بر سبیل عدالت و آزادی
غدير خم از آن دست وقايع صدر اسلام است که تقريبا همه مورخان اسلامي به آن اذعان دارند. گرچه ممکن است ميان جريانهاي مختلف اسلامي در کم و کيف آن اختلافنظرهايي وجود داشته باشد. با اين اوصاف، هر کس با هر رويکردي که به غدير نگاه کند و از هر زاويهاي که به آن بينديشد، روز غدير، روز يادآوري شخصيت، جايگاه، نقش، عملکرد، ظرفيتها و ميزان قرابت علي ابن ابيطالب با پيامبر اسلام(ص) و مکتب اوست. از اين منظر شايد بتوان يکي از مهمترين رويکردها در اين روز را مطالعه پيرامون شخصيت کمنظير و بلکه بينظير علي ابن ابيطالب به عنوان پسر عمو و داماد پيامبر(ص)، اولين مرد ايمانآورنده به اسلام و يکي از اقرباي محمد(ص) دانست. در ميان جميع خصائل و ويژگيهايي که از او به يادگار مانده است، توجه به خصوصيت عدالتمحور ايشان از جمله موضوعاتي است که هرگز نميتوان و نبايد نسبت به آن غفلت ورزيد. عدالتي که بيگمان بيش از داشتن رهآوردي براي او، تبعات و پيامدهايي ناگوار برايش در پي داشت. عدالتي که دوستان او را به دشمنانش تبديل کرد و محمل و فرصتي براي دشمنان ساخت تا سالها پس از شهادتش دشنامگوي او بر منابر باشند. اما همين عدالت نام او را در تاريخ جاودانه کرد و مسيري فراروي عدالتخواهان قرار داد تا بتوانند راه و روشي را در تاريخ براي دستيابي به عدالت جستوجو کنند. از زاويه و نظرگاهي براي حرکت عدالتمحور علي(ع) ميتوان دو ويژگي مهجور و کمتر پرداختهشده برشمرد. نخستين اين ويژگيها را بايد در وجه حکومتي آن دانست. تاريخ نشان ميدهد که علي(ع) در عرصه حکومتداري هرگز از محور عدالتخواهي و عدالتجويي با هر هزينهاي عقبنشيني نکرد. در اين هنگامه او براي اجراي عدالت از برادر و دوستانش نيز گذشت و کوتاه نيامد. به بيان ديگر، علي(ع) اجراي عدالت را از طبقه اشراف مسلمان آغاز کرد. او خودش و حکومتش را بهاي عدالت کرد و هرگز نارواها را نشنيد. ديگر ويژگي عدالتمحور علي(ع) اجراي عدالت در کنار تعهد او به آزادي بود. علي به آزادي بيان، آزادي مذهب و آزادي عقيده باوري عميق داشت.
