اول «عمل به وعدهها»، دوم دوري از «راه حلهاي كوتاه مدت»
آرمان ملی- احسان انصاری: با نزدیک شدن مواضع ایران و کشورهای غربی احتمال حاصل شدن توافق بیشتر از گذشته شده است. با این وجود موضوع مهم این است که وضعیت اقتصادی ایران پس از برداشته شدن احتمالی تحریمها و همچنین فوائد ناشی از قراردادهای بلندمدت اقتصادی با کشورهایی مانند چین و روسیه به چه صورت خواهد بود. دولت چه برنامهای برای مدیریت این دوران دارد و مهمترین چالشها و فرصتهای پیش روی کشور در این مقطع زمانی چیست؟ «آرمان ملی» برای بررسی این موضوع با حجتالاسلام والمسلمین سید رضا اکرمی نماینده اسبق مجلس شورای اسلامی گفتوگو کرده است. اکرمی معتقد است: «شرایط کشور به شکلی است که بسیاری از پروژههای عمرانی و طرحهای زیرساختی در وضعیت نیمهتمام قرار دارد. از سوی دیگر وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم نیز به صورتی است که نیازهای جدی احساس میشود. به همین دلیل اگر گشایشی در زمینه تحریمها و اقتصاد کشور رخ بدهد ما باید این طرحها را به سرانجام برسانیم. شرایط به شکلی نیست که ما برای این گشایشها تصمیم بگیریم که در چه راهی مصرف شود. چالشها و مشکلات اقتصادی بهاندازهای زیاد شده که نیاز به این کارها نیست، بلکه باید پولهای بهدستآمده را صرف اموری کرد که در سالهای اخیر معطلمانده است.» در ادامه ماحصل این گفتوگو را میخوانید.
با توجه به قریبالوقوع بودن توافق هستهای چه چشماندازی پیش روی اقتصاد ایران میبینید؟ برداشته شدن تحریمها چه تأثیری روی اقتصاد ایران خواهد گذاشت؟
تحریمهای بینالمللی در سالهای اخیر فشارهای زیادی روی اقتصاد ایران آورده است. این تحریمها بهصورت ظالمانه علیه مردم ایران اعمالشده است. به همین دلیل این تحریمها باید برداشته شود و منتی نیز بر ما نگذاشته شود. بههرحال هر کشوری حق دارد که با کشورهای دیگر ارتباط اقتصادی و تجاری داشته باشد و بتواند پول خود را دریافت کند. نکته مهم اینکه اگر تحریمها برداشته شود و ما بتوانیم مانند گذشته در بازارهای جهانی فعالیت داشته باشیم فوائد این فعالیت اقتصادی باید در طرحهای زیربنایی و زیرساختی مورداستفاده قرار بگیرد. در شرایط کنونی ما طرحهایی در کشور داریم که بیش از 50 درصد و یا حتی80 درصد آن تکمیلشده و تنها بخشهایی از آن باقیمانده است. به همین دلیل در ابتدا باید این طرحهای نیمهتمام را به پایان برسانیم. اگر به سمت تکمیل پروژههای نیمهتمام حرکت کنیم هم اشتغال ایجاد میشود و معضل بیکاری از بین میرود و هم اینکه دسترسی به خدمات راحتتر میشود و شرایط بهتری برای کشور به وجود میآید. مدیریت پروژههای نیمهتمام و به پایان رساندن آن در شــرایط کنونی میتواند کمک بزرگی به اقتصاد کشور کند و گشایشهای بزرگی را به وجود
آورد. در طرحهای پنجساله طرحهای زیربنایی مهمی وجود داشته که بسیاری از آنها هنوز به بهرهبرداری نرسیده است. به همین دلیل اگر قرار است گشایشی در زمینه بینالمللی و اقتصادی برای کشور ایجاد شود در مرحله نخست باید این طرحهای نیمهتمام به پایان برسد. دولت باید به این سمت حرکت کند و نباید فوائد حاصل از برجام را صرف مسائل روزمره و کوتاهمدت کند.
