دومینوی حیات، شوخیبردار نیست
آفرينش نظاممند طبيعت در شرايط بکر و دستنخورده و در فرآيندي مشخص، همواره در مسير انقراض و بازآفريني قرار دارد تا به حيات طبيعياش ادامه دهد. اما آسيب به ماهيت يک اکوسيستم در چرخه طبيعت به دست انسان به مرگ تدريجي پديدههايي منجر ميشود که در اکوسيستم بالاتري قرار دارند. در اين شرايط روند انقراض تسريع شده و بايد منتظر نابودي تمام و کمال آن باشيم. نمونه به خطر انداختن يک اکوسيستم که زيست ديگر موجودات به آن وابسته است را ميتوانيم در جنگلهاي حرا که در بخشي از حاشيه جنوبي کشور قرار دارند، ببينيم. رشد صنعت شيلات جزيره قشم بهويژه گسترش مزارع پرورش ميگو که نياز به تبادلات آب دريا دارد و همجواري نسبتا نزديک اين مزارع به ساحل، تبديل به دغدغه دوستداران طبيعت در اين منطقه از کشور شده است. به عبارت روشنتر آسيبي که از حجم بالاي توليد ميگو ممکن است به زيست دريايي اين منطقه وارد آيد در بلندمدت منجر به از بين رفتن چرخه زيست دريايي در جنوب کشور و آسيب به صنعت شيلات در مقياس کلي ميشود. گفتني است، در رأس اين زيستگاه جنگلهاي حرا قرار دارند که آسيب جديتري از مزارع پرورش ميگو ميبيند. ماجرا از آنجا شروع ميشود که چندي پيش خبرهايي مبني بر پرورش ميگو در مناطق جنوبي کشور از جمله بندر دير که طبيعت آن با وجود درختان حرا ماهيت پيدا ميکند، منتشر شد. اين خبرها حاکي از آن بود که استخرهاي پرورش ميگو جايگزين جنگلهاي حرا شده و در صورت ادامه اين روند بايد در مدت زمان کوتاهي شاهد آن باشيم که اين نوار سبز جنوب کشور جلوهاي تاريک با لکههاي سفيد استخرهاي پرورش ميگو به خود بگيرد. با توجه به اينکه زنجيرههاي حيات به دليل وجود درختان حرا در نوار جنوبي کشور گسترده و داراي تنوعزيستي زيادي است اگر اين درختان از زيستبوم منطقه حذف شوند زيستگاه بسياري از موجودات از بين خواهد رفت. مجوزها براي داير کردن استخرهاي بزرگ پرورش ميگو در حالي صادر شده است که مدير محيط زيست سازمان منطقه آزاد قشم با اشاره به کنوانسيون رامسر (پيماني بينالمللي براي حفاظت از تالابها و حيوانات و گياهان وابسته به آنها-به ويژه پرندگان آبزي- است که در سال 1971 ميلادي در شهر رامسر به تصويب رسيد و يکي از مهمترين معاهدات در حوزه حفاظت از محيط زيست است)معتقد بود، پرورش ميگو آسيب جدي به زيستگاه حرا در بندر دير وارد ميکند. اين درحالي است که اعمال نظر در اين محدوده، خارج از حيطه اختيارات سازمان منطقه آزاد قشم بوده و تنها در اختيار نهادهاي بالا دستي است. از سوي ديگر مدير شيلات و کشاورزي منطقه آزاد قشم معتقد بود مزارع پرورش ميگوي قشم بهصورت عمده در سايتهاي شيلاتي و خارج از محدوده جنگل حرا تعريفشده و عمدتا در غرب جزيره مستقر هستند. اهميت زيستمحيطي حرا آنجايي خود را نشان ميدهد که منبع غني از اکسيژن بوده و علاوه بر آن زايشگاه گونههاي خاصي از ماهيها هستند که در اغلب روزهاي سال در کنار ريشه اين درختان تخمريزي ميکنند؛ کارشناسان در گزارشهاي خود آوردهاند که محدوده جنگل حرا امنيت لازم براي تخمريزي ماهيان را دارد، حال اگر اين موجودات شرايط را براي توليدمثل خود مناسب نبينند، ذخيره دريا تامين نميشود و در نهايت آسيب جدي به صنعت شيلات وارد ميشود؛ با اين توصيفها بايد گفت؛ ادامه نسل اين ماهيها بهشدت به درختان حرا وابسته است. همچنين اين منطقه بهصورت ثانويه براي حيات برخي پستانداران دريايي مانند دلفين گوژپشت اهميت زيادي دارد. براساس مطالعات انجامشده حيات دو گونه پستاندار دريايي ديگر وابسته به اين اکوسيستم است؛ حال بماند اينکه چقدر صيادان از اين جنگلها براي معيشت خود بهره ميگيرند. وقتي اکوسيستمي از چرخه طبيعت حذف شود به تبع آن بسياري از موجودات ديگر و ازجمله انسانها هم آسيب ميبينند؛ در نهايت با حذف درختان جنگلهاي حرا اين انسان است که متحمل ضرر ميشود.
