بحران اوكراين روي پرونده ايران تاثير ندارد

آرمان ملی- علیرضا پورحسین: پوتین با صدور فرمانی در روزهای گذشته عملا دست به تجزیه اوکراین زد و خودمختاری استان‌های لوهانسک و دونتسک را رسمیت بخشید. اقدامی که بار دیگر این قسمت از کره خاکی را تحت نفوذ روسیه قرار داد، همان گونه که در صدها سال قبل تحت نفوذ روسیه بود. این اتفاق با واکنش تند کشورهای غربی و اروپایی همراه شد و بجز تعداد معدودی کشور عملا سایر کشورهای جهان با روسیه همراه نشدند. اتفاقی که آتش جنگ را به صورت محدود در شرق اوکراین شعله‌ور‌تر کرد تا حل بحران اوکراین در کوتاه مدت بعید به نظر برسد. اتفاقاتی که به صورت همزمان با مذاکرات مهم هسته‌ای در وین در حال رخ دادن است. در راستای بررسی این مساله «آرمان‌ملی» گفت‌وگویی با مرتضی مکی، تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل داشته است که در ادامه می‌خوانید.

بحران اوکراین به کدام سمت سوق پیدا می‌کند و چه نتایجی خواهد داشت؟

مشخصا بحران اوکراین در کوتاه مدت حل نخواهد شد و این بازی است که روسیه آغاز کرده تا غربی‌ها را تحت فشار قرار دهد. پوتین تا به امروز در اوکراین همانند گرجستان عمل کرده است و صرفا قسمت‌هایی از خاک اوکراین را خودمختار کرده است همان‌گونه که گرجستان، آبخازیا و اوستیای جنوبی را خودمختار اعلام کرد و از آن‌ها دفاع کرد. تلاش مسکو بر این استوار است که با حفظ سایه جنگ بر اوکراین بتواند حداکثر امتیاز را از دولت‌‌های غربی در خصوص به رسمیت شناختن خطوط قرمز روسیه و جلوگیری از توسعه ناتو به جمهوری‌‌های شوروی سابق بگیرد. در این میان واکنش دولت‌های اروپایی و آمریکا و دولت اوکراین نسبت به این بحران قابل تامل است. دولت آمریکا سعی دارد ضمن مخالفت با دادن هرگونه امتیازی به روسیه صف ‌آرایی نظامی مسکو در مرزهای اوکراین را به چالش بکشد و با تحریک روسیه، این کشور را در تله اوکراین گرفتار کند. این در حالی است که در صورت مداخله نظامی روسیه در اوکراین، شاید مسکو در کوتاه مدت دستاوردهایی کسب کند، ولی در میان مدت و بلند مدت ابزار نظامی روسیه به اندازه‌ای نیست که بتواند از این قدرت برای مقابله با توسعه نفوذ ناتو در اوکراین استفاده کند. لذا به احتمال زیاد در صورت آغاز جنگ، شاید روسیه مجبور شود با دادن تلفات بسیار از خاک اوکراین خارج شود زیرا اوکراین جمعیت و وسعت متفاوتی با گرجستان دارد.

واکنش اروپا در خصوص این اتفاقات را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

