بازیافت خانه کاغذی

«زمين در معرض آسيب جدي از سوي آلاينده‌هايي است که صنايع آسايش‌بخش براي آن ايجاد کرده است.» اين گزاره از سوي دانشمندان و کارشناسان علوم محيطي زماني مطرح شد که زمين جولانگاه خودنمايي صنايعي نظير سيمان، فولاد، پتروشيمي، خودرو و کاغذ شد که آسايش را براي انسان به ارمغان مي‌آوردند. شايد بتوان نام اين بازه تاريخي از تمدن بشري را دوران «جولان صنايع آسايش بخش کوتاه» ناميد چرا که در کنار تمام امکاناتي که آنها به انسان هديه مي‌دهند، به دليل انتشار آلاينده‌ها و آثار تخريبي‌شان طول دوران زيستري موجودات را کوتاه‌تر کرده‌اند. دانشمندان معتقدند، صنعت کاغذ و خمير کاغذ تأثير عميقي بر شرايط گرم شدن کره زمين داشته است. روند توليد کاغذ در کارخانه‌هاي کاغذسازي به‌گونه‌اي است که اين صنعت را در پله دهم صنايع منتشرکننده گازهاي گلخانه‌اي قرار داده است. بديهي است که براي توليدکاغذ، تعداد زيادي از درختان از بين مي‌روند در واقع براي توليد هر تن کاغذ بايد 17 اصله درخت را قطع کنيم که هر درخت به‌طور متوسط قادر است سالانه 6 کيلوگرم دي‌اکسيدکربن را به اکسيژن تبديل کند. در نتيجه به تناسب حذف درختان، به دليل نقشي که آنها در متعادل ساختن دماي کره زمين دارند، اين امر باعث مي‌شود آن ميزان دي‌اکسيد کربني که از سوي درختان در فرآيند فتوسنتز جذب مي‌شد در اتمسفر باقي بماند و از سوي ديگر اکسيژن کمتري هم توليد شود. بر اين اساس بازيافت کاغذ مي‌تواند يکي از راهکارهاي مهم در کاهش انتشار کربن به حساب بيايد چراکه بازيافت، به کاهش انتشارات گاز گلخانه‌اي و دفن آنها، کمک مي‌کند. گفتني است، بازيافت کاغذ علاوه بر سودآور بودن باعث مي‌شود آلودگي آب تا 35درصد، آلودگي هوا تا 74درصد مصرف انرژي 24 تا 54درصد کاهش يابد. همچنين در فرآيند توليد کاغذ از الياف گياهي درختان، 400هزار ليتر آب و 4هزار کيلووات برق مصرف مي‌شود. آب يک عنصر لازم و حياتي در ساخت خمير و کاغذ است. حال بسته به نوع فناوري به کار گرفته شده براي توليد خمير کاغذ، چوب يا خمير کاغذ کرافت مصرف آب متفاوت است. به طوري که با استفاده از فناوري‌هاي قديمي‌تر بيش از 400 متر مکعب آب براي هر تن کاغذ مصرف مي‌شود اما فرآيندهاي مدرن با سيستم چرخش بسته آب، کمتراز20 تا 50 متر مکعب آب براي توليد هر تن کاغذ نياز دارند. درحالي که براي ساخت کاغذ از کاغذ بازيافت شده حدود 3 متر مکعب آب در هر تن نياز است که در مقايسه با خمير کاغذ چوب و کرافت کمترين مقدار مصرف آب را دارد. در ايران حدود 500هزار تن کاغذ توليد مي‌شود، درحالي که ميزان مصرف کاغذ تقريبا يک ميليون تن است. به نظر مي‌رسد با گسترش صنعت بازيافت کاغذ مي‌توان مقدار قابل توجه‌اي از ميزان مصرف کاغذ کشور را تامين کرد. با وجود به اينکه ايران داراي منابع جنگلي زيادي است ولي صنعت کاغذسازي به‌خصوص صنعت بازيافت کاغذ از رونق چنداني برخوردار نيست و بخش اعظم بازار کشور از طريق واردات تامين مي‌شود. مزاياي بازيافت کاغذ به‌عنوان يک کالاي استراتژيک و ارزشمند در کشور ما به دليل سودآوري، کاهش وابستگي به واردات، کاهش هزينه تبديل و توليد آن از الياف گياهي به کاغذ و اشتغال از اهميت خاصي برخوردار است. براساس آمارهاي اعلام‌شده، ميزان بازيافت کاغذ و مقواي کشور ما چيزي حدود 2درصد بوده، اين در حالي است که در کشورهاي توسعه‌يافته نظير سوئيس6/87، متوسط جهاني6/50و اروپا 66 درصد کاغذ و مقوا مصرفي بازياف مي‌شود. پايين بودن مقدار بازيافت، کيفيت پايين کاغذ توليدي، فقدان فناوري‌هاي نو و کارآمد، آگاهي‌هاي پايين مردم نسبت به اهميت صنعت بازيافت کاغذ در کشور، مديريت ضعيف در زمينه بازيافت زباله و جمع‌آوري و فرآوري کاغذهاي باطله در ايران از سوي کارنابلدان به روش‌هاي غيربهداشتي، از جمله مهم‌ترين مشکلات صنعت بازيافت در ايران است.