اخراج رهبر ارکستر روس، دوست دیرینه پوتین

استانداردهای دوگانه در ادعای جدایی سیاست از هنر، والا بودن جایگاه هنر از سیاست و عدم‌مداخله مسائل سیاسی در امور هنری در نحوه مواجهه با جنگ پوتین علیه اوکراین واقعیت‌های دیگری را از باورهای جهان به نمایش گذاشته است. حجم مداخله خودمحورانه پوتین حالا دیگر مرزهای باریک ما‌بین خوب و بد، دوست و دشمن و خیر و شر را آن‌چنان گسیخته و جدا ساخته است؛ ازاین‌رو خبر برکناری والری گرگیف، رهبرارکستر بلندآوازه روس‌ که یکی از چند نفر تراز اول در حوزه رهبری ارکستر در دنیاست از ارکستر فیلارمونیک مونیخ و به‌تبع آن از اجراهای لا اسکالای میلان ایتالیا و کارنگی هال نیویورک و جشنواره ادینبورگ در اسکاتلند، کمتر واکنشی در رد و مذمت این‌گونه اخراج‌ها در میان اهالی مدافع جدایی هنر از سیاست برانگیخت. چراکه از گرگیف خواسته‌شده بود تا موضع خود را درباره پوتین و جنگی که به اوکراین تحمیل کرده سریع‌تر روشن سازد اما او که از کودکی دوست پوتین محسوب می‌شود چاره‌ را رها کردن تمامی ارکسترهای اروپا و آمریکا دید. گرگیف سال‌هاست که جزو برترین رهبران ارکستر دنیاست که تعدادشان به‌اندازه انگشتان یک دست هم نیست. و البته دهه‌هاست که هنرش در حوزه موسیقی کلاسیک غربی در درجه اعلا می‌درخشد. ازاین‌رو هنگامی‌که پوتین می‌خواست جشن شکست داعش در سوریه را بگیرد در مارس سال 2016 گرگیف را همراه ارکستر به سالن آمفی‌تئاتر باستانی پالمیرا در حومه دمشق فرستاد تا با اجرای موسیقی در این مکان تاریخی که با وجود تخریب‌های داعشیان هنوز شکوه خویش را حفظ کرده بود امنیت حاصل‌شده از نتایج تلاش‌های پوتین در سوریه و شکست داعش را این‌گونه به رخ بکشد. گرگیف آنجا نیز به همکاری خویش با قدرتمندترین مرد روسیه مفتخر بود. و بر کسی پوشیده نیست که پشتیبان اعتبار و شکوه هنر او علاوه بر دانش، تجربه و توانایی والایش داشتن حمایت‌های بی‌دریغ پوتین بود که جایگاه او را در حد یک فرد تراز اول سیاسی قدرتمند، مستحکم جلوه می‌داد. و اکنون‌که دنیا وادار به جبهه‌گیری در یک سمت تاریخ مابین جنگ و صلح شده است تمام هیمنه گرگیف درهم ‌شکسته است و دیگر کسی هنر او را معیار ارزیابی‌اش نمی‌داند آن‌قدر که حتی یادآور روزگاری است که «هربرت فون کارایان»، بلندآوازه‌ترین رهبر ارکستر دنیا، به‌علت عضویت در حزب نازی پس از جنگ جهانی دوم توسط اشغالگران شوروی به ارکسترها راه داده نمی‌شد. هرچند پس از برقراری آرامش در جهان و بازسازی اروپا و زدودن چهره جنگی که آلمان نازی برپا کرده بود و البته برخی تعامل‌ها و مسائلی همچون احتراز کارایان از دریافت لقب «آریایی افتخاری» از حزب نازی و درخواستش جهت معافیت از عضویت در حزب که در زمان هیتلر انجام داده بود نکات مثبتی شد که بعدها بازگشت او به رهبری ارکستر را ممکن ساخت. اما تا این روز گرگیف هیچ عملی از خود در مذمت جنگ و یا طرفداری‌اش از صلح و احتراز از عملکرد پوتین نگفته است و مشخص نیست دنیا تا کی به حذف‌های این‌چنینی روی خواهد آورد؛ اما یک‌چیز مسجل شد اینکه فعلاً میدان تحریم‌ها از اقتصاد به هنر، تفریحات و گردشگری کشیده شده است و به‌جای آنکه اروپا نفت و گاز روسیه را نخرد و سیاستمداران جنگ را در زمین سیاست بگردانند، زمین بازی عوض شده و با بستن حریم هوایی و اخراج روس‌ها از موسیقی و هنر و حتی تفریحاتی چون مد و گردشگری، نشان داده جنگ می‌تواند شعارها و ادعاها را کنار بزند و هرکسی در حد توان خویش در جنگ دخیل باشد ولو در کسب و کار موسیقی.