خود جلب کرده است. هنوز مسائلي نظير قرهباغ بلاتکليف باقي مانده است و مشخص نيست که اين تنشها به کدام سمت سوق پيدا ميکند. در اين ميان مقامات ارمنستان نيز در وضعيتي ابهام برانگيز قرار گرفتهاند که مشخص نيست آنها تا چه ميزان قصد نزديکي به اروپا و غرب را دارند يا اينکه آينده روابط آنها با روسيه به چه شکلي خواهد بود. آمريکا نيز مشخصا نسبت به قفقاز بيتفاوت نيست و قصد دارد تا اتحادهاي جديدي در حوزه خاورميانه، قفقاز و اوراسيا بهوجود آورد و در همين راستا شاهد هستيم که چنين سفرهايي صورت ميگيرد. همه اين اتفاقات پس از آغاز جنگ اوکراين شدت بيشتري گرفته است و معادلات جهاني تغيير کرده و هر قدرتي به دنبال اين است تا به عنوان يک قطب تعيين کننده، با کشورهاي بيشتري در حوزه نظامي و امنيتي همکاري داشته باشد.
آيا پوتين هم در سفر به تهران به دنبال ايجاد يک ائتلاف جديد در منطقه است؟
در برههاي از زمان قرار گرفتهايم که روسيه به عنوان يک قدرت جهاني تحت تحريم قرار گرفته و به اين نتيجه رسيده که بايد اتحاديه و ائتلافهايي شکل گيرد تا کشورها بتوانند در مقابل تحريمهاي يکجانبه ايستادگي کنند و اين اتفاق رقم نخورد که هر از گاهي يک کشور به بهانههايي زير فشار قرار گيرد. پوتين مشخصا در تهران مسائلي را مطرح خواهد کرد که نشان ميدهد او به دنبال ائتلاف سازي و ايجاد اتحاديه است. روسيه به خوبي ميداند که ايران نفوذ زيادي در منطقه دارد و قدرت ژئوپليتيک ايران ميتواند گرهگشا باشد. به همين علت روسيه از اين پس نگاهي ويژه به تهران خواهد داشت و تلاش ميکند تا در زمينههاي مختلف با ايران همکاري داشته باشد. روسيه در اين مسير مشخصا تفاهم نامههاي زيادي با ايران نهايي خواهد کرد تا از مسير اقتصادي و تجاري بتواند روابط خود با ايران را توسعه دهد. شايد امروز ايران و روسيه در حوزه صادرات نفت به رقبايي جدي براي هم تبديل شدهاند اما بيشتر اين رقابت در حوزه صادرات به چين است زيرا هر دو کشور بيشترين صادرات نفت خود را به چين انجام ميدهند اما بايد توجه داشت که ايران ميتواند در موضوع گاز و نياز اروپا وارد بازي شود که ديگر بيرقيب است زيرا مسير دسترسي خوبي به اروپا دارد و ميتواند در اين حوزه فعاليت خوبي داشته باشد. اروپا امروز به گاز نياز دارد و ايران بايد در همکاري با روسيه به اين سمت حرکت کند، که گاز خود به اروپا را با ساز و کارهايي صادر کند. اين مساله مهمي است که ميتواند پس از رفع تحريمها به شکلي جديتر در دستور کار قرار گيرد و براي ايران دستاوردها و منافع زيادي به دنبال داشته باشد.