کشورهای آلمان و فرانسه به شدت مخالف تحریک روسیه به اقدام نظامی در اوکراین هستند چرا که تبعات هرگونه مداخله نظامی در اوکراین متوجه دولت‌های اروپایی خواهد بود زیرا حدود ۴۰ درصد گاز کشورهای اروپایی از روسیه تامین می‌شود. لذا هر گونه اختلالی در روند صادرات گاز روسیه به اروپا با توجه به افزایش ۶ برابری قیمت گاز در کشورهای اروپایی طی یک سال گذشته مخاطراتی را برای دولت‌های اروپایی به دنبال خواهد داشت. همچنین موج مهاجرانی که از اوکراین به سمت اروپا سرازیر خواهد شد، دغدغه دیگر دولت‌های اروپایی از افزایش تنش و جنگ در اوکراین است. ضمن اینکه در صورت حمله نظامی روسیه به اوکراین، قدرت و توانایی دولت‌‌های اروپایی در پیشبرد سیاست خارجی و امنیتی‌ به چالش کشیده خواهد شد و مجبور به پیروی از سیاست تهاجمی آمریکا در مواجهه با روسیه خواهند بود. مسئله‌ای که بر خلاف خواست دولت‌های اروپایی به خصوص فرانسه و آلمان است که به دنبال ترتیبات مستقل امنیتی در اروپا هستند. با توجه به اینکه دولت کیف سیاست همگرایی با غرب را در پیش گرفته است به نظر می‌‌رسد که بیشتر در چارچوب سیاست خارجی آمریکا خود را هماهنگ می‌‌کند و از رویکردهای محتاطانه و محافظه ‌کارانه دولت‌‌های اروپایی به ویژه آلمان بسیار ناخرسند است ولی دولت اوکراین به دلیل همکاری‌های اقتصادی و تجاری گسترده‌ای که با این دولت‌‌ها دارد و تلاش برای پیوستن به اتحادیه اروپا، چاره‌ای جز همسویی و همراهی با دولت‌های اروپایی ندارد. در سال ۲۰۱۴ یوکانوویچ در موقعیتی قرار گرفت که بین امضای قرارداد همکاری با روسیه و یا اتحادیه اروپا، مسکو را انتخاب کرد. اینجا بود که جریان طرفدار غرب در اوکراین علیه یوکانوویچ حامی روسیه، کودتا انجام دادند و این سیاست واکنش کرملین در الحاق شبه‌ جزیره کریمه به خاک روسیه و شورش روس ‌تبارها را در شرق اوکراین به دنبال داشت. طی هفت سال اخیر دولت غربگرای اوکراین به شدت سیاست همگرایی با غرب را در پیش گرفته است و ما شاهد گسترش همکاری‌های اقتصادی چهار برابری اوکراین با دولت‌های اروپایی نسبت به قبل از سال ۲۰۱۴ هستیم. درخواست اوکراین برای عضویت در پیمان ناتو و مانورهای ناتو در دریای سیاه در سال‌‌های اخیر، ولادیمیر پوتین را بر آن داشت تا از ابزار قدرت نظامی روسیه برای مقابله با توسعه ناتو به اوکراین استفاده کند. با توجه به اهداف و انتظاراتی که پوتین از صف ‌آرایی نظامی در مرزهای اوکراین دارد و مقاومتی که از سوی دولت آمریکا و برخی دولت‌های اروپایی در برابر این خواست و انتظار روسیه شاهد بودیم، احتمال کاهش تنش در بحران اوکراین در آینده نزدیک خیلی کم خواهد بود چرا که هر گام به عقب از سوی کرملین، به منزله شکست برای این کشور در جلوگیری از سیاست مهار ناتو در مرزهایش خواهد بود.

آیا تحولات اوکراین در روزهای آینده ممکن است بر مذاکرات وین تاثیر‌گذارد؟

موضوع اوکراین بر مذاکرات وین تاثیر نخواهد گذاشت و آن مساله به صورت مجزا در حال پیشرفت است و حتی به نظر می‌رسد که غربی‌ها پذیرفته‌اند که تاسیسات هسته‌ای ایران در داخل ایران باقی بمانند و صرفا مهر و موم شوند. این پیشرفت خوبی در مذاکرات است و تنها موردی که امروز به نظر می‌رسد در خصوص آن بحث جدی شده است نحوه لغو تحریم‌های بزرگ علیه ایران همچون تحریم‌های نفتی و بانکی است که در روزهای آینده نیز طرفین در خصوص این مسائل به توافق خواهند رسید. احتمالا یک راه حلی مشخص شده است و دولت‌ها باید در خصوص آن در همین چند روز آینده تصمیم گیری کنند تا توافق طبق آن نهایی شود.