زغالسنگ ایران مغفول مانده در کوره سیاستهای جزیرهای
آرمان ملي: با تداوم جنگ روسيه و اوکراين التهابات در بازار جهاني انرژي به اوج خود رسيده و کشورهاي توسعهيافته اروپايي را با دغدغه تامين انرژي مواجه کرده است. موضوعي که باعث شده حتي برخي از کشورها بيتوجه به کنوانسيون آب و هوايي سازمان ملل به استفاده از ظرفيتهاي زغالسنگ روي آورند. اين افزايش تقاضا در حالي در بازار جهاني رقم خورده که ايران با برخورداري از ذخاير بالقوه زغالسنگي به دليل آنچه قيمتگذاري دستوري و تنها براي حمايت از قديميترين فولادساز کشور گفته ميشود امکان سرمايهگذاري در اين حوزه را نداشته و علاوه بر اينکه براي تامين نياز خود به واردات 30 درصدي وابسته است فرصت حضور از بازار جهاني را نيز از دست دادهاست. در اين رابطه سعيد صمدي دبير انجمن زغالسنگ به «آرمان ملي» گفت: بر اساس پيشبينيها درحاليکه توليد يا مصرف زغالسنگ در کشورهاي توسعهيافته کم يا متوقف ميشود، مصرف و توليد اين ماده در کشورهاي درحالتوسعه افزايش پيدا کرده و اين روند افزايشي تا سال 2025 ادامه خواهد داشت. اما به دليل قيمتگذاري غيرمنطقي توسعه اين صنعت در کشور با مانع مواجه شده است. وي در ادامه افزود: زغالسنگ بهعنوان منبع انرژي نقش مهمي در اقتصاد جهان دارد و بهتنهايي بالغبر 50 درصد از انرژي جهان از طريق زغالسنگ تامين ميشود. 90 درصد انرژي موردنياز براي توليد فولاد و 95 درصد سيمان جهان، با زغالسنگ تامين ميشود. زغالسنگ در توليد برق هم نقش بسزايي دارد و 60 درصد انرژي توليد برق جهان از زغالسنگ است. زغالسنگ سوخت غالبي در دنياست، اما در ايران بهخاطر دسترسي به نفت و مشتقات نفتي که شامل يارانه هم هستند، زغالسنگ بهعنوان اولويت تامين انرژي صنايع محبوبيت خود را ازدستداده است. صمدي با اشاره به اينکه از نظر قيمت تقريبا ارزانترين انرژي در دنياست، گفت: بعد از تحولاتي که در سالهاي اخير اتفاق افتاد و جنگ روسيه با اوکراين بخش قابلتوجهي از زغالسنگ از توليد خارج شد. بر اساس آمار حدود 60 تا 70 ميليون تن زغالسنگ از توليد خارجشده است. کشورهاي اروپايي و برخي از کشورها که سوخت نيروگاهي خود را از طريق گاز تامين ميکردند با توجه به مشکلاتي که در صنعت گاز بهخصوص با صنعت گاز روسيه به وجود آمد، آنها هم بهناچار مجبور شدند که سوخت خود را با زغالسنگ جايگزين کنند و اين عوامل باعث شد تا در 6 ماهه اخير شاهد رشد 200 تا 250 درصدي زغالسنگ باشيم. دبير انجمن زغالسنگ در مورد تاثيرات بازار جهاني بر صنعت زغالسنگ ايران توضيح داد: تغيير و برهم خوردن تعادل بازارهاي جهاني باعث شد تا قيمت و هزينه زغالسنگ وارداتي کشور هم افزايش پيدا کند. 40 درصد از زغالسنگ موردنياز صنايع کشور وارد ميشود و اين عوامل باعث شدند که قيمت تمامشده واردات زغالسنگ گرانتر تمام شود و اينگونه يکسري توليدکنندگان به فکر راهاندازي معدن زغالسنگ افتادند. صمدي با اعلام اينکه از تصميم به احداث تا برداشت زغالسنگ از معدن حداقل 3 تا 4 سال زمان ميبرد، گفت: سال گذشته حدود 3 ميليون تن زغالسنگ خام و 1. 7 ميليون تن کنسانتره در کشور توليدشده است. درحاليکه در اين مقطع زماني حدود 3 ميليون تن کنسانتره در کشور مصرفشده است. درنتيجه حدود 1. 3 ميليون تن کنسانتره به کشور واردشده و تراز تجاري زغالسنگ کشور منفي است. دبير انجمن زغالسنگ در مورد صادرات اين ماده معدني توضيح داد: در مورد صادرات هم يکسري از مارکها که مصرف داخلي ندارند، مانند مارکهاي حرارتي، صادر ميشوند. آمار صادرات سالانه آنها حدود 250 تا 300 هزار تن است. صمدي درباره آمار صنعت زغالسنگ ايران گفت: 12 ميليارد تن ذخيره زمينشناسي زغال در ايران داريم. 1. 2 ميليارد تن ذخيره قطعي اکتشاف شده است. اگر اکتشافات در اين زمينه صورت بگيرد، ما که يک کشور واردکننده هستيم از واردات بينياز ميشويم و هزينههاي ارزيمان کاهش پيدا ميکند. با توجه به ذخيره 1. 2 ميليارد تني ذخيره قطعي هم هيچ توجيهي براي واردات نيست. سال گذشته حدود 500 ميليون دلار زغالسنگ وارد کشور شده است. اين درحاليکه است که مشتري در بازار داخلي و ذخيره وجود دارد، همينالان هم مشتري کف انبار زغالسنگ را جارو ميزنند. او ميزان اشتغالزايي زياد را مزيت بعدي حمايت از زغالسنگ اعلام کرد و افزود: مزيتي بعدي در مورد ميزان اشتغالزايي صنعت زغالسنگ است. زغالسنگ بهشدت نيروبر است و حدود 60 درصد از هزينههاي معادن زغالسنگ مربوط به نيروي کار است؛ مثلا اگر 3 هزار ميليارد تومان در صنعت فولاد سرمايه گذاري شود، 200 نفر مشغول به کار ميشوند، اما با همين مبلغ بالايي 2 هزار نفر اشتغال در زغالسنگ ايجاد ميشود.