درصورتیکه توقف حاصل شود دولت باید چه برنامهای برای مدیریت گشایشهای احتمالی داشته باشد؟
شرایط کشور به شکلی است که بسیاری از پروژههای عمرانی و طرحهای زیرساختی در وضعیت نیمهتمام قرار دارد. از سوی دیگر وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم نیز به صورتی است که نیازهای جدی احساس میشود. به همین دلیل اگر گشایشی در زمینه تحریمها و اقتصاد کشور رخ بدهد ما باید این طرحها را به سرانجام برسانیم. شرایط به شکلی نیست که ما برای این گشایشها تصمیم بگیریم که در چه راهی مصرف شود. چالشها و مشکلات اقتصادی بهاندازهای زیاد شده که نیاز به این کارها نیست و بلکه باید پولهای بهدستآمده را صرف اموری کرد که در سالهای اخیر معطلمانده است. اگر کشور در سالهای اخیر با رشد اقتصادی مواجه بود و وضعیت اقتصادی زندگی مردم مانند امروز نبود شاید میشد درباره گشایشهای اقتصادی احتمالی فکر کرد و برای آن گزینههای دیگری در نظر گرفت. این در حالی است که وضعیت به این صورت نیست و چالشها مشخص هستند. به همین دلیل در ابتدا باید به چالشها رسیدگی کرد. دولت باید شرایط پس از برداشته شدن تحریمها را مدیریت کند. باید به سمتی حرکت کنیم که در کشور اشتغال به وجود بیاید و تولید رونق بگیرد. مسأله مهم در این زمینه نگاه به ظرفیتهای داخلی و استفاده
از آنهاست. اگر این اتفاق بیفتد اقتصاد کشور میتواند با رشد مواجه شود. بدون تردید تغییر در وضعیت اقتصادی نیازمند تغییر در رویکردها و استفاده از ظرفیتهای اقتصادی است. رشد اقتصادی زمانی شکل میگیرد که یک عزم ملی به وجود بیاید. عزم ملی نیز زمانی شکل میگیرد که مسئولان نهادهای مرتبط در مقابل هم قرار نگیرند و مواضع آنها بر ضد یکدیگر نباشد. نکته دیگر اراده ملی برای حل مشکلات است که باید در کشور به وجود بیاید. در سال گذشته مابین26 تا36 میلیون تن مواد غذایی دورریز داشتهایم. این موضوع نشان میدهد که میزان مصرف مواد غذایی در کشور بیشتر از استانداردهای بینالمللی است. در چنین شرایطی یکنهاد و سازمان مانند دولت نمیتواند بهتنهایی مشکل را حل کند و بلکه حل مشکلات نیازمند اراده ملی است که همه باید در آن مشارکت داشته باشند.
برداشته شدن تحریمها در شرایط اتفاق خواهد افتاد که ایران با چین و روسیه نیز قراردادهای بلندمدت اقتصادی بسته است. آیا میتوان شرایطی را در نظر گرفت که فوائــد این قراردادها به همراه برداشته شدن تحریم تغییرات مثبت مهمی در اقتصاد به وجود بیاورد؟
قراردادهای بلندمدت همواره بین ایران و کشورهای دیگر وجود داشته و در شرایط کنونی نیز این قراردادها با کشورهایی مانند چین و روسیه بستهشده است. بههرحال این قراردادها با توجه به فوائد آن برای کشور بستهشده است. در یک معامله اقتصادی دو طرف به سود فکر میکنند و ایران نیز در همین وضعیت قرار داشته است. نکته مهم در این زمینه مدیریت پیامدهای این قراردادها و همچنین دوران پس از تحریمها توسط دولت است. به نظر من دولت باید از هماکنون برنامهریزیهای لازم را برای مدیریت دوران پس از تحریم و پیامدهای اقتصادی قراردادهای بلندمدت ایران و چین را انجام بدهد. همه فوائد این قراردادها باید در راستای تقویت تولید و ایجاد اشتغال به کار گرفته شود و دولت باید تلاش کند در این مسیر حرکت کند. مقام معظم رهبری سال1400 را سال تولید و برداشتن موانع آن نامگذاری کردند. اگر ما درواقع به همین شعار عمل کنیم میتوانیم در وضعیت اقتصادی کشور تغییرات محسوسی را شاهد باشیم. در چنین شرایطی کشورهای غربی و طرفدار برجام به سمت ایران خواهند آمد و برای سرمایهگذاری در ایران پیشقدم خواهند شد. ما در کشور دارای ظرفیتهای عظیمی برای رشد و توسعه هستیم. ما
دارای جمعیت پویا و خلاق، بازار بزرگ و قابلتوجه و موقعیت ژئوپلیتیکی و جغرافیایی ممتاز هستیم که میتواند زمینه ارتباط تجاری و اقتصادی ایران با کشورهای جهان را به وجود بیاورد. متأسفانه ما هنوز هم با چالش بزرگ فرافکنی مسئولان مواجه هستیم که تاکنون نیز مرتفع نشده است. بهعنوانمثال هنگامیکه قیمت یک کالا افزایش پیدا میکند کسی به دنبال دلیل آن نیست که آیا عرضه آن کالا کاهش پیداکرده یا اینکه برخی افراد سودجویی میکنند. از سوی دیگر با بلای مصرف در کشور مواجه هستیم. برخی از افراد و خانوادهها در مصرف کالاها اسراف میکنند. این اسراف در زمینههای مختلف وجود دارد. در چنین شرایطی مسئولان نیز فرافکنی میکنند و بهجای اینکه به دنبال راهحل باشند یکدیگر را بهعنوان مقصر معرفی میکنند. قانون باید در این زمینه فصل الخطاب باشد. همه مسئولان باید بر اساس قانون عمل کنند. در چنین شرایطی است که میتوان به حل مشکلات کشور امیدوار بود.
