رونق نقشه گنج تقلبی تخت جمشید!
آرمان ملي: هر روز بيشتر اين واژه را ميشنويم، گنج، گنجيابي، دفينه، فلزياب و گنج ياب که بيشتر شايد منظور يافتن طلا و نقره باشد و ثروتي افسانهاي. بهتر است بگوييم رواج اين تفکر به داغ شدن مبحث آن در شبکههاي مجازي نيز ربط دارد، صفحات زيادي در اينستاگرام وجود دارد که به آموزش گنج يابي ميپردازد و عدهاي را در سوداي يک شبه پولدار شدن به دنبال خود ميکشاند. حتي کار به جايي رسيده است که براي خيليها «باستانشناسي» به معناي گنجيابي است. اين در حالي است که طبق ماده 562 قانون مجازات اسلامي: «هرگونه حفاري و کاوش به قصد به دست آوردن اموال تاريخي ـ فرهنگي ممنوع بوده و مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال و ضبط اشياي مکشوفه به نفع سازمان ميراث فرهنگي کشور و آلات و ادوات حفاري به نفع دولت محکوم ميشود. چنانچه حفاري در اماکن و محوطههاي تاريخي که در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است، يا در بقاع متبرکه و اماکن مذهبي صورت گيرد علاوه بر ضبط اشياي مکشوفه و آلات و ادوات حفاري مرتکب به حداکثر مجازات مقرر محکوم ميشود.»
اما آيا واقعا چيزي به نام «گنج» وجود دارد؟ آيا گنج همان صندوقهاي پر از زر و سيم و مرواريدي است که از قصهها و انيميشنهاي دوران کودکي همچون «سندباد» به ياد داريم؟ اين گنج چيست که در اين سالها تقريبا نقطه سالمي از ايران باقي نگذاشته است؟ از تخريب درختهاي قديمي و بقعه امامزادگان گرفته تا نقش برجستههاي سنگي و محوطهها و تپههاي باستاني. حامد وحدتي نسب، مديرگروه باستانشناسي دانشگاه تربيت مدرس براي اينکه بتواند اهميت باستانشناسي علمي را در برابر گنجيابي بيشتر روشن کند، ابتدا به بيان مفهوم باستانشناسي ميپردازد. او توضيح ميدهد: «باستانشناسي در حقيقت دانشي است تا کمک کند از روي اشيايي که از گذشته باقي مانده بتوان زندگي مردمان گذشته را بازسازي کرد و تخصصي است که چند شاخه دارد و به باستانشناسي دوران اسلامي، تاريخي، پيش از تاريخ و پارينه سنگي دستهبندي ميشود.» وحدتي نسب متذکر ميشود که هيچ گاه هيچ باستانشناسي هيچ نقطهاي را کاوش نميکند تا «گنج» به دست آورد. او ميگويد: «باستانشناسان بر اساس طرح پرسشي که قرار است به دانش ملي و بينالمللي درباره گذشتگان بيفزايد، از پژوهشکده باستانشناسي مجوز ميگيرند تا براي مدتي مشخص محوطهاي را کاوش کنند که طي آن به پاسخ پرسشهاي خود برسند و هيچ گاه هيچ محوطهاي براي يافتن گنج کاوش نميشود.»
او با بيان اينکه کاوش باستانشناسي يک عمل تخريبي است، اضافه ميکند: «وقتي باستانشناس در ترانشهاي [گود طبيعي يا مصنوعي] يک در دو متري کاوش ميکند و يافتههاي به دست آمده را از آن خارج ميکند براي هميشه ارتباط آنها را با محيط اصلي خود قطع ميکند براي همين تا حدامکان همه چيز دقيق ثبت و ضبط ميشود.»
سود در نقشه گنج است
وحدتي نسب که سالها در محوطههاي بسياري کاوش علمي انجام داده است، ميگويد: «اگر گزارشهاي باستانشناسي نيم قرن اخير ايران را مطالعه کنيد در مييابيد که در خوشبينانهترين حالت در کمتر از يک صدم کاوشها، زر و سيم يافت شده است. اين آمار مربوط به کاوشهايي است که باستانشناسان انجام دادهاند يعني محوطههايي را کاوش کردهاند که صد درصد ميدانستند بقايايي از گذشته وجود دارد.» مدير گروه باستانشناسي دانشگاه تربيت مدرس ميگويد: «عدهاي سودجو به دنبال اغفال افرادي هستند که سوداي گنج دارند و سود آنها در فروش نقشه گنج، ابطال سحر و بيثمر کردن جادوست و از اين راه به پولهاي هنگفتي ميرسند و اين در حالي است که هيچکس تا حالا از نزديک نديده که کسي جايي را کنده و به گنجي دست پيدا کرده باشد. آنها با اين سودا همه محوطههاي تاريخي ايران را از بين ميبرند.»