موجي جديد در بازار جهاني زغالسنگ
صمدي در مورد موجي که در برابر صنعت زغالسنگ در دنيا ايجادشده و تصميم برخي از کشورها نسبت به کاهش يا قطع توليد و مصرف آن، در راستاي حمايت از محيط زيست توضيح داد: باوجود بحثهاي محيط زيستي و تاثير معادن زغالسنگ در گرمايش و آلايندگيهاي محيط زيستي مطرح است که ازنظر علمي و فني هم درست هستند، ممکن است برخي از کشورها از توليد و مصرف آن دستبردارند؛ اما اين تصميم در کشورهاي درحالتوسعه و لوکس گرفته خواهد شد. در مقابل کشورهاي درحالتوسعه که به دنبال استفاده از منابع ارزانقيمت هستند، قطعا مصرف يا توليد زغالسنگ خود را افزايش خواهند داد. دبير انجمن زغالسنگ با اشاره به قيمت ارزان زغالسنگ نسبت به ساير سوختها، گفت: طبيعتا تا زماني قيمت ساير انرژيها در رقابت با زغالسنگ توجيهپذير نباشد، استفاده از آن بهعنوان سوخت صنايع باقي خواهد ماند. برآورد آژانس بينالمللي انرژي دال بر اين است که مصرف زغالسنگ تا 2050 افزايشي خواهد بود. اين در حالي است که ممکن در کشورهاي اروپايي و ژاپن مصرف زغالسنگ کم شود اما آمار گوياي اين است که در نهايتا مصرف اين ماده در کل جهان افزايش خواهد داشت. او افزود: کشورهاي درحالتوسعه مثل برزيل، مصر، چين، اندونزي و... براي بهبود شرايط اقتصاد عمومي و رشد اقتصادي که بايد محقق کنند، اولين کاري که ميکنند، کاهش هزينههاي توليد است که يکي از مولفههاي آن قيمت انرژي است. به سمت مصرف زغالسنگ خواهند رفت. کشور ما هم به دلايلي از اينکه با اين حجم از ذخاير، توجيهي براي واردات نيست، توليد زغالسنگ افزايش پيدا خواهد کرد. دبير انجمن زغالسنگ در مورد آينده اين صنعت در کشور توضيح داد: شک نکنيد که در آينده بهواسطه توسعه صنايع فولاد، توليد زغالسنگ افزايش پيدا خواهد کرد؛ اما بزرگترين مانع توسعه صنعت زغالسنگ در ايران، قيمتگذاري غيرمنطقي زغالسنگ است که با قيمت جهاني اختلاف زيادي دارد و درنتيجه توليد آن صرفه اقتصادي ندارد. او ادامه داد: قيمتهاي زغالسنگ در بازارهاي جهاني به سقف رسيده است. در حال حاضر قيمت زغالي که فولادساز آن را از بنادر بندرعباس وارد کرده، 500 دلار است؛ اما قيمت داخلي آن 150 دلار است. اگر دولت ميخواهد به اهداف خود در توسعه معادن زغالسنگ برسد، بايد قيمت تعيينشده آن را بردارد و اجازه دهد که فضا براي جذب سرمايه به وجود بيايد. براي توسعه چارهاي جز تجهيز و بازسازي نداريم، تجهيز و بازسازي هم نيازمند جذب سرمايه است، سرمايهاي که قيمت دستوري فعلي توجيهي براي ورود ندارد؛ بنابراين الزام است که اجازه داده شود تا قيمت زغالسنگ داخلي هم همسان با قيمتهاي جهاني تعيين شود.