سیاستهای اقتصادی دولـــــت به چه میزان مبتنی بــر برنامهریزیهای بلندمدت بوده است؟ آیا دولت برای حل مشکلات اقتصادی دارای استراتژی و برنامه منسجم است؟
هنوز مدت زیادی از روی کار آمدن دولت نگذشتــه و تا مدیران انتخابشده بهخوبی به اوضاع مسلط شوند زمان نیاز دارد. با اینوجود ماههای گذشته تلاشهایی در این زمینه صورت گرفته است. تحریمها و عدم ارتباط اقتصادی با کشورهای جهان و از عدم امکان فروش نفت دولت را در وضعیت پر چالشی قرار داده است. هرچند معتقدم دولت در همین مدت کوتاه نیز میتوانست در برخی مسائل عملکرد بهتری داشته باشد، اما درصورتیکه تحریمها برداشته شود شرایط تغییر میکند و این احتمال وجود دارد که گشایشهایی در مسائل اقتصادی مردم صورت بگیرد. در شرایط کنونی مردم با تورم و گرانیهای زیادی مواجه هستند و قیمتها بهرغم شعارهایی که دولت میدهد همچنان روند صعودی دارد. به همین دلیل دولت باید برای گرانیها چارهای بیاندیشد. درگذشته بین قوای سهگانـــه تنش و درگیری وجود داشـــت که امروز این وضعیــت وجـــود ندارد. بدون تردیــد این وضعیت از نظر روانــی شرایــط تصمیــــمگیـــری را بهتر از گذشته میکند و میتوانـــــد زمینههای تصمیمگیریهــــای مهم را به وجود بیاورد. در چنین شرایطی اگر تصمیمــات بهصورت عقلایی گرفته شـــــود و نهادهای تصمیم گیر به هم کمـــک
کنند من امیدوارم که بهتدریج بهبودی حاصل خواهد شد. این اتفاق نیز نیازمند ارجح دانستن منافع ملی بر منافع شخصی و گروهی است که باید مــوردتوجه مسئولان مربوطه قرار داشته باشد. در طول مدتی که آقای رئیسی مدیریت کشور را به دست گرفتهاند سفرهای استانی زیادی رفته و نشستهای زیادی با نخبگان و کارشناسان بهخصوص در زمینه اقتصادی برگزار کردهاند. بدون تردید این تلاشها در تغییر وضعیت اقتصادی و امنیتی تأثیرگذار است و در آینده میتواند شرایط را بهتر کند. ما امیدواریم نتیجه مذاکرات بین ایران و کشورهای غربی درنهایت به نتیجه برسد تا تحریمهای اعمالشده علیه ایران لغو شود. نکته مهمی که در این زمینه وجود دارد این است که مردم به عمل دولت چشم دوختهاند و نه شعارهایی که در رقابتهای انتخاباتی دادهشده است. مردم باید تغییر و بهبود وضعیت اقتصادی و معیشتی را در زندگی خود لمس کنند. تنها در چنین شرایطی است که دولت میتواند کارنامه قابل قبولی از خود برجای بگذارد.
با توجه به شرایط موجود چه چالشها و فرصتهایی پیش روی دولت میبینید؟
از ابتدای انقلاب اسلامی تاکنون که43 سال از آن میگذرد کشور با فراز و نشیبهای زیادی در زمینههای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و اخلاقی مواجه بوده است. در طول سالهای گذشته دههای وجود نداشته که ما با چالشهای مختلف در زمینه اقتصادی، نظامی و یا سیاسی مواجه نبودهایم. این نکتهای است که باید به آن توجه کرد. موضوع گرانی و اقتصاد نیز از ابتدای انقلاب تاکنون مطرح بوده است. گرانی در کشور یکشبه به وجود نیامده که بتوان یکشبه آن را از بین برد. این وضعیت به شکلهای مختلف تا امروز ادامه داشته است. این در حالی است که در برخی مقاطع «گرانفروشی» نیز به دلیل نوسان قیمت ارز و یا کاهش ارزش پول ملی در کنار تورم قرارگرفته است. امروز کشور با مشکلات مختلف داخلی و خارجی مواجه است. به همین دلیل مسئولان باید بیش از آنکه به دنبال فرافکنی و متهم کردن یکدیگر باشند با وحدت رویه عمل کنند تا این مشکلات کاهش پیدا کند. با گفتاردرمانی و شعار درمانی مشکلات کشور حل نمیشود. مشکلات کشور نیاز به عمل درمانی دارد. امروز مهمترین مشکلات مردم کشور مسائل اقتصادی است. در مرحله نخست باید مشکلات معیشتی مردم را به دو قسمـــت تقسیم کرد. بخش نخســـت
مربوط به مشکلات خارجــی است کــه عمدتأ نیز به واردات و صادرات بازمیگردد و بخش دوم نیز به سو مدیریتهای داخل کشور ارتباط پیدا میکند. نباید همه مشکلات معیشتی را به رویکرد سیاست خارجی کشور گره زد و بلکه بایـــد واقعبینانه به قضیه نگـــاه کرد. ما باید این نکتــــه را بپذیریم که در درون کشــور استعدادها و ظرفیتهای زیادی وجود دارد که هنوز نتوانستهایم بهخوبی از آنها استفاده کنیم.
انتشار :
پسندها:
0
هشتگهای داغ
آخرین اخبار
پربازدیدترین اخبار